Spanje in top drie OESO-landen met hoogste stijging belastingdruk in 10 jaar

door admin
Spanje in top drie OESO-landen met hoogste stijging belastingdruk in 10 jaar

Binnen de OESO is in Spanje de belastingdruk, na Slowakije en Zuid-Korea, de afgelopen tien jaar het sterkst toegenomen. De belastingdruk meet het gewicht van belastingen en sociale premies op de economie.

Tussen 2010 en 2021 steeg de indicator met 7,1 punten tot 38,4% van het bbp. Daarvoor, tussen 1965 en 2020 steeg de gemiddelde belastingdruk in het OESO-gebied van 24,9% naar 33,6%, een stijging van 8,7 punten.

In 2020 – jaar van de pandemie – en 2021 – met een sterk herstel – was er in Spanje sprake van een opvallende stijging. Spanje stond op de zesde plaats van landen waar de verhouding belastingen/bbp het meest steeg in deze korte periode, met meer dan anderhalf punt, drie keer hoger dan het OESO-gemiddelde. 

En hoewel de opleving vooral sterk was in Spanje, is er sprake van een algemene trend. De belastingdruk is in de meeste OESO-landen gestegen, zowel in de afgelopen tien jaar – van 31,5% van het bbp naar 34,1% – als tussen 2020 en 2021 met -0,6 punten.  

Ondanks deze stijging is Spanje nog steeds ver verwijderd van de belastingdruk van de belangrijkste Europese economieën. Denemarken heeft nog steeds de hoogste ratio, met 46,9% van het bbp in 2021, gevolgd door Frankrijk (45,1%). Oostenrijk, België, Finland, Italië en Zweden komen ook boven de 40% uit. Onderaan de lijst staan Mexico, met 16,7%, Colombia (18,8%) en Chili (19,4%).

Oorzaken

De OESO wijst erop dat stijgingen van de belastingdruk niet noodzakelijk te wijten zijn aan belastingverhogingen. Het kan ook zijn dat het bbp langzamer groeit dan de belastinginkomsten. Omgekeerd, als de economie sneller groeit dan de belasting- en premieopbrengsten, daalt de belastingdruk zonder dat er belastingwijzigingen nodig zijn. 

In Spanje is de belastingdruk het sterkst gestegen tussen 2019 en 2021, met een stijging van bijna vier punten. Door deze stijging is de kloof met het gemiddelde van de eurozone gehalveerd en ligt Spanje vier punten boven het OESO-gemiddelde. Analisten schrijven dit niet zozeer toe aan de belastingverhogingen die in deze periode zijn goedgekeurd, die weinig invloed hebben gehad op de belastinginning, maar aan het effect van de inflatie, die vorig jaar begon aan te trekken, en aan de opkomst van de ondergrondse economie tijdens de pandemie, omdat regelmatige activiteit nodig was om toegang te krijgen tot overheidssteun. 

Er zijn belangrijke verschillen tussen landen, ook omdat ontwikkelingslanden met volwassen markten en verschillende economische modellen worden vergeleken. In Spanje liggen de socialezekerheidsbijdragen boven het gemiddelde, net als de onroerendgoedbelasting, terwijl de inkomsten uit vennootschapsbelasting en btw onder het gemiddelde liggen. 

Btw-verlaging

De OESO waarschuwt voor de verstoringen die kunnen worden veroorzaakt door verlaagde tarieven – en vrijstellingen – in de indirecte belastingen, met name de btw. De organisatie benadrukt dat de meeste OESO-landen verlaagde btw-tarieven hebben op een ‘breed scala aan goederen en diensten’, waarmee vaak ‘verschillende beleidsdoelstellingen worden nagestreefd’. Deze omvatten het verbeteren van rechtvaardigheid door minder belasting te heffen op basisbehoeften zoals water, voedsel, gezondheidszorg of onderwijs. Ze worden ook gebruikt om de consumptie van bijvoorbeeld culturele goederen te stimuleren, om bepaalde activiteiten te bevorderen, zoals toerisme in Spanje (dat een verlaagd btw-tarief van 10% heeft), of om externe milieueffecten aan te pakken. 

Vrijstellingen en btw-verlaging niet altijd effectief

‘Uit empirisch bewijs blijkt echter dat vrijstellingen en verlaagde btw-tarieven niet de meest effectieve manier zijn om deze doelstellingen te bereiken en zelfs regressief kunnen zijn,’ waarschuwt de organisatie in het rapport Consumption Tax Trends 2022. Hierin wordt benadrukt hoe accijnzen op bepaalde goederen de afgelopen decennia veel aan gewicht hebben ingeboet ten gunste van de btw. ‘Andere maatregelen, zoals het bieden van gerichte steun via inkomstenbelasting en/of overdrachten en uitkeringen, zijn meestal effectiever voor het aanpakken van rechtvaardigheid en het nastreven van ander beleid dan het verhogen van belastinginkomsten,’ voegt de organisatie eraan toe. 

Dit komt doordat rijkere huishoudens in absolute termen meer profiteren van verlaagde btw-tarieven dan huishoudens met een laag inkomen, omdat zij meer consumeren. Dit effect treedt ook op bij verlaagde btw-tarieven die worden gebruikt om ‘de werkgelegenheid te stimuleren (bijv. in de toerisme- of horecasector), of om culturele activiteiten te ondersteunen (bijv. theater) of andere niet-verdelende doelstellingen na te streven’. 

In een recent rapport over de anti-inflatiemaatregelen van veel landen, waaronder Spanje, waarschuwde de OESO voor dit effect. De OESO adviseerde om de algemene belastingverlagingen te vermijden, vooral op het gebied van energie, en de voorkeur te geven aan initiatieven die gericht zijn op de armste huishoudens. De organisatie waarschuwde dat het subsidiëren van gas- en elektriciteitsprijzen zonder differentiatie naar inkomen meer ten goede komt aan degenen die meer verbruiken, een last is voor de overheidsrekeningen en ingaat tegen de groene transitie, omdat het energieverbruik er niet door wordt ontmoedigd.

Lees ook: Brussel verhoogt groeiverwachtingen van Spanje

Dit vind je misschien ook leuk