Else Beekman
Het onderzoek werd uitgevoerd door de Universiteit Rey Juan Carlos in Madrid en richtte zich op de mate waarin burgers toegang hebben tot informatie van hun gemeente en op de kwaliteit van die informatie.
In december 2013 werd in Spanje de Wet op transparantie ingevoerd (La Ley de Transparencia) en de onderzoekers wilden weten in hoeverre deze sindsdien wordt toegepast. Men keek naar de 144 gemeenten met meer dan 50.000 inwoners die Spanje telt.
Ontoereikend
Het resultaat is volgens de onderzoekers niet opwekkend. Bij 47 procent van de onderzochte gemeenten is het resultaat ontoereikend. Er zijn 15 gemeenten met vrijwel geen transparantie, 53 gemeenten scoorden onvoldoende, 52 acceptabel en slechts 23 ruim voldoende. Sevilla kwam als beste uit de test. Van de 5 te verdienen punten kreeg deze gemeente er 4,38. Het slechtste resultaat had de gemeente La Linea de la Concepción in Zuid-Spanje met 0,22 punten.
De informatieverstrekking van de gemeenten werd ingedeeld in vier blokken: Institutionele informatie (dit woog 30% mee), juridische informatie (10%), economische informatie (begrotingen en statistieken, 50%) en in hoeverre en op welke manier verzoeken om informatie van burgers werden beantwoord (10%). Lees het volledige onderzoeksrapport hier (in het Spaans).
Top tien
De tien meest transparante gemeenten in Spanje zijn achtereenvolgens Sevilla, Santander, Madrid, Alcobendas, Oviedo, Bilbao, Gijón, Valladolid, Palma de Mallorca en Alcalá de Henares.
De tien gemeenten die de Wet op Transparantie op basis van dit onderzoek aan hun laars lijken te lappen zijn (van allerslechtst tot iets minder slecht): La Linea de la Concepción, Utrera, Torrelavega, Puertollano, Santiago de Compostela, Ciudad Real, Torremolinos, Coslada, Collado Villalba en Lorca. Klik hier voor de volledige lijst inclusief verkregen punten.
Andere gemeenten
Andere wat bekendere gemeenten in de lijst: Marbella op 22, Córdoba 28, Barcelona 29, Granada 38, Jaén 40, Jerez de la Frontera 52, Fuengirola 61, Benidorm 64, Cádiz 69, Alicante 72, Girona 83, Almería 94, Valencia 108, Mijas 113, Málaga 115 en Benalmádena 132.
Verzachtende omstandigheid voor de slecht scorende gemeenten is dat ze nog tot december 2015 de tijd hebben om hun informatievoorziening aan te passen aan de vereisten die de wet stelt.
De Ley de Transparencia werd ingevoerd om het voor burgers mogelijk te maken te controleren wie hun belastinggeld uitgeeft en waar aan. Zo kan inzicht worden verkregen in contracten tussen de overheid en andere partijen.
Ook worden de inkomsten van alle ambtenaren gepubliceerd. De handel en wandel van het Spaanse openbare bestuur kan zo tot in de details worden gevolgd. In een later stadium wordt er nog het hoofdstuk ‘behoorlijk bestuur’ aan toegevoegd. Als bestuurders hun taken niet goed uitvoeren, kan dit worden bestraft met sancties of zelf met aftreden.
Traditie van geheimhouding
De wet is bedoeld om de traditie van geheimhouding in de Spaanse bureaucratie open te breken. Spanje heeft een van de minst open overheden ter wereld en deze positie moet veranderen, zo motiveerde Rajoy de invoering van de wet. Zijn partij, de Partido Popular heeft vanaf het begin duidelijk gemaakt naar meer openheid te streven, en maakte de Wet op Transparantie als een van de speerpunten van het overheidsbeleid.
Corruptie
De voornaamste reden hiervoor is te vinden in de grote hoeveelheid corruptieschandalen rond overheidscontracten die de laatste jaren het land teisteren. Deze tasten het imago van Spanje behoorlijk aan.