Else Beekman
Ruim 2 miljoen mensen van het totaal geschatte aantal stemgerechtigden van 5,4 miljoen kwam stemmen. Tachtig procent antwoordde ja op de twee vragen: Moet Catalonië een staat worden? Zo ja, moet Catalonië een onafhankelijke staat worden? Iets meer dan tien procent antwoordde met ‘ja’ op de eerste vraag en met ‘nee’ op de tweede vraag. Ruim vier procent antwoordde ‘nee’ op beide vragen.
‘Een groot succes’
Voor Artur Mas betekent deze uitslag dat zijn volksraadpleging ‘een groot succes’ is geweest. ‘We hebben het recht op een referendum verdiend’, zo sprak hij zondagavond na afloop en op het moment dat de meeste stemmen waren geteld. ‘Catalonië heeft nogmaals laten zien op eigen benen te willen staan’.
‘Dag van politieke propaganda’
De Spaanse minister van Justitie, Rafael Catala, zag dat echter anders. ‘De overheid ziet dit als een dag van politieke propaganda georganiseerd door pro-onafhankelijkheidsgroeperingen en wijst elke vorm van democratische validiteit van deze volksraadpleging af’. Catala zei verder nog dat Mas tot elke prijs is doorgegaan met zijn ondervraging om het falen rond het door hem beoogde officiële en bindende referendum te verdoezelen.
Uitslag duidelijk signaal
Andere tegenstanders van het referendum en de onafhankelijkheid leggen eveneens de nadruk op het feit dat vooral de ja-stemmers onder de Catalanen hun stem hebben uitgebracht. Toch is de uitslag volgens diverse commentaren in de Spaanse en internationale media wel een duidelijk signaal naar Madrid toe. Een signaal dat amper meer te negeren valt. Niet in de laatste plaats omdat de opkomst ruim het dubbele was van hetgeen door de centrale regering was verwacht.
Spanje als federale staat
Volgens Pedro Sánchez, de leider van de Spaanse sociaaldemocratische PSOE gaat het om ‘een nieuw tijdperk dat is begonnen. Niet met Catalonië buiten Spanje, maar als aanvoerder van de verandering die gaat leiden tot een federaal Spanje.’ Sánchez maakte er eerder ook geen geheim van zeker achter een referendum te staan waarin de Catalanen zelf zich over het onderwerp mogen uitspreken.
Vrijwilligers
Bij de organisatie waren circa 40.000 vrijwilligers betrokken. De Catalaanse overheid had hen opgeroepen omdat ze zelf van het Grondwettelijk Hof niets mochten doen aan de organisatie van de raadpleging. Op zondagochtend vroeg stonden er voor vele van de honderden stemlokalen in 940 van de in totaal 947 gemeenten al rijen met mensen, vaak zwaaiend met de Catalaanse vlag of gekleed in de kleuren geel en rood.
Beroemdheden voor het referendum
Ook internationale beroemdheden spraken zich uit over dit onderwerp dat de gemoederen in Spanje al maanden bezighoudt. Nobelprijswinnaars zoals Desmond Tutu en voetballer Johan Cruijff (ex-speler en trainer bij FC Barcelona) ondertekenden een manifest getiteld ‘Laat de Catalanen stemmen’ voor het referendum over onafhankelijkheid. Zij zijn van mening dat de Spaanse regering het politieke probleem behandelt als een juridische kwestie en daarmee de fout ingaat. Die houding is volgens de ondertekenaars in strijd met de principes van de democratische samenleving.
Demonstraties tegen stemming
In ruim vijftig Spaanse steden werd een dag voor het ‘participatieproces’ van Mas nog gedemonstreerd tegen het voornemen van Catalonië rond de peiling. Op een paar schermutselingen in Barcelona na, verliep de zaterdag en de zondag vreedzaam en zonder arrestaties. In Madrid sprak Nobelprijswinnaar Mario Vargas Llosa uit dat hij de peiling respectloos vindt ‘ten aanzien van de wet of de werkelijke wil van het volk’.