Else Beekman
Het verhaal houdt de gemoederen flink bezig in het Valenciaanse Jalance: meer dan 30 hectare steeneikenbos, daar ooit aangeplant met Europese subsidies om het landschap te herstellen, wordt nu gekapt en versnipperd om plaats te maken voor duizenden zonnepanelen. Het gebied valt onder Natura 2000 en is aangewezen als Zona de Especial Protección para las Aves (ZEPA). Dat is een van de zwaarste beschermingsniveaus die de EU kent voor vogelgebieden.
De Asociación Naturalista de Ayora y Valle (ANAV) heeft inmiddels aangifte gedaan bij de Guardia Civil. Volgens de natuurorganisatie is wat er nu gebeurt “een absurde en onaanvaardbare milieuovertreding”. Een bos dat juist CO2 moet vastleggen, moet verdwijnen onder het mom van diezelfde klimaatdoelen
Van kale landbouwgrond naar volwassen bos en weer terug
Het bos in kwestie, in het gebied Campichuelo del Campo, werd rond het jaar 2000 aangeplant binnen een Europees herbebossingsprogramma. Het doel van het project was om voormalige landbouwgrond weer om te vormen tot bos. Vijfentwintig jaar later stonden er steeneiken van meer dan drie meter hoog, omringd door karakteristieke mediterrane struikvegetatie. Kortom, een volwassen en goed functionerend bosecosysteem.
Dat bos is nu al deels gekapt en vermalen om ruimte te maken voor het zonnepark Jalance I, een project van het bedrijf Promonrg Solar Fotovoltaica I SL. De officiële vergunning voor het project stond op 6 november 2025 in het Diari Oficial de la Generalitat Valenciana (DOGV nr. 10.232)
Ver esta publicación en Instagram
Eigen natuurdienst waarschuwde al in 2023
Wat de zaak extra gevoelig maakt, is dat de Valenciaanse Dirección General de Medio Natural y Animal (de eigen natuurdienst van de regionale overheid) in een rapport van 30 november 2023 al waarschuwde dat de aanleg van de zonnecentrale “het verlies van een reeds gevestigd eikenbos” zou betekenen. De dienst vroeg toen expliciet om drie percelen (nummers 13, 14 en 17 in polygoon 4) uit het project te schrappen, vanwege hun bosbouwkundige en ecologische waarde.
De projectontwikkelaar diende daarop bezwaar in en verwees naar eerdere, gunstige milieubeoordelingen van het project als geheel. Na verdere procedures veranderde de overheid in mei 2025 alsnog van standpunt en verklaarde de ingreep alsnog verenigbaar met de natuurwaarden ter plaatse. Precies die drie omstreden percelen worden nu, volgens ANAV, ook daadwerkelijk gekapt.
Werkzaamheden vallen midden in broedseizoen
ANAV wijst ook op de timing van de werkzaamheden: de kap vond grotendeels plaats in mei, precies de periode waarin de meeste vogels en andere in het wild levende dieren in de streek broeden en zich voortplanten. Volgens de organisatie maakt dat de mogelijke schade aan de fauna nog verder.
De natuurvereniging noemt het bovendien “onlogisch” dat een bos dat is opgebouwd met belastinggeld van Europese burgers met als doel juist verwoestijning en landdegradatie tegen te gaan, nu wordt opgeofferd aan een nieuwe generatie Europees beleid, namelijk de energietransitie.
Niet het eerste conflict in de streek
Het gaat bovendien niet om een geïsoleerd incident. ANAV waarschuwt al langer voor de opeenstapeling van zonne- en windparken in de Valle de Ayora en in buurgemeenten zoals Cofrentes, waar landbouw- en bosgrond volgens de organisatie geleidelijk wordt opgeslokt door hernieuwbare-energieprojecten.
De vereniging benadrukt daarbij dat het conflict niet draait om zonne-energie op zich, maar om de manier waarop de autoriteiten en investeerders die uitrollen: “Hernieuwbaar ja, maar niet zo,” is het motto waarmee omwonenden en natuurorganisaties de discussie voeren. Zij pleiten voor zonnepanelen op daken, bij bestaande infrastructuur of op reeds aangetaste terreinen, in plaats van in beschermde bosgebieden.
Een breder Spaans dilemma
De spanning die de zaak-Jalance typeert, duikt steeds vaker in heel Spanje op. De haast waarmee het land zijn ambitieuze klimaatdoelen wil halen, botst met de bescherming van datzelfde landschap en de biodiversiteit die de energietransitie juist zou moeten beschermen. Spanje behoort tot de koplopers in Europa als het gaat om de uitrol van zonne- en windenergie, en de druk om snel nieuwe capaciteit te realiseren is groot. Maar datzelfde geld voor de winstgevendheid van dit soort grootschalige projecten voor ontwikkelaars.
Critici, onder wie ANAV, vrezen dat die druk er in dit geval de oorzaak van was dat een aanvankelijk kritisch advies van de eigen milieudienst uiteindelijk op de plank kwam te liggen. Voor natuurorganisaties in de regio is de kap bij Jalance daarmee een test case: kan de energietransitie in Spanje wél samengaan met behoud van beschermde natuurgebieden, of krijgt snelheid keer op keer prioriteit boven zorgvuldigheid?
Voorlopig ligt de bal bij de Guardia Civil, die de aangifte van ANAV moet beoordelen. Of dat gevolgen heeft voor de aanleg van het zonnepark, die inmiddels al gedeeltelijk is gerealiseerd, is nog onduidelijk.