Else Beekman
Negentig procent van de in Spanje geteelde en verkochte kerstsparren komt uit het gebied Montseny-Guilleries, tussen La Selva (Girona) en Osona (Barcelona). Sinds een aantal jaar ondervinden ze er echter problemen met de teelt. Door het gebrek aan neerslag en de hoge temperaturen zijn veel “pas geplante bomen gestorven. Daardoor is het teeltproces onderbroken”, legt Albert Gallifa, voorzitter van de Catalaanse Vereniging van Kerstboomtelers (Canac), uit. Gezien het type gewas geeft dit op de lange termijn problemen: “Over vijf jaar zullen de gevolgen van deze droogte merkbaar zijn doordat we minder bomen hebben om te verkopen”, vertelt hij. Telers vrezen dat ze niet aan de (internationale) vraag kunnen voldoen en dat de prijzen zullen stijgen.
Lees ook: Spaans dorp doet niet mee aan race om beste en duurste kerstverlichting
Mediterraan klimaat
Montseny-Guilleries is het meest zuidelijke punt in Europa waar kerstsparren worden gekweekt. “Doordat we duizend meter boven zeeniveau zitten, kunnen we deze typisch Atlantische soort kweken in een mediterraan klimaat met veel meer zonuren,” zegt Gallifa. De sector koopt ontkiemde zaden uit landen zoals Denemarken, Georgië en België. Ze zijn dan al drie jaar oud en ongeveer 20 centimeter hoog. Nadat ze in het Catalaanse gebied geplant zijn, hebben ze nog eens vier jaar nodig om te groeien tot ongeveer één meter hoogte. Hierna zijn ze klaar om verkocht te worden.
Extreme zomers
Hoewel de spar een boom is die droogte over het algemeen goed kan weerstaan, hebben de afgelopen zomers, die zich kenmerkten door extreem heet en droog weer, zijn tol geëist. De 10 grootste producenten planten naar schatting elk jaar gemiddeld 10.000 sparren en “in de afgelopen drie jaar zijn er ongeveer 300.000 gestorven,” legt Gallifa uit. “Dit is op lange termijn ernstig omdat negentig procent van de bomen in de groeifase sterven”. Dus over vijf of zes jaar “zullen we geen productie hebben”.
Kleine telers treffen maatregelen
Kleine telers zijn minder zwaar getroffen omdat zij flexibeler kunnen zijn in hun aanpak. David Masferrer, teler van 1.000 tot 2.000 sparren in Espinelves, vertelt dat ze in staat zijn geweest om “maatregelen te nemen”. Hij verloor dit jaar de helft van wat hij plantte. “We proberen op schaduwrijkere plekken of in de buurt van de rivier te planten. Of dichter bij huis, zodat we de bomen één voor één met een slang of speciale rugzakken kunnen besproeien,” legt hij uit. Hoe meer werk en waterverbruik, hoe duurder de kerstboom uiteindelijk wordt. “We staan op een punt waarop we moeten zien wat er gebeurt, omdat we nog nooit eerder zo’n droogte hebben meegemaakt”.
Plastic variant
In 2008 veroverde de kunstkerstboom de Spaanse markt, waardoor de verkoop van echte sparren aanzienlijk afnam. “Maar we zijn hier al een tijdje van aan het herstellen omdat mensen beseffen dat natuurlijke kerstbomen veel duurzamer zijn,” zegt Gallifa. Hoewel er de afgelopen seizoenen een stijgende trend was, met een toename van 20% in 2021 en 12% vorig jaar, blijft de verkoop dit jaar stabiel. Catalaanse telers hebben de afgelopen jaren nieuwe markten aangeboord, vooral in Europese landen. Ze leveren aan kleinere kwekerijen, tuincentra, woonwinkels, winkelcentra, bloemisten en marktkramen.
Lees ook: Extreme droogte in Catalonië: regenval niveaus dalen tot woestijnachtige waarden