Else Beekman
Het was een authentiek en zeer typisch strandtentje op Ibiza. En nu dreigt een van de laatste traditionele chiringuitos op Ibiza definitief te verdwijnen. De hoogste rechter van de Balearen kwam tot het oordeel dat de Spaanse kustautoriteit terecht de vergunning heeft geweigerd voor het strandtentje es Puetó, gelegen op het strand van es Pouet in de gemeente Sant Josep.
In het kort
- Een van de laatste traditionele chiringuitos van Ibiza dreigt te verdwijnen
- Rechter vindt dat Costas de vergunning terecht heeft geweigerd
- Bescherming van de kust en vrije toegang tot het strand wegen zwaarder dan het belang van de exploitant
- Spaanse chiringuitos liggen ook breder onder een vergrootglas door strengere kustregels en Europese regelgeving
De betreffende chiringuito was een goede bekende onder vele Ibiza-liefhebbers. Al sinds 1972 werd het geëxploiteerd. Dat gebeurde aanvankelijk onder een concessie uit 1969 en later via tijdelijke vergunningen. Die lange geschiedenis woog echter niet op tegen de huidige regels en belangen rond de bescherming van de kust.
De aanvraag voor een nieuwe vergunning, inclusief terras, zitplaatsen en een overkapping, werd in 2018 afgewezen door Costas, de autoriteit die verantwoordelijk is voor het beheer van de Spaanse kust. Die beslissing is nu bevestigd door het Tribunal Superior de Justicia de Baleares (TSJB).
Te veel horeca, te weinig ruimte
Volgens Costas is er simpelweg geen noodzaak meer voor extra strandvoorzieningen. In de omgeving van es Pouet is het aanbod aan restaurants buiten het strand zelf al erg groot. Bovendien wees de instantie op verschillende onregelmatigheden, zoals vaste bouwwerken en niet-toegestane installaties, waaronder elektriciteitslijnen en opslagruimtes.
De rechter volgt die redenering. Het algemeen belang, de bescherming van de kust en vrije toegang tot het strand, weegt zwaarder dan het individuele belang van de exploitant. Daarbij benadrukt de rechtbank dat het gebruik van de kust geen automatisch recht is, maar telkens opnieuw beoordeeld moet worden.
Bezwaar afgewezen
De weduwe van de voormalige uitbater vocht de beslissing aan. Zij stelde onder meer dat haar man zich niet goed had kunnen verdedigen tijdens de procedure en dat er sprake was van ‘gerechtvaardigd vertrouwen’ na decennia van exploitatie.
De rechter ging daar niet in mee. Volgens het TSJB was er geen sprake van een procedurefout die zwaar genoeg weegt om de beslissing ongeldig te maken. Ook oude vergunningen en concessies veranderen niets aan de huidige beoordeling.
Es Poutó
De chiringuito ontstond ooit bij het natuurlijke haventje van Cala de Bou. In de beginjaren kwamen lokale bewoners en passerende schepen er voor zoet water. Het groeide uit tot een van de laatste traditionele strandbars in het gebied. Mensen kwamen er graag vanwege de eenvoudige, mediterrane gerechten, de onopgepoetste sfeer en het prachtige zeezicht met mooie zonsondergangen. Gasten prezen vooral gefrituurde vis, calamari en garnalen, naast eenvoudige combinaties zoals pollo a l’ast.
Mogelijk vervolg
Hoewel het vonnis duidelijk is, is de zaak nog niet helemaal afgesloten. Tegen de uitspraak kan nog beroep worden aangetekend bij dezelfde rechtbank. Op dit moment is nog niet duidelijk of dat zal gebeuren. Daarmee betekent dit oordeel mogelijk opnieuw dat een stukje authentieke strandcultuur verdwijnt als gevolg van strengere regelgeving en veranderende prioriteiten rond natuur en ruimtegebruik.
Strengere kustregels bedreigen meer chiringuitos in Spanje
Dat chiringuitos verdwijnen door strengere kustregelgeving speelt niet alleen op Ibiza. Langs de hele Spaanse wet worden de kustregels steeds strenger toegepast om de effecten van klimaatverandering te minimaliseren, vanwege erosie en de druk op kwetsbare kustgebieden.
Ook vanuit Europa komt daar druk bovenop. De zogenoemde Bolkestein-richtlijn uit 2006 schrijft voor dat vergunningen voor commerciële activiteiten op openbaar terrein na afloop niet zomaar automatisch mogen worden verlengd, zoals decennialang gangbaar was in Spanje. Deze moeten echter opnieuw en op een open en transparante manier aanbesteed worden. Brussel kijkt daarom kritisch naar Spaanse concessies voor chiringuitos, die in sommige kustgemeenten jarenlang of zelfs generaties lang bij dezelfde exploitanten bleven. De Europese Commissie wil zo ook voorkomen dat nieuwe ondernemers worden uitgesloten en dat openbaar kustgebied feitelijk wordt vastgelegd voor een kleine groep vergunninghouders.
Bij deze inzet tot een betere bescherming van de kust klinkt ook de roep om een zorgvuldige overgang met evenwicht tussen economische activiteit, eerlijke concurrentie en natuurbehoud.