Opnieuw protesten in Spaanse steden tegen massatoerisme

door admin

Afgelopen zaterdag gingen duizenden mensen de straat op in Spaanse steden zoals Málaga, Cádiz en Granada uit protest tegen het massatoerisme en de gentrificatie die daar het gevolg van is. Eerder zagen we al gelijksoortige manifestaties op de Canarische Eilanden en de Balearen.

De economische en sociale samenstelling van de stadscentra verandert door de invloed van de groeiende aantallen toeristen die deze komen bezoeken. Het proces heeft ingrijpende, negatieve gevolgen voor de oorspronkelijke bewoners van de buurt, zoals stijgende huurprijzen en vastgoedwaarden. Ook veranderen het karakter en de cultuur van deze wijken. Uiteindelijk zijn die voor de oorspronkelijke bewoners niet meer toegankelijk.

Transformatie van Málaga

Waar het proces van gentrificatie door toerisme al langer aan de gang is in steden zoals Barcelona en Sevilla, is het voor Málaga een relatief nieuw fenomeen. Deze stad diende jarenlang slechts als aanvliegbestemming voor de badplaatsen van de Costa del Sol. Verder gaven toeristen de voorkeur aan Sevilla, Granada en Córdoba voor een stedentrip. Het stadsbestuur nam echter ingrijpende maatregelen om het historisch centrum aantrekkelijker te maken. Het centrum werd vrijwel volledig autovrij gemaakt. De haven werd gerenoveerd tot een nieuw uitgaanscentrum, nieuwe musea openden hun deuren en Málaga werd ook met de rest van Spanje verbonden via het hogesnelheidsnetwerk van Renfe.

Het gevolg hiervan is een ongekende en spectaculaire groei in het aantal toeristen dat de stad nu als bestemming kiest voor een stedentrip of een weekendje weg. Ook cruiseschepen kunnen bij hun rondje Middellandse Zee niet meer om Málaga heen. Huur- en woningprijzen stegen fors en steeds meer authentieke winkels en restaurants moesten hun  deuren sluiten of zoeken naar een goedkopere locatie om hun bedrijf nog te kunnen voortzetten. Ervoor in de plaats kwamen souvenirwinkels, ketens met meer financiële armslag en talloze horecagelegenheden die zich op toeristen met vollere portemonnees richten en minder op de ‘gewone’ Malagueños.

“Málaga om te leven, niet om te overleven”

De meestgehoorde leus tijdens het protest van zaterdag in Málaga was ‘Málaga para vivir, no para sobrevivir’ (Málaga om te leven, niet om te overleven). Ook werd geroepen om Paquito, waarmee men verwees naar burgemeester Francisco (Paco) de la Torre, die door veel Malagueños verantwoordelijk wordt gehouden voor de toeristische excessen in de stad. Hij zou wat er over is van de stad aan het verkopen zijn. “De stad is aan het lijden, er heerst een groot onbehagen en het is nodig het probleem van huisvesting op tafel te brengen”, zegt Curro Machuca, woordvoerder van de organisatie in El País. Leuzen als “dit is geen toerisme, dit is een invasie” en “dit toerisme is niet duurzaam” klonken eveneens door de straten of waren te lezen op spandoeken. Jonge inwoners die werken en fatsoenlijk verdienen komen niet aan een woning.

Van 846 toeristenappartementen naar 12.000 in acht jaar tijd

Uit een onderzoek door het Onderzoeksinstituut naar stedelijke en sociale ontwikkeling blijkt dat het sinds de eerste appartementen voor toeristen tussen de jaren 2014 en 2015 ontzettend hard is gegaan. Waar de stad er in 2016 846 telde, zijn dat er op dit moment meer dan 12.000. Daar komen dan nog de 63.000 plaatsen voor toeristen bij die in andere accommodaties zoals hotels worden aangeboden. In 2023 ontving de stad liefst 1,6 miljoen toeristen.

Manifestatie in Cádiz

Vanwege dezelfde problematiek gingen in Cádiz zo’n 2.000 inwoners de straat op. “No es turismo, es colonialismo”(het is geen toerisme, het is kolonisatie) en “Cádiz no se vende, Cádiz se defiende” (Cádiz wordt niet verkocht, Cádiz wordt verdedigd), werd hier geroepen. Deze stad verloor in de afgelopen dertig jaar liefst een derde van zijn bevolking. Het is de provinciehoofdstad met de meeste toeristenwoningen per inwoner, zo beweert Cádiz Resiste. Deze organisatie verenigt inwoners in hun strijd tegen overtoerisme. De situatie is volgens hen ‘onhoudbaar’ voor de inwoners van Cádiz voor wie het leven in hun eigen stad steeds moeilijker wordt.

“We zijn niet tegen het toerisme in zijn geheel, maar we hebben een ander evenwicht nodig”, aldus Cádiz Resiste tijdens het protest. Die ziet de situatie nog steeds als omkeerbaar mits er maar politieke bereidheid daartoe is. Voorstellen tot een nieuw evenwicht zijn onder meer het aanwijzen van ‘gespannen zones’, een toeristenbelasting, meer belastingen voor wie toeristische appartementen verhuurt en meer inspecties om illegale verhuur aan te pakken.

Protest in Granada

Twee weken geleden togen inwoners van Granada naar misschien wel de meest toeristische plek in hun stad, Plaza San Nicolás met een spectaculair uitzicht op het Alhambra. Daar protesteerden zij tegen de excessen van het massatoerisme dat hun stad zo heeft veranderd. Het plein ligt in de schilderachtige Moorse wijk Albaicín en wordt dagelijks overspoeld door toeristen. Steeds meer woningen zijn niet meer om te wonen, maar bieden onderdak aan toeristen die daar flink voor in hun buidel willen tasten. De laatste bewoners zien met lede ogen aan hoe hun karakteristieke wijk verandert in een openluchtmuseum.

Reactie van de Andalusische regering

De regionale minister van Toerisme van de Andalusische regering, Arturo Bernal, heeft zondag kritiek geuit op degenen die het toerisme in zijn regio bekritiseren. Hij zei dat het getuigt van een “ernstige onverantwoordelijkheid” om in protest te gaan tegen de toeristische verzadiging, want daarmee bedreigt men de belangrijkste economische activiteit van de Zuid-Spaanse regio. Als tegengeluid geeft Bernal aan dat een op de vier families in Andalusië afhankelijk is van werk in de toeristische sector. Bovendien ziet hij die banen als kwalitatief omdat het salaris in de sector sinds 2022 met 7 procent is gestegen.

“Het toerisme kan niet alles verdragen. Bovendien zorgt het voor negatieve berichtgeving ook in buitenlandse media. Dat kan een bedreiging vormen voor de komst van toeristen uit belangrijke markten”, aldus Bernal. Volgens de minister begint het beleid dat gericht is op duurzaamheid, concurrentie, digitalisatie en resistentie al zijn vruchten af te werpen. “We krijgen toeristen die meer te besteden hebben, ook in andere jaargetijden”. Volgens Bernal groeien de inkomsten en de werkgelegenheid harder dan de aankomst van de toeristen.

Lees ook: Groeiende opstand tegen massaal toerisme in Spanje

Dit vind je misschien ook leuk