Else Beekman
De Puerta del Sol in hartje Madrid is sinds zaterdagnacht een tentenkamp. Honderden mensen sliepen er buiten, uit protest tegen de woningcrisis in Madrid en de rest van Spanje. Hun boodschap aan de regering is kort en fel: “Of het verdienmodel van wonen als belegging verdwijnt, of de regering valt.” De directe aanleiding hiervoor heeft een naam en een gezicht. Maricarmen.
De 87-jarige Maricarmen Abascal werd afgelopen woensdag na 71 jaar in dezelfde huurwoning in de wijk Retiro te hebben gewoond uit haar huis gezet. De nieuwe eigenaar, vastgoedbedrijf Urbagestión kon en wilde haar contract niet overnemen onder dezelfde voorwaarden. Ze verliet haar huis op een brancard en ging per ambulance naar het ziekenhuis. Die beelden gingen door heel Spanje.
25.000 of 300.000 demonstranten
Daarop gingen zaterdag in veertig Spaanse steden mensen de straat op onder de leus Ni una Maricarmen más: geen enkele Maricarmen meer. In Madrid liep de stoet van de Puerta del Sol naar het Congreso de los Diputados, het Spaanse parlement.
Zoals bij elke demonstratie lopen ook hier de cijfers over de opkomst ver uiteen. De regeringsvertegenwoordiging sprak van zo’n 25.000 deelnemers, maar de organisator, de huurdersvakbond, had het over 300.000 demonstranten. Op beelden is wel te zien dat er mensen van alle leeftijden meeliepen en spandoeken toonden met teeksten als “Waar is de progressieve regering?” en “Het penthouse van Ayuso voor Maricarmen”, een verwijzing naar de omstreden aankoop van een luxe appartement met publiek geld door de conservatieve regioregering van Isabel Díaz Ayuso.
Een onrustig bed, een rustige nacht
Na afloop van het protest riep de huurdersvakbond op om op het plein te blijven. Dat gebeurde en zo’n honderd tenten werden opgezet op het centrale plein in de hoofdstad. De nacht verliep verder zonder incidenten. De Spaanse publieke omroep RTVE spreekt van honderden kampeerders en de vakbond zit daar met ruim duizend iets boven.
Woordvoerder Gonzalo Álvarez sliep zelf ook buiten, schrijft RTVE. Volgens hem overheersten onder de protesteerders de hoop en de zin om alles te veranderen. De vakbond wil dat wonen wordt behandeld als eerste levensbehoefte, niet als financieel product. Via X vroeg de organisatie om slaapzakken, matjes, eten en water. Vandaag staan er workshops en bijeenkomsten op het programma. Zolang er niets verandert, zullen ze niet vertrekken.
Wat is het ‘decreto Maricarmen’?
De actievoerders eisen dat de regering dinsdag 29 september een noodwet over wonen goedkeurt. Die noemen ze het decreto Maricarmen. Een bevriezing van de huurprijzen moet daar in elk geval in staan. Ook moet het decreet uitzettingen tegengaan. Zo’n decreet moet na goedkeuring door de ministerraad overigens nog door het Congres worden bekrachtigd. In het regeringspaleis is men optimistisch dat het decreet dinsdag wordt aangenomen. De uitzetting van Maricarmen zien ze daar als een omslagpunt.
Maricarmen deed zelf vanuit het ziekenhuis ook een oproep. Ze stuurde een videoboodschap aan premier Pedro Sánchez waarin ze haar wens uit dat anderen bespaard blijft wat haar is overkomen.
De druk vanuit links neemt toe
Coalitiepartner Sumar voert de druk flink op. De partij dreigt de ministerraad van dinsdag over te slaan als het woningdecreet niet op de agenda staat. De huurdersvakbond gaat nog verder. Wordt het decreet niet goedgekeurd, dan heeft deze regering volgens woordvoerder Alicia del Río “geen enkele zin” meer.
Ook Podemos laat van zich horen. Europarlementariër Irene Montero beschuldigt de regering ervan met de Catalaanse partij Junts te onderhandelen over een afgezwakte versie. Ze wil dat 650.000 woningen van zogeheten aasgierfondsen worden onteigend voor sociale huur. Partijleider Ione Belarra voorspelt dat geen enkel decreet het probleem in zijn eentje oplost, zonder druk vanuit de bevolking.
Vijftien jaar na 15-M
Voor veel Spanjaarden roept het tentenkamp herinneringen op aan de 15 M-beweging van de ‘indignados’ die vijftien jaar geleden begon op hetzelfde plein. Die beweging had Pablo Iglesias, de latere oprichter van Podemos en vicepremier, als gezicht. Iglesias is inmiddels niet meer politiek actief maar hoopt wel dat het kamp blijft en ook navolging vindt op andere pleinen in het land. “Maricarmen is onze Rosa Parks,” zei hij. Net als de Amerikaanse burgerrechtenactivist is zij volgens hem het symbool geworden van iets dat veel meer mensen treft. Dagelijks treft eenzelfde lot zo’n 68 andere mensen in Spanje, zo stelt hij.
Volgens Maricarmens advocate Beatriz Duro is haar zaak de druppel die de emmer deed overlopen. Ze hoopt op zowel een decreet en dat haar cliënt terug kan naar huis. Maandag vindt een bemiddeling tussen Urbagestión, de gemeente en mensen die Maricarmen omringen plaats. Duro hoopt dat die niet alleen voor de bühne zal zijn.