Else Beekman
Vanaf 16 maart kwamen er van de een op de andere dag miljoenen nieuwe gebruikersaccounts bij van leerlingen om hun lessen via videoconferenties bij te wonen. Er werden massaal documenten gedownload en en talloze tips werden online uitgewisseld. De coronacrisis dwong docenten om razendsnel hun klassen online te organiseren voor de 8,2 miljoen leerlingen en de 1,5 miljoen studenten in Spanje.
En dit allemaal zonder vooraf onderzoek te doen welk onderwijsplatform het best de gegevens van leerlingen en docenten beschermt. Met alle mogelijke gevolgen van dien. De Spaanse krant El País vroeg deskundigen naar hun mening over het gebruik van online onderwijsplatformen.
Verdienmodel bij aanbieden gratis diensten
Veel scholen en universiteiten kozen voor gratis onderwijsmiddelen van bijvoorbeeld Google en Microsoft. Een steeds vaker voorkomend verdienmodel van bedrijven is het aanbieden van gratis diensten en de verkregen gegevens door te verkopen aan derden.
Zowel Google als Microsoft claimen dat ze geen persoonlijke gegevens gebruiken, beoordelen of doorverkopen aan derde partijen en dat ze beide voldoen aan de wet op gegevensbescherming.
Spaanse regio’s willen eigen platformen
Veel regio’s in Spanje komen toch terug van het gebruik van deze gratis platformen van deze giganten. Zo ontwikkelden de regio’s Valencia, Extremadura, Galicië, Andalusië, Madrid, Catalonië en Castilië-La Mancha al eigen platformen gecombineerd met overeenkomsten met Google, Microsoft en Cisco.
Xnet, een bedrijf dat zich toelegt op de opslag, verwerking en beveiliging van gegevens, is ingesprongen op de angst van ouders voor het blootleggen van gegevens van kinderen en is nu samen met de Generalitat aan het bekijken op welke manier Catalonië zijn onderwijsmiddelen veiliger kan maken.
WhatsApp-groepen vormen groot gevaar
Een manier waarop de privacy van studenten extreem wordt bedreigd is wanneer docenten WhatsApp-groepen aanmaken voor de hele klas. Het Spaanse agentschap voor gegevensbescherming verwijst hierbij naar een rapport uit 2018 waarbij via WhatsApp gegevens van studenten worden gekopieerd en waardoor ook de locatie van de gebruiker eenvoudig kan worden verkregen.
Jorge Gómez, werkzaam op de Complutense Universiteit in Madrid, vertelt dat applicaties zoals WhatsApp niet persé een probleem vormen, maar de computerondersteuning die erachter zit. Deze datacenters worden nauwelijks onderhouden waardoor verkregen data in extreme mate worden blootgesteld aan andere partijen.
Geen officiële klachten in Spanje
“In Spanje zijn er geen klachten ingediend vanuit de regioministeries van Onderwijs van elke autonome regio”, zo vertelt onderdirecteur Julián Prieto van het Spaanse bureau voor gegevensbescherming. Desalniettemin herhaalt hij dat scholen en de regionale overheden te allen tijde zelf verantwoordelijk zijn voor de veiligheid van de systemen en de middelen waar zij mee werken.
Ondanks het feit dat er geen officiële klachten bekend zijn, willen deskundigen wel benadrukken voorzichtig te zijn in de keuze van een onderwijsplatform. “Ondanks het feit dat we nu leven in crisistijd, is het altijd goed om kritisch te zijn op je eigen gegevens en privacy.”