Else Beekman
Spanje heeft dringend nieuwe woningen nodig, maar juist bij grote nieuwbouwprojecten duikt steeds vaker een onverwacht obstakel op: er is niet altijd voldoende capaciteit op het elektriciteitsnet. Projectontwikkelaars waarschuwen dat woningbouw hierdoor één tot drie jaar vertraging kan oplopen. Alleen al meer dan 80.000 geplande woningen zijn afhankelijk van nieuwe elektriciteitsinfrastructuur. Ook aan de Costa del Sol zijn de gevolgen inmiddels zichtbaar.
Een bouwvergunning, beschikbare grond en voldoende kopers zijn niet langer voldoende om een nieuw woonproject zonder problemen van de grond te krijgen. Steeds vaker blijkt de aansluiting op het elektriciteitsnet de zwakke schakel. Uit een onderzoek van BBVA Research blijkt dat het uitbreiden van het elektriciteitsnet bij grote nieuwbouwlocaties vijf tot acht jaar kan duren. Vooral in de regio Madrid is het probleem groot. Daar zijn meer dan 80.000 geplande woningen afhankelijk van de aanleg van nieuwe elektrische infrastructuur.
Projectontwikkelaars spreken inmiddels van een nieuw knelpunt voor de Spaanse woningbouw.
Meer stroom nodig voor moderne woningen
Een belangrijke oorzaak is dat nieuwe gebouwen veel meer elektriciteit nodig hebben dan vroeger. Woningen worden steeds verder geëlektrificeerd, bijvoorbeeld voor verwarming, warm water en andere installaties. Tegelijkertijd groeit de vraag naar elektriciteit vanuit andere sectoren. Elektrische auto’s, industrie en vooral grote datacenters doen eveneens een beroep op het stroomnet.
Volgens BBVA Research kan de Spaanse vraag naar elektriciteit tot 2030 met ongeveer 45 procent toenemen. Niet de hoeveelheid elektriciteit die Spanje kan opwekken vormt het probleem. Vooral de capaciteit om die opgewekte stroom via het netwerk op de juiste plaats te krijgen is nu het knelpunt. Dat netwerk loopt op veel plaatsen tegen zijn grenzen aan.
Bouwplannen lopen één tot drie jaar vertraging op
Topman Jorge Pérez de Leza van de Spaanse projectontwikkelaar Metrovacesa noemt het gebrek aan elektriciteitscapaciteit inmiddels de nieuwe ‘olifant in de kamer’, zo schrijft El Economista. Volgens hem was de stroomvoorziening enkele jaren geleden nauwelijks een punt van zorg bij het ontwikkelen van nieuwe woonwijken. Dat is veranderd. Op verschillende locaties ontbreekt voldoende capaciteit of moet eerst nieuwe infrastructuur voor hoogspanning worden aangelegd. Daardoor kan de ruimtelijke ontwikkeling van grote woningbouwprojecten volgens hem één tot drie jaar extra kosten.
Dat is een pijnlijke conclusie aangezien Spanje met een groot tekort aan woningen kampt. De afgelopen jaren nam het aantal huishoudens veel sneller toe dan het aantal nieuwbouwwoningen.
Zelfs woningen die al klaar zijn kunnen niet worden opgeleverd
Het probleem speelt bovendien niet alleen bij projecten die nog op de tekentafel liggen. Ook woningen die vrijwel of helemaal klaar zijn, kunnen erdoor worden getroffen. Projectontwikkelaars moeten soms maanden wachten op transformatorstations, aansluitingen en administratieve toestemming van elektriciteitsbedrijven. Zonder elektriciteitsaansluiting kan een woning niet normaal worden opgeleverd.
Aan de Costa del Sol werd onlangs duidelijk hoe ver dat kan gaan. In Estepona konden kopers van 72 nieuwbouwwoningen lange tijd niet in hun nieuwe huis, hoewel het wooncomplex al sinds 2025 klaar was. De gemeente kon geen vergunning voor eerste bewoning afgeven zolang de elektriciteitsvoorziening niet was gegarandeerd. De kwestie liep uiteindelijk zo hoog op dat de Spaanse markttoezichthouder CNMC zich ermee bemoeide. In mei kreeg netbeheerder E-distribución opdracht de beschikbare aansluitcapaciteit opnieuw te beoordelen. Daarna kwam er beweging in de zaak.
