Else Beekman
De brand die vorige week bij Los Gallardos woedde, eiste 13 levens en liet een verwoest landschap achter: zo’n 7.000 hectare veranderde in as. Minister Sara Aagesen van Milieu kwam dinsdag zelf naar het rampgebied om mee te delen dat de Spaanse staat de helft van wat er nodig is om het gebied weer groen te krijgen betaalt. Een gebaar dat op steun kan rekenen, al is er ook kritiek op hoe Spanje met brandpreventie omgaat.
Aagesen maakte duidelijk dat Madrid niet alleen bijspringt zolang het vuur nog woedt. Het ministerie laat het gebied benoemen als bijzonder getroffen door een civiele noodsituatie. Dat maakt het makkelijker om extra geld en hulp vrij te maken. Ze noemde de samenwerking met de Andalusische regering “maximaal”, en beloofde dat het Rijk de helft van de kosten voor natuurherstel en herbebossing draagt. De rest is voor de regionale overheid.
Belangrijk detail: het herstel moet op een wetenschappelijk onderbouwde manier gebeuren, met het oog op klimaatverandering. Het doel is dat het gebied de volgende keer beter bestand zal zijn tegen een grote brand.
“Laten we hier bovenpartijdig in staan”
Tijdens haar bezoek deed Aagesen ook een oproep aan alle overheden om zich achter het klimaatpact te scharen dat het kabinet vorig september voorstelde. De gedachte erachter: preventie en aanpassing aan klimaatverandering mogen niet elke keer weer op losse schroeven komen te staan zodra er een nieuwe regering aantreedt.
Ze reageerde ook op PP-leider Alberto Núñez Feijóo, die eerder had voorgesteld om samen tot een akkoord over brandpreventie te komen. Aagesen zei dat de regering daarvoor openstaat, maar wil ook waarschuwen dat wie de gevolgen van klimaatverandering ontkent, de bevolking juist volledig in de kou laat staan door de wetenschap te negeren.
Al drie keer zoveel verbrand als vorig jaar
Los Gallardos staat niet op zichzelf. Sinds januari is er in Spanje al meer dan 50.000 hectare verbrand, verspreid over 15 grote bosbranden. Dat is bijna drie keer zoveel als in dezelfde periode vorig jaar. En het einde is nog niet in zicht: de temperaturen lopen weer op en komend weekend wordt een nieuwe hittegolf verwacht. Aagesen riep mensen op om voorzichtig te zijn en te luisteren naar de autoriteiten.
Ze noemde ook nog een ander risico: de totale zonsverduistering die in augustus wordt verwacht. Zo’n natuurspektakel trekt al snel duizenden mensen naar bos- en natuurgebieden en vereist een extra scherpe preventie ter voorkoming dat die drukte niet zelf weer voor nieuwe branden zorgt.
Bezuinigd op preventie, duur betaald bij herstel
De belofte van 50% cofinanciering voor herbebossing klinkt als goed nieuws voor Almería, maar bosdeskundigen en milieuorganisaties plaatsen daar al langer een kanttekening bij: geld dat nu in herstel gaat, had er volgens hen eerder moeten zijn, in de vorm van preventie.
Het is een patroon waar deskundigen al jaren voor waarschuwen. Sinds de financiële crisis is er in Spanje juist minder geld naar brandpreventie gegaan. Ondertussen bleven de kosten van blussen en herstellen achteraf maar stijgen.
Het budget voor het blussen van bosbranden bleef sinds 2009 vrijwel gelijk, op zo’n 417 miljoen euro per jaar. Het geld voor preventie en bosbeheer kreeg wel een flinke tik: de totale publieke investering in bosbeheer daalde van 1.742 miljoen euro in 2009 naar 1.295 miljoen euro in 2022, terwijl juist de bevolking en de natuur kwetsbaarder werden voor grote branden.
Elke euro in preventie bespaart aan bluskosten
Volgens het Colegio de Ingenieros Forestales, de Spaanse beroepsvereniging van bosbouwkundig ingenieurs, bespaart elke euro die in preventie wordt gestoken, tot honderd euro aan bluskosten. Milieuorganisatie Greenpeace rekende voor dat een jaarlijkse investering van 1 miljard euro in preventie op termijn tientallen miljarden euro’s aan bluskosten zou kunnen schelen. Dat bedrag zou volstaan om bijna 10 miljoen hectare bos actief te beheren en te beschermen. Ook WWF benadrukt herhaaldelijk het belang van bosbeheer in bosbrandenpreventie.
De nazorg bij bosbranden is eveneens verre van goedkoop. Alleen al het blussen van een brand kost al snel tussen de 5.000 en 20.000 euro per hectare, afhankelijk van het terrein en de inzet van vliegtuigen. Daar komen dan nog de kosten van bosherstel, waterbeheer en het herstellen van wegen, paden en mogelijk woningen overheen. Die uitgaven lopen vaak jarenlang door en die vallen volgens experts uiteindelijk hoger uit dan de bluskosten zelf.
Juist daarom klinkt er vanuit organisaties als Greenpeace en de brancheorganisatie ASEMFO al langer kritiek op het feit dat Spanje relatief weinig in preventie investeert. Die investering is structureel minder dan het Europese gemiddelde. Ondertussen laten branden als die bij Los Gallardos zien hoe hoog de menselijke en financiële tol kan zijn zodra het te laat is.