Else Beekman
De zaak draait om de Europese CER-richtlijn. Die moet ervoor zorgen dat essentiële diensten blijven functioneren bij grote verstoringen. Denk aan stroom, drinkwater, zorg, vervoer, banken en digitale netwerken. Juist die sectoren zijn kwetsbaar bij cyberaanvallen, sabotage, terrorisme, criminaliteit of extreem weer.
Deadline al ruim verstreken
EU-landen hadden tot 17 oktober 2024 de tijd om de richtlijn in eigen wetgeving om te zetten. Volgens de Europese Commissie heeft Spanje dat nog altijd niet volledig gedaan, of in elk geval niet officieel aan Brussel gemeld.
De regering in Madrid kreeg in november 2024 al een eerste waarschuwing. In juli 2025 volgde een zogenoemd met redenen omkleed advies, de laatste stap voordat Brussel naar de rechter stapt. Omdat een volledige melding uitbleef, vraagt de Commissie het EU-Hof nu om Spanje financiële sancties op te leggen.
Wat Spanje moet regelen
De richtlijn verplicht lidstaten om in kaart te brengen welke organisaties onmisbaar zijn voor een goed functionerende samenleving en economie. Die organisaties moeten vervolgens zelf aan de slag om de risico’s te beoordelen. Op basis daarvan dienen ze maatregelen te nemen om hun vitale diensten bij een crisis overeind te houden.
Voor Spanje gaat het onder meer om energiebedrijven, ziekenhuizen, havens, luchthavens, drinkwaterbedrijven, banken en beheerders van digitale infrastructuur.
Meer druk door cyberdreiging en extreem weer
De Europese regels komen op een moment waarop de kwetsbaarheid van vitale diensten steeds zichtbaarder wordt. Spanje kreeg de afgelopen jaren te maken met toenemende zorgen over cyberveiligheid, langdurige droogte, druk op de watervoorziening en extreme weersituaties. Ook hybride dreigingen, zoals sabotage of buitenlandse inmenging, staan hoger op de Europese veiligheidsagenda.
Brussel wil voorkomen dat één zwakke schakel gevolgen heeft voor andere landen. Een storing in energie, transport of digitale systemen stopt immers niet altijd bij de landsgrens, zoals ook duidelijk bleek uit de grote stroomuitval in april vorig jaar. Die raakte ook delen van Portugal en Zuid-Frankrijk. Daarom bevat de richtlijn ook afspraken over grensoverschrijdende risico’s en samenwerking tussen lidstaten.
Boetes mogelijk
Wanneer het Hof uitspraak doet, is nog niet bekend. Wordt Spanje veroordeeld, dan kan het land boetes opgelegd krijgen zolang de richtlijn niet volledig is ingevoerd. De Commissie benadrukt dat snelle omzetting nodig is om essentiële diensten in de hele EU beter te beschermen.