Else Beekman
De stakingsacties op Spaanse luchthavens hebben na een uitstel van de oorspronkelijk geplande startdatum (27 maart) op de eerste stakingsdag op maandag 30 maart op meerdere luchthavens vertragingen en bagageproblemen veroorzaakt. Ook op dinsadag zijn de eerste ongemakken gemeld. Juist nu de drukte rond Semana Santa op gang komt, is het voor veel reizigers goed om te weten wat er precies aan de hand is en welke luchthavens door de stakingen geraakt worden.
In het kort
- De staking van grondpersoneel van Groundforce treft 13 Spaanse luchthavens.
- Er zijn al vertragingen en bagageproblemen gemeld op maandag en dinsdag.
- Vooral 1 en 3 april worden spannend, helemaal als Menzies Aviation (EasyJet) ook meedoet.
- De vakbonden waarschuwen voor ‘een lange strijd’ als er geen akkoord over de lonen komt.
De actie draait om het grondpersoneel van Groundforce, de afhandelaar die op een reeks grote Spaanse luchthavens werkt voor onder meer Air Europa en ook voor maatschappijen als KLM, Air France, Lufthansa en Wizz Air. Daardoor gaat het niet om alle vluchten, maar wel om een deel van het internationale verkeer van en naar Spanje.
Waar de staking speelt
Volgens de officiële resolutie van het Spaanse ministerie van Transport treft de staking 5.578 werknemers. In dat document worden dertien werkcentra genoemd: Barcelona, Madrid, Ibiza, Palma de Mallorca, Gran Canaria, Fuerteventura, Bilbao, Lanzarote, Alicante, Valencia, Zaragoza, Sevilla en Málaga. Opvallend is dat in een deel van de berichtgeving wordt gesproken over twaalf luchthavens; dat verschil lijkt samen te hangen met de vraag of Zaragoza als aparte cargolocatie wordt meegeteld. De officiële overheidslijst noemt Zaragoza wel degelijk.
Aena heeft op de websites van onder meer Madrid, Málaga, Bilbao, Palma, Alicante en Ibiza intussen een waarschuwing geplaatst. Daar staat dat de staking sinds 30 maart loopt en dat passagiers hun luchtvaartmaatschappij moeten raadplegen voor de status van hun vlucht.
Wat er op 31 maart al misging
De eerste stakingsdag zorgde volgens vakbonden en Spaanse media voor vertragingen van ongeveer 40 tot 70 minuten op enkele grote luchthavens. In Madrid en Barcelona waren er ook problemen met de bagageafhandeling. Vluchten kwamen daar soms aan zonder koffers, wat ook weer doorwerkt op overstappende reizigers. In Bilbao werden eveneens vertragingen en achtergebleven bagage gemeld.
Ook in Málaga-Costa del Sol was de hinder op 31 maart merkbaar. Daar liepen zeven vluchten vertraging op, waarvan drie met meer dan een uur. Onder de getroffen vluchten zaten internationale verbindingen van SAS en Air France. Volgens CCOO beïnvloedde de staking in Málaga ongeveer 15 procent van de vluchten die Groundforce behandelt.
Hoe zit het met de komende Paasdagen?
De stakingsacties op de Spaanse luchthavens zijn voorlopig niet voorbij. Grondpersoneel legt het werk vooralsnog neer op woensdag en vrijdag, telkens in drie tijdvakken: van 05.00 tot 07.00 uur, van 11.00 tot 17.00 uur en van 22.00 tot 00.00 uur. Voor deze week zijn dus vooral woensdag 1 april en vrijdag 3 april belangrijk, precies de momenten dat de paasdrukte verder oploopt. Aena verwacht in de periode van 27 maart tot en met 6 april in totaal 70.505 vluchten op zijn netwerk.
Er gelden wel minimumdiensten. Het ministerie heeft die vastgelegd op een schaal van 27 tot 100 procent, afhankelijk van het type vlucht. Voor internationale vluchten en binnenlandse verbindingen zonder goed alternatief liggen de minimumdiensten hoger dan voor kortere binnenlandse routes. Dat verkleint de kans op massale annuleringen, maar sluit vertraging en bagageproblemen niet uit.
Wat kunnen reizigers uit Nederland en België verwachten?
Voor reizigers uit Nederland en België is het belangrijkste punt dat niet elke vlucht automatisch hinder ondervindt. De impact hangt vooral af van twee vragen: vliegt de maatschappij op de getroffen Spaanse luchthaven met Groundforce, en reis je op een stakingsdag binnen een van de genoemde tijdvakken? KLM en Air France worden in de Spaanse berichtgeving expliciet genoemd als maatschappijen die door de afhandeling bij Groundforce geraakt kunnen worden. Iberia en Vueling vallen daar juist buiten.
Voor Ryanair en easyJet is het beeld op basis van Aena-gegevens op 31 maart juist redelijk duidelijk op de belangrijkste luchthavens: zij lijken daar meestal níet door Groundforce te worden afgehandeld. Wel blijft enige indirecte hinder mogelijk door drukte of verstoringen op de luchthaven zelf.
Voor Nederlandse en Belgische passagiers betekent dat vooral: reken eerder op vertraging dan op complete uitval, houd rekening met vertraagde of zoekgeraakte bagage en controleer kort voor vertrek opnieuw de vluchtstatus. Wie via Madrid of Barcelona overstapt, loopt extra risico op problemen doordat bagage daar al op de eerste stakingsdag bleef liggen.
Waarom het personeel staakt
De vakbonden CCOO, UGT en USO verwijten Groundforce dat het bedrijf afspraken uit de cao niet goed naleeft. Volgens hen legt het bedrijf loonafspraken te beperkt uit en koppelt de loonsverhoging niet aan de inflatie, waardoor personeel koopkracht mist. De bonden zeggen wel te willen onderhandelen, maar op 31 maart was er nog geen doorbraak gemeld. De vakbonden waarschuwen wel voor ‘een lange strijd’ als er geen akkoord komt.
Reizigers worden geadviseerd om voor vertrek altijd de vluchtstatus bij hun luchtvaartmaatschappij te controleren, omdat vertragingen en annuleringen vooral optreden tijdens de stakingsuren. Ook het afhandelingsbedrijf Menzies Aviation heeft stakingen aangekondigd tussen 2 en 6 april, wat de verstoringen kan verergeren. Deze staking zal vooral reizigers met EasyJet treffen die reizen op Madrid, Málaga, Alicante, Palma de Mallorca en Barcelona.