Onmogelijk voor Spanje: Het behoud van meer dan 10.000 kastelen

Spanje herbergt meer dan 10.000 kastelen die nog min of meer in goede staat zijn. Tel je daarbij nog de overblijfselen van andere kastelen op, dan gaat het naar schatting om een totaal aantal van 20.000. Sinds 1952 werkt de Asociación Española de Amigos de los Castillos aan een inventarisatie van alle kastelen in het land, een taak die nog steeds niet voltooid is.

Paradoxaal genoeg verliest het land elke dag een deel van dit erfgoed door verwaarlozing en een gebrek aan behoud, terwijl nieuwe opgravingen en studies onbekende kastelen onthullen. Op 22 april 1949, tijdens het Franco-regime, vaardigde Spanje een koninklijk besluit uit dat de bescherming van alle kastelen in het land regelde, ongeacht hun staat van conservering. Het doel van het besluit was om middeleeuwse burchten te beschermen. Met de tijd werd het echter uitgebreid tot een breder scala aan militaire constructies, van prehistorie tot heden.

Huidige staat van behoud

Volgens Miguel Sobrino, auteur van “Castillos y murallas”, verkeert het erfgoed in een alarmerende staat. Historici beschouwen de 19e eeuw en de Napoleontische oorlogen als desastreus voor kastelen zoals die van Benavente en Olite. Deze kastelen werden verwoest om te voorkomen dat ze in Franse handen vielen. Maar ook de 20e eeuw bracht weinig goeds. Kastelen zoals Vélez Blanco en Curiel de los Ajos, die in goede staat verkeerden, werden grotendeels verkocht voordat de eerste beschermingswetten van kracht werden.

Moderne restauraties, met name vanaf de jaren 60 tot 80, droegen vaak eerder bij aan de verdere aftakeling, dan dat ze het behoud verzekerden. Volgens archeoloog Miguel Ángel Bru werden deze restauraties uitgevoerd met een focus op nieuwe functionaliteit in plaats van bescherming. Dat resulteerde vaak in onherstelbare schade aan de oorspronkelijke structuren.

Gebrek aan specialisten

Een groot probleem is het gebrek aan gespecialiseerde opleiding voor architecten op het gebied van militaire monumenten. Moderne materialen zoals beton en cement blijken vaak schadelijk voor deze oude structuren. Daarnaast is er een chronisch gebrek aan financiering, vooral omdat er in Spanje geen wetgeving is die particulier mecenaat stimuleert. In sommige gevallen, zoals bij het Castillo de Garcimuñoz, heeft een ambitieus architectonisch project de gemeente met hoge onderhoudskosten opgezadeld, waardoor het kasteel opnieuw in gevaar komt.

Juridische en eigendomsproblemen

Een ander groot obstakel is het identificeren van de eigenaren van kastelen. Een treffend voorbeeld is het kasteel van Caracena. Daar is het eigendom in de loop der tijd verdeeld over tientallen eigenaren, wat restauratie bemoeilijkt. Uiteindelijk verkochten de laatste eigenaren het kasteel aan een bedrijf dat van plan is het te restaureren. Dat biedt hoop voor het behoud ervan.

Overzichtskaart

De provincie Jaén in Andalusië telt met 237 de meeste kastelen. Van deze 237 versterkingen zijn er 97 kastelen, 126 torens, uitkijkposten en bunkers, en de rest bestaat uit muren en castros. In deze ranglijst volgen Guadalajara met 198 en Zaragoza met 183 kastelen. Het grootste deel van de Spaanse kastelen is geconcentreerd in de autonome gemeenschappen Castilla y León, Castilla-La Mancha, Catalonië, Aragón en Jaén. Het Instagram-account @heliosmap heeft nu een kaart van Spanje gemaakt met het aantal kastelen in elke provincie van Spanje.

 

Dit bericht op Instagram bekijken

 

Een bericht gedeeld door Helios (@heliosmaps)

Lees ook: Rode lijst Spanje telt recordaantal van 1.400 bedreigde monumenten