Else Beekman
Landen zullen handelen naar aanleiding van de vermindering van het aantal besmettingen en altijd in nauwe samenwerking met hun buurlanden. Zo hebben de ministers van Binnenlandse Zaken van de 27 lidstaten dinsdag besloten tijdens een videoconference, zo stond te lezen in een persbericht. De vergadring vond plaats anderhalve maand na het laatste formele video-overleg dat vrij chaotisch verliep door de pandemische uitbraak op het continent.
Sindsdien zijn de banden tussen landen aangehaald om de interne markt en het vrije verkeer van goederen draaiende te houden, zijn de maatregelen ten aanzien van grenswerkers flexibeler gemaakt en nu wordt gewerkt aan exit-strategieën die per land verschillen. Elke lidstaat gebruikt als referentie een stappenplan van de Europese Commissie van enkele weken geleden waarin ook nadrukkelijk staat dat het niet mogelijk is om tegelijkertijd de grenzen open te gooien.
De nationale ministers van Toerisme hebben in dit opzicht voortdurend gewezen op het belang van dat Brussel enkele richtlijnen vaststelt waarmee de verplaatsingen tussen lidstaten veilig kunnen gebeuren. De grenzen kunnen ‘gradueel’ heropend worden, te beginnen in de grensgebieden waar het aantal Covid-19-besmettingen aan het verminderen is.
Hulp van apps
De ministers van Binnenlandse Zaken toonden zich allemaal ook voorstander van de implementatie van apps die tracering van contacten mogelijk maken als belangrijkste instrumenten om de verspreiding van het virus te beheersen. Ondanks dat er verschillende nationale projecten op tafel liggen, pleit men voor een mobiele app die gelijk is voor de hele Europese Unie en die ingezet wordt bij het managen van de verplaatsingen tussen landen. ‘Deze apps zouden volledig vrijwillig worden gebruikt met volledig respect voor de privacy’. De apps zouden helpen de controles aan de binnengrenzen en de eventuele opheffing van de inreisbeperkingen aan de buitengrenzen van de Unie te vergemakkelijken of af te schaffen. Ook zouden ze voordelig kunnen zijn bij bijvoorbeeld de luchtvaart.
Het grootste probleem is dat niemand precies weet wanneer de grenzen weer opengaan. Het voor de hand liggende gevaar als miljoenen Europeanen zich tijdens de zomer naar de stranden haasten is dat het plotseling nieuwe besmettingen zou kunnen aanwakkeren. Het waren tenslotte ook de wintersportvakanties die in eerste instantie de verspreiding van de ziekte versnelden.
Grenzen open of dicht in de zomer is echter een zeer belangrijk vraagstuk voor de Europese toeristische sector waarin 22,6 miljoen mensen werkzaam zijn. Dit komt overeen met 11,2 procent van de totale werkgelegenheid in de EU en is goed voor 9,5 procent van de economie van de groep landen volgens de World Travel and Tourism Council. Voor Spanje is de bijdrage van het toerisme aan de economie nog hoger met 14 procent. Ook de Italiaanse economie leunt met 13 procent flink op het toerisme.
Tijdens een bijeenkomst op maandag benadrukten de ministers van Toerisme van de EU al de noodzaak van een gezamenlijk beleid bij zaken als terugbetalingen voor pakketreizen en liquiditeit voor touroperators. Ze bespraken ook het potentieel van ’toeristische corridors’ tussen de lidstaten, onder toezicht van epidemiologen. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen raadde aanvankelijk af om zomervakanties te boeken, voordat ze zei dat ‘slimme oplossingen’ zomervakanties mogelijk zouden maken, maar gaf verder weinig details. De Europese Commissie beloofde zo snel als de gezondheidssituatie dat toelaat te komen met een exit-routekaart met meer details over vervoer en vakantieplanning.
Beperkingen moeten eerst worden opgeheven tussen gebieden met vergelijkbare besmettingspercentages, iets dat wordt gecontroleerd door het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding. Het herstel van de mobiliteit in het Schengengebied, dat uit 26 Europese landen bestaat, zou de prioriteit moeten zijn en pas daarna kan het huidige verbod op inkomende reizen van buiten de EU worden opgeheven. Dat kan betekenen dat Spanje in de zomer gesloten blijft voor zijn grootste markt Groot Brittannië. Van de 84 miljoen buitenlandse toeristen in 2019 in Spanje waren 19 miljoen afkomstig uit Groot Brittanië.