Ook duizenden woningen bij Vélez-Málaga afhankelijk van stroomnet
Niet alleen in Estepona worden projecten geconfronteerd met een vol stroomnet. BBVA Research wijst ook op Vélez-Málaga, waar de bestaande netcapaciteit de ontwikkeling van meer dan 4.000 woningen beïnvloedt. Zo raakt het probleem ook gebieden die al kampen met een grote druk op de woningmarkt.
Toch zijn de problemen het grootst in en rond Madrid. In de nieuwe woongebieden in het zuidoosten van de hoofdstad zijn naar schatting circa 80.000 woningen niet verzekerd van voldoende stroomcapaciteit. Voor de ontwikkeling van deze wijken zijn onder meer nieuwe onderstations en uitbreidingen van het elektriciteitsnet nodig.
Bijna geen ruimte meer op veel aansluitpunten
De cijfers over het Spaanse distributienet laten zien waarom projectontwikkelaars zich zorgen maken. Volgens BBVA Research heeft 88 procent van de aansluitpunten in het distributienet minder dan één megawatt vrije capaciteit.
Brancheorganisatie ASPRIMA waarschuwde begin dit jaar eveneens voor de gevolgen. Van de in totaal 6,7 gigawatt aan aangevraagde nieuwe netcapaciteit kon volgens de organisatie ongeveer de helft niet worden toegewezen. Dat kwam onder meer doordat onvoldoende capaciteit beschikbaar was of omdat ontwikkelaars vanwege de onzekerheid afzagen van hun aanvraag.
Dat betekent niet dat al die woningen definitief niet gebouwd kunnen worden. Wel kan woningbouw pas doorgaan wanneer voldoende netcapaciteit beschikbaar komt of nieuwe infrastructuur wordt aangelegd.
Plannen uit begin deze eeuw voldoen niet meer
Volgens projectontwikkelaars ligt een deel van het probleem bij de lange doorlooptijd van de Spaanse ruimtelijke ordening. Nieuwe wijken die nu worden gebouwd, zijn soms gebaseerd op plannen uit 2003 of 2004, terwijl destijds met een veel lager elektriciteitsverbruik werd gerekend. Volgens de huidige eisen is het benodigde elektrische vermogen per nieuwbouwwoning sterk gestegen. Tegelijk moeten complete steden worden aangepast aan een toekomst waarin verwarming, vervoer en andere toepassingen steeds vaker elektrisch zijn.
Nieuw probleem bovenop Spaanse woningcrisis
Voor Spanje komt het probleem op een bijzonder slecht moment. Het land probeert de woningbouw juist te versnellen om het groeiende tekort aan betaalbare huizen terug te dringen. Tot nu toe ging de discussie vooral over een gebrek aan bouwgrond die daadwerkelijk ontwikkeld kan worden, trage vergunningprocedures, hoge bouwkosten en een tekort aan personeel. Daar komt nu steeds nadrukkelijker de capaciteit van het elektriciteitsnet bij.
Daardoor heeft Spanje nu op sommige plaatsen wel grond, bouwplannen, projectontwikkelaars én kopers, maar geen stroomaansluiting om woningen te bouwen of op te leveren. Aangezien uitbreiding van het netwerk vijf tot acht jaar kan duren, dreigt elektriciteit een belangrijke rem op de toch al moeizame uitbreiding van de Spaanse woningvoorraad te worden.
Nieuwe groei van verschil tussen vraag en aanbod
Hoe groot de achterstand inmiddels is, blijkt ook uit de verwachtingen van BBVA Research. In 2026 komen er volgens bevolkingsprognoses ongeveer 220.000 huishoudens bij, terwijl naar verwachting slechts zo’n 153.000 nieuwe woningen worden gestart. Alleen al dit jaar groeit het verschil tussen vraag en nieuw aanbod daarmee met tienduizenden woningen.
Hoewel het aantal bouwvergunningen volgens BBVA Research in 2026 en 2027 verder zal stijgen, blijft de woningproductie achter bij de groei van het aantal huishoudens. Dat vormt mede de verklaring van waarom de bank voor 2026 een opvallende combinatie verwacht: 7,3 procent minder woningverkopen, maar tegelijkertijd 12 procent hogere huizenprijzen. Het gebrek aan aanbod blijft de Spaanse woningmarkt onder druk zetten.
Tegen die achtergrond krijgt het probleem met het elektriciteitsnet extra gewicht. Iedere woning die door een ontbrekende stroomaansluiting later wordt gebouwd of opgeleverd, vergroot een tekort dat Spanje toch al moeilijk weet in te lopen.