Else Beekman
Edward Hugh, de populaire Britse econoom uit Barcelona en Spanje-kenner, heeft met Jeff Wise, Amerikaans publicist en auteur, gemeen dat hij in wat ruimere zin denkt.
Ruimer dan een hoogdravende minister of verguisde bankier die probeert zelfgemaakte financiële gaten te verbergen om ze vervolgens met het geld van anderen te dichten.
Hugh en Wise hebben namelijk oog voor de bevolking. Dat ontbreekt in de politiek. Teveel werd er beloofd, opvallend weinig waargemaakt. Niet alleen in Spanje.
Vergeten kiezers
Ook in Nederland was men in 2012 de kiezers spoedig weer vergeten en ging het in Den Haag gewoon verder met ‘business as usual’. Waarom kiest men eigenlijk en op wie?
De belangenorganisatie ‘Mondi’ berichtte onlangs dat ongeveer de helft van de Nederlandse bevolking wil gaan verhuizen. Een onderzoek door de ‘Vereniging Eigen Huis’ had dat aan het licht gebracht.
Volgens Mondi zou een niet gering gedeelte zelfs het liefst naar het buitenland vertrekken. Zou een deel ervan naar Spanje willen komen, was dit voor enkele Spaanse regio’s een uitkomst. Men zou zelfs huizen tekort kunnen komen…
Niet vrolijk
Daarom is 2013 hoopvol begonnen. Men wil allerwege een nieuwe start maken voor een betere toekomst. Wat die toekomst ons gaat brengen onthullen zowel Hugh als Wise in hun gedegen artikelen. Die toekomst ziet er voor beleidsmakers en bestuurders bepaald niet vrolijk uit.
In een recent artikel in ‘Slate Magazine’ vraagt Jeff Wise zich af, of de wereldbevolking niet reeds is begonnen met krimpen. Volgens hem blijkt uit onderzoek, dat er van een voortgaande groei zeker geen sprake meer is.
In Europa worden Duitsland, Spanje en Italië geconfronteerd met een snelle vergrijzing van hun bevolking zonder aanvulling van kinderen aan de onderzijde van de bevolkingskolom. Duitsers spreken zelfs al over een ‘Schrumpf-Wirtschaft’. Wat dat betekent blijkt echter in Berlijn nog niet te zijn aangekomen…
Anderhalf kind
Ongeveer hetzelfde bericht Edward Hugh vanuit zijn economisch standpunt. Ook Spanje produceert een bevolking beneden de vervangingswaarde. Een ouderpaar krijgt maar anderhalf kind, zeggen statistieken. Die zijn doorgaans optimistisch.
Wie tegen loonsverlaging en banenverlies aankijkt, zal de lust wel vergaan een peperduur kind in de wereld te zetten. De ‘Kamasutra’ op het nachtkastje wil men dan liever verwisselen voor een snelcursus Duits, die uiteindelijk nog wat op kan leveren.
Al bijna 50.000 Spaanse mensen blijken de afgelopen jaren de paella te hebben verruild voor een braadworst met zuurkool. Zodoende krimpt de Spaanse economie nog extra door het vertrekkend bevolkingsaantal.
Precies dat vraagt nu om helder denkwerk en koene toekomstgerichte beslissingen. Geprevel over bezuinigingen en onafhankelijkheid van regio’s vallen daarbij gewoon in het niet. Toch blijkt ook hier, dat dit gevaar nog niet door Madrid wordt onderkend. Iets waar Edward Hugh voortdurend op wijst in zijn beschouwingen.
Demografisch gevaar
Pierre François Verhulst, een Belgisch wiskundige aan de Universiteit van Gent, bracht het demografische ‘gevaar’ in 1838 al voor het voetlicht. In die tijd geloofde men nog in Thomas Robert Malthus, een Britse dominee, die een rente-theorie had opgesteld met de bevolkingsgroei als variabele.
Hij waarschuwde voor het gevaar van een ongeremde groei die door de Aarde niet meer zou kunnen worden gevoed en onderhouden. Verhulst echter zag in, dat niet de voortbrengselen van de Aarde, maar die van mensen de belangrijkste hoekstenen voor de bevolkingsgroei waren.
Kwamen er in een gegeven milieu teveel kinderen, dan zou de afnemende levensstandaard er vanzelf voor zorgen dat hun aantal verminderde. Kon men een bevolking bewegen voldoende kinderen te krijgen, dus iets meer dan nodig voor de vervanging van beide ouders, dan zou die groei zich wel ergens stabiliseren.
Dat klonk bewindvoerders, bankiers en economen natuurlijk als muziek in de oren: groei! Vandaar ook de onverholen kritiek op Verhulst na diens publicatie van zijn ‘logistieke functie’ in 1845, toen bleek dat even goed een afname van de bevolking kan optreden als de omstandigheden voor genoeglijk leven te ongunstig of onaangenaam worden. Ongeveer net als nu kennelijk in Spanje, Duitsland en Italië.
Oneindige economische stagnatie
Jeff Wise komt in Slate Magazine tot de overtuiging, dat de huidige verschuiving in de bevolking van jong naar oud, met minder werknemers maar meer gepensioneerden, de hele wereld zou kunnen dompelen in een oneindige economische stagnatie. Precies wat het vergrijsde Japan ons toont.
Markten zouden sterk inkrimpen of wegvallen. Op ouderwetse manier regeren met ‘groei’ in het achterhoofd zou onmogelijk worden.
Is Europa aan een demografische vrije val begonnen? Wat helpen de onzinnige bezuinigingen met belastingverhogingen en kostenverschuivingen dan nog? Dat past niet bij een toekomstgericht beleid. Dat gaat slechts om de korte termijn en blijkt zelfs eerder gericht op het persoonlijk eigenbelang van degenen die schuld zijn van de huidige financiële en maatschappelijke crisis.
Hosanna
De gevolgen van de crisis blijven niet uit, leert de demografie, als men er niet in slaagt spoedig de bevolkingsgroei te reguleren. Zoals de zaken er nu voorstaan, gaat het eerder van kwaad naar erger, ondanks Hosanna geroep uit enkele Europese hoofdsteden. Te vroeg gelachen!
Singapore geeft al 30 jaar lang hoge subsidies aan paren om kinderen te krijgen. Tot dusver mocht dit niet baten. Het geboortecijfer ligt bij 1.2 kind per ouderpaar. In Zweden probeerde de regering er hetzelfde, evenmin met succes.
We zullen ons daarom moeten instellen op een langzaam, maar voortdurende inkrimping van de economie. Vooral ook in Spanje…