Else Beekman
Spanje moet uiterlijk in november 2026 een statiegeldsysteem invoeren voor eenmalige drankverpakkingen (plastic flessen, blikjes, mogelijk drankkartons). Supermarktketen Mercadona test het systeem al in Portugal, waar klanten in een proef 10 cent terugkrijgen per ingeleverd flesje of blikje. Of Spanje de deadline haalt, is onzeker.
In het kort
- Spanje haalde de Europese inzameldoelen voor plastic flessen niet.
- Daardoor komt statiegeld op flessen en blikjes dichterbij.
- Mercadona test het systeem al in Portugese supermarkten.
- Of Spanje november 2026 haalt, is door politiek gesteggel nog onzeker.
Spanje haalde in 2023 de Europese inzameldoelstelling al niet. Van de plastic drankflessen werd volgens het ministerie slechts 41,3 procent apart ingezameld, terwijl 70 procent de verplichte doelstelling was uit de Europese richtlijn en de Spaanse afvalwet. Die doelstelling komt voort uit Europese regelgeving voor wegwerpplastic. Omdat Spanje die norm niet haalde, treedt automatisch de Spaanse afvalwet in werking: binnen twee jaar moet een SDDR-systeem (statiegeldsysteem voor inlevering en terugbetaling van verpakkingen) worden ingevoerd, vergelijkbaar met statiegeld in Nederland en België.
Consumenten betalen dan bij aankoop een klein bedrag extra. Dat wordt, vergelijkbaar met het Nederlandse/Belgische model, teruggegeven bij inlevering bij een automaat of inzamelpunt.
Portugal loopt voorop
In Portugal is het systeem sinds april al zichtbaar. Mercadona begon op 10 april in Caldas da Rainha en wil het uitbreiden naar zijn 72 Portugese winkels. Klanten krijgen daar 10 cent terug per ingeleverd blikje of plastic flesje. Mercadona bevestigt dat het systeem ook in Spanje wordt ingevoerd zodra de Spaanse nationale regelgeving in werking treedt.
Politieke en juridische vertraging
Toch is november 2026 allesbehalve zeker. Vier collectieve afvalorganisaties, waaronder Ecoembes en supermarktkoepel AECOC vroegen in 2025 toestemming aan Madrid om het systeem te mogen beheren, maar Madrid wijst op gebrekkige landelijke regels, terwijl het ministerie zegt dat de regelgeving voldoende duidelijk is. Daardoor dreigt opnieuw vertraging. In de sector wordt al rekening gehouden met uitstel tot 2027.
Verandering voor consumenten in Spanje
Voor inwoners en vakantiegangers in Spanje betekent dit straks een nieuwe routine bij het boodschappen doen. Flessen en blikjes belanden dan niet meer vanzelfsprekend in de gele container, maar worden teruggebracht naar de winkel.
Het doel is helder: Spanje moet richting 90 procent inzameling van plastic flessen in 2029. Maar eerst moet het land het eens worden over de uitvoering. En juist daar loopt het Spaanse recyclingsysteem opnieuw vast.