Else Beekman
Het Spaanse erfrecht laat er weinig twijfel over, dat een overlijden belangrijke administratieve gevolgen heeft die nabestaanden niet al te licht moeten opvatten. Het overlijden van een geliefd familielid is doorgaans al een zware belasting, maar de staat wacht niet tot je van de schrik bent bekomen. Hulp kan je krijgen van ter plaatse goed bekend staande begrafenisondernemers (servicios funerarios), die veel administratieve rompslomp onmiddellijk na het heengaan voor hun rekening kunnen nemen.
Voor wie zaken zelf wil aanpakken kunnen zij assisteren bij het vinden van de juiste wegen voor afmelding van een overledene bij het plaatselijk Registro Civil en navolgende erfrechtelijke procedures. Ziet je een overlijden aankomen, dan is vooraf contact met een ‘funerario’ zeer aan te raden!
De Spaanse wet vereist, dat alle belastingen die samenhangen met het overlijden binnen 6 maanden moeten zijn betaald. Er staan pittige straffen op, in hoge percentages van de erfenis, wanneer je termijnen laat verlopen en te laat komt. Als je 12 maanden of langer wacht, komt daar nog de rente bij. Tegelijk echter staat de landelijke wet toe, dat erfrechtelijke heffingen per landsstreek (‘provincie’) worden geregeld, wat tot onderling belangrijke voor- en nadelen aanleiding geeft.
Lokaal grote verschillen
Het erfrecht wordt in principe lokaal bepaald. Wat bijvoorbeeld in Asturië geldt, kan voor sommigen, binnen hun financiële mogelijkheden, beter passen in Andalusië. Wat voor de provincie Alicante van kracht is, wijkt af van regelingen in Murcia. Daarom is het zo belangrijk vooraf kennis te nemen van het lokale erfrecht dat geldt, als je op een aantrekkelijke plek een huis wilt bouwen of kopen. Bedenk in alle ernst, dat het leven eindig is. Laat daarom een partner niet met grote brokken zitten, door vast te houden aan een minder op hem of haar zelfstandige mogelijkheden toegesneden, ogenschijnlijk zo fraaie woonplaats. Wie zich hiervan vooraf geen rekenschap geeft, kan voor een kwade verrassing komen staan.
Van doorslaggevend belang is de kwestie of je “resident” bent en dat je dit fiscaal kunt bewijzen met een certificaat van de belastingontvanger (Tributaria) voor de regio of in de woonplaats. Wie zich niet als “resident” heeft laten registreren, doet niet alleen zijn woonplaats tekort, maar erfrechtelijk later de nabestaanden. Er ontstaan dan doorgaans hogere onkosten en uitgaven. Aanleiding voor enkelen van ‘discriminatie’ te spreken. Wie daarom in Spanje wil wonen, doet er goed aan zich vooraf te vergewissen of men in dit land wil resideren (langer dan 183 dagen per jaar verblijven), of er als “gast” wil verblijven met mogelijk een aantal nadelige, fiscale en sociale gevolgen. Je kan nu eenmaal niet “een beetje emigreren”, wat wonen in het buitenland gewoon inhoudt.
Bovendien moet je rekening houden met de gevolgen die ontstaan als je in België of Nederland nog fiscale verplichtingen hebt of behouden wilt. Zoiets kan een erfrechtelijke afhandeling in principe buitengewoon ingewikkeld maken. Laat je niet misleiden door geruchten over “voorkoming van dubbele heffingen” tussen landen van Europa. Wat je van het ene land in het andere zou mogen aftrekken van aanslagen, kan daar weleens niet mogelijk blijken of grenzen te buiten gaan. Op dergelijke politieke mooipraterij vertrouwen is, hoe ’technisch’ goedbedoeld misschien ook, gewoon lichtzinnig. Nog meer bizar wordt dit, wanneer de ene partner een andere nationaliteit bezit dan de andere. Het zijn zaken die waar je echt vooraf goed over na moet denken.
Spaans testament
Erfrecht heeft alles te maken met individuële omstandigheden. Het eigen vermogen, de bronnen van inkomsten, het eigen of gehuurde huis en schulden spelen een evengrote rol als de familie- of samenlevingsverhoudingen. Bedenk dat schulden van een overledene overdraagbaar zijn op de bezittingen van nabestaanden! Daarom is het bezit van een Spaans testament van groot belang. Hiervoor ga je naar de notaris. Men kan er laten stipuleren, dat bij overlijden een ander dan het Spaanse erfrecht van toepassing is. Maar ook dan moet je heel goed weten, wat je doet. Het Nederlandse erfrecht kan in een voorkomend geval veel nadeliger voor nabestaanden zijn, dan het Spaanse.
Hoe minimaliseer je de kosten van een erfenