Spaanse experts zijn tegen versoepeling maatregelen voor feestdagen

door Else BeekmanElse Beekman
Gepubliceerd: Laatst gewijzigd
Spaanse experts zijn tegen versoepeling maatregelen voor feestdagen

Sinds donderdag is het totaal aantal geregistreerde besmettingen alleen maar toegenomen. Woensdag waren er, voor het eerst in 14 dagen, weer meer dan 200 positieve testen per 100.000 inwoners. 

Zou hetzelfde plan zijn goedgekeurd met de huidige ontwikkelingen? De redactie van EL PAÍS raadpleegde een zestal epidemiologen en deskundigen. Hun antwoord is stellig; met dit scenario, zo voor de kerstdagen, zijn ze er tegen dat reizen worden toegestaan, dat de groepsgrootte verhoogd mag worden of dat de avondklok wordt versoepeld. Het tegenovergestelde zou juist moeten gebeuren. 

Kerst ‘annuleren’

Als het doel is om een derde golf in januari te voorkomen, stellen de deskundigen voor de kerstviering te ‘annuleren’; de dagen door te brengen met de huisgenoten, zodat er niet gereisd wordt. 

Ook in andere landen is het oorspronkelijke plan om de maatregelen met Kerstmis te versoepelen, teruggedraaid, maar in Spanje is er nog geen enkele beslissing genomen. Woensdag heeft het ministerie van Volksgezondheid de regio’s -met de laagste prioriteit- gevraagd de maatregelen opnieuw te evalueren en indien nodig aan te scherpen. De Balearen en de Canarische Eilanden maakten maandag als eerste al belangrijke beperkingen bekend. Andere deelgemeenschappen overwegen dit nog. ‘Ik twijfel er niet aan dat de beslissingen die genomen worden, leiden tot  strengere maatregelen. Maar het is een moeilijke beslissing, die ook economische en sociale kosten met zich meebrengt’, zegt epidemioloog Javier del Aguila.

Iedere maatregel is een afweging

Net zoals bij iedere maatregel die in Spanje de afgelopen negen maanden tijdens de pandemie is genomen, is het een kwestie van het afwegen van de risico’s en de voordelen. En voor Del Águila, net als voor de andere ondervraagde experts-, weegt het voordeel van versoepeling van de maatregelen rond kerst niet op tegen het ‘enorme risico’ van een heftige derde golf in januari en februari, die zou kunnen leiden tot verdere verzadiging van de ziekenhuizen en zwaardere beperkingen.

Deze derde golf zou bovendien samenvallen met het begin van de vaccinatiecampagne komen. Dat zou de situatie volgens hoogleraar José Martínez Olmos moeilijker kunnen maken. ‘Het zijn de professionals die het vaccin moeten toebrengen. Zij zullen, als er meer besmettingen zijn, enorm druk zijn en zich wijden aan het verzorgen van coronapatiënten. Het doel is juist om te vaccineren terwijl er zo min mogelijk zorg nodig is. Daarom moeten we het plan voor kerst herzien en, op die plaatsen waar de toestan volgens het verkeerslicht van het ministerie, het meest nijpend is, heel streng zijn’ meent hij.

Druk blijft hoog in ziekenhuizen

Een van de grote problemen is dat tijdens de kerstdagen, die al over een week beginnen, veel mensen naar een andere deelregio reizen. De exacte cijfers zijn nog niet bekend, maar het virus heeft al meer dan 200 gevallen per 100.000 inwoners besmet. In de zomer waren dat er acht. De druk op de ziekenhuizen nam de laatste maand weliswaar af, maar is nog steeds hoog: 9,21 procent van alle mensen die in Spaanse ziekenhuizen worden opgenomen, zijn Covid-19-patiënten, op de IC’s is dat aantal meer dan 20 procent.

Boosdoeners

‘We weten dat twee dingen de overdracht van het virus bevorderen: mobiliteit en gesloten ruimtes. Beide zaken moeten we vermijden’, zegt Óscar Zurriaga, vicevoorzitter van de Spaanse Vereniging voor Epidemiologie. En dit zijn precies twee van de beperkingen die voor kerst versoepeld lijken te worden. 

Als de maatregelen volgende week niet veranderen, of door het ministerie, of door de autonome gemeenschappen, komen families bij elkaar en gaan studenten naar huis om achter de voordeur feest te vieren. Veiligheidsmaatregelen worden niet streng nageleefd en juist dit soort feestjes hebben tot veel van de uitbraken geleid.

De deskundigen kijken naar Nederland en Duitsland, landen die bijna in lockdown zijn tijdens de kerstdagen. Zou dit het model zijn dat Spanje moet volgen? ‘We moeten in ieder geval de boodschap versterken dat we niet moeten reizen en dat we idealiter geen verschillende groepen mensen bij elkaar moeten laten komen’, antwoordt Ana María García, hoogleraar Volksgezondheid aan de Universiteit van Valencia.

Achterhaald scenario

Het plan dat bedacht is voor de kerstdagen is achterhaald, stellen de experts. ‘Het werkt niet meer’, zegt Ildefonso Hernández, woordvoerder van de Spaanse Vereniging voor Volksgezondheid (Sespas). ‘Er moeten enerzijds eenduidige lijnen zijn en anderzijds ook heterogene maatregelen, afhankelijk van de epidemiologische context van elke regio. Het is niet de bedoeling om degenen te straffen waarbij het goed gaat’, benadrukt hij. Welke trend de curve ook laat zien de komende dagen, Hernández vindt dat er nu een nieuwe plan moet komen, om het uit te kunnen uitvoeren als deze negatieve trend, die vrijdag begon, zich doorzet.

Opofferen om erger te voorkomen

Daniel López Acuña, voormalig directeur Spoedgevallen bij de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), vindt dat het tijd is om onszelf op te offeren. Familie bestaat dit jaar alleen uit de huiselijke kring, en niet uit de familieleden waarmee we niet samen wonen. ‘Het virus neemt geen pauzes. We kunnen nu videobijeenkomsten houden en elkaar volgend jaar weer ontmoeten. Dat is wat de autoriteiten moeten overbrengen, anders komen we in een zeer moeilijke situatie terecht en dat is niet bevorderlijk voor het vaccinatieprogramma’, zegt hij. 

Hij noemt de voorbeelden die hem en zijn collega’s overtuigen dat minder strenge maatregelen tijdens kerst leiden tot meer infecties, ziekenhuisopnames en sterfgevallen. ‘We hebben het hier gezien toen de beperkingen werden opgeheven en mensen massaal gingen winkelen en we hebben het gezien in de Verenigde Staten en Canada na Thanksgiving.’