Else Beekman
Als de laatste skiërs in het voorjaar de pistes verlaten en de liften stilvallen, begint in de Aragonese Pyreneeën het echte werk pas. Maanden van skiërs, sneeuwkanonnen en pistemachines laten hun sporen na op de berghellingen. Een speciale techniek moet korte metten maken met die schade. Skigebieden zoals Formigal-Panticosa gaan zodoende over tot hydrozaaien (hidrosiembra in het Spaans).
Het is een herstelmethode voor hellingen en aangetaste bodems, waarbij een mengsel van zaden, plantenvezels, water en meststof onder hoge druk op de grond wordt gespoten. Die druk zorgt ervoor dat het mengsel goed blijft plakken, zelfs op steile taluds, en dat de zaden optimaal kunnen ontkiemen.
In de Aragonese Pyreneeën voeren de skigebieden deze behandeling twee keer per jaar uit: in mei en juni, en opnieuw in september. Dat zijn over het algemeen de maanden met stabiel weer en relatief veel vochtigheid en dat is precies wat jonge kiemplanten nodig hebben. De timing is volgens Juanjo Pes, directeur van skigebied Formigal, zo cruciaal omdat net ontkiemde zaadjes in de grond kunnen bevriezen voordat ze wortel hebben geschoten als de kou te vroeg invalt.
Waarom groen gras zo belangrijk is
Die laag vegetatie is niet zomaar decoratie. Ze stabiliseert de bodem, remt erosie af die ontstaat door dooiwater en hevige regenval. Ook zorgt het ervoor dat de pistes weer bestand zijn tegen het gewicht van pistemachines die in het winterseizoen weer overheen rijden. Wetenschappelijk onderzoek onderschrijft het nut van de methode, want studies laten zien dat hervegetatie via hydrozaaien erosie inderdaad kan afremmen. Inheemse plantensoorten schieten ook beter wortel dan op onbehandelde grond.
Voorkeur voor lokale zaden
Vroeger gebruikte men bij hydrozaaien vaak generieke, commerciële zadenmengsels. Inmiddels is de trend verschoven naar autochtone, lokale zaadsoorten. Onderzoek in de Franse Pyreneeën wijst uit dat traditionele zaadmengsels wel helpen tegen erosie, maar niet altijd goed bestand zijn tegen de extreme omstandigheden op grote hoogte. Formigal werkt daarom inmiddels samen met een botanische expert om zaden te verkrijgen die daadwerkelijk uit de eigen regio afkomstig zijn en dus beter aangepast zijn aan het lokale klimaat.
Het recept in detail
Het mengsel voor deze vorm van hydrozaaien bevat naast zaden en water ook een soort bindmiddel, dat functioneert als een lijmlaag die de zaadjes op hun plek houdt, zelfs op de steilste hellingen. Historisch gezien waren commerciële soorten favoriet omdat ze goedkoop zijn en snel groeien, maar in een lastige omgeving als de Pyreneeën is de voorkeur verschoven naar inheemse soorten Die zijn simpelweg beter tegen het klimaat bestand. Eenmaal ingezaaid, duurt het overigens nog zo’n twee jaar voordat de vegetatie volledig ontwikkeld is.
Geen wondermiddel
Toch is hydrozaaien geen kant-en-klare oplossing. Het is een beproefde en praktische techniek, alleen zijn de resultaten niet altijd meteen zichtbaar en variëren ook sterk per locatie. Onderzoek in Noord-Europa liet bijvoorbeeld zien dat het positieve effect op de vegetatiebedekking daar relatief beperkt en van korte duur was. Ook was er geen noemenswaardig verschil in soortenrijkdom vergeleken met conventioneel zaaien. Met andere woorden: hoe goed de methode werkt, hangt sterk af van de lokale bodem- en klimaatomstandigheden.
Voor de Aragonese Pyreneeën lijkt de formule in elk geval te werken: elke zomer opnieuw een dosis water, vezels en zorgvuldig uitgekozen zaden. Zo zijn de bergen tegen de tijd dat de eerste sneeuw valt weer klaar voor een nieuw skiseizoen.