Else Beekman
Mas wordt beschuldigd van ‘ongehoorzaamheid en plichtsverzuim’ wat hem op tien jaar schorsing uit zijn ambt kan komen te staan. In 2014 plande en organiseerde de Catalaanse regering onder leiding van Mas een niet-bindende volksraadpleging. Deze werd uiteindelijk gehouden op 9 november om te achterhalen of de Catalaanse bevolking voor of tegen onafhankelijkheid van Spanje was.
Ondanks de niet-bindende aard van deze volksraadpleging werd deze verboden door het Spaanse Grondwettelijk Hof. Desondanks liet de Catalaanse overheid het referendum toch plaatsvinden. In tegenstelling tot officiële en bindende referenda, werd deze georganiseerd door vrijwilligers.
Uiteindelijk brachten twee miljoen van de 5,5 miljoen stemgerechtigde Catalanen hun stem uit. Een grote meerderheid hiervan was voorstander van een Catalaanse soevereine staat. Er kwam veel kritiek vanuit Spanje over de volksraadpleging, waarvan de uitslag met succes werd begroet door de voorstanders van onafhankelijkheid. Tegenstanders zagen geen enkele overtuiging in de uitslag die slechts de mening van een fractie van het Catalaanse volk weergaf.
Voormalig president Mas beschreef het proces tegen hem eerder als ‘een proces met weinig rechtsgrond en met een grote politieke geladenheid’. Hij beschuldigde het Spaanse ministerie ervan hem naar de rechtbank te sturen ‘voor ideeën, voor het luisteren naar de mensen, om de urnen te zetten en de vrijheid en democratie te willen verdedigen.’
Niet alleen tegen Artur Mas is een proces aangespannen. Ook de voormalige Catalaanse vice-president Joana Ortega, de voormalige minister van Onderwijs, irene Rigau, de voormalige presidentiële lid van het Parlement in Madrid Francesc Homs en de huidige voorzitter van het Catalaanse parlement, Carme Forcadell moeten voorkomen.
De Spaanse regering doet hiermee opnieuw een poging de onafhankelijkheidsbeweging in Catalonië te stoppen. Echter de repressieve acties lijken de sympathie voor de onafhankelijkheid van een steeds groter deel van de Catalaanse bevolking aan te wakkeren.
Demonstratie uit steun
Voor de startdag van het proces, op maandag, organiseerden verschillende organisaties een demonstratie bij het Hof van Justitie in Barcelona. Duizenden mensen kwamen bijeen, zwaaiend met Catalaanse vlaggen en spandoeken waarop teksten stonden als ‘De Catalaanse democratie als slachtoffer van het Spaanse rechtssysteem. Ook elders in Europa worden acties georganiseerd.
Artur Mas verklaarde tegen de rechtbank dat het initiatief volledig van hem afkomstig was. ‘Ik was verantwoordelijk voor alles’ en dat ook het politieke initiatief tot het organiseren van de ondervraging van hem afkomstig was. De voormalige premier weigerde antwoord te geven op vragen van de openbaar aanklager en voerde ter verdediging aan dat de ‘legale stemming niet bindend was’.
De huidige premier Carles Puigdemont schreef op Twitter: ‘De democratie is niet te stoppen, maar opent een weg over alle obstakels heen’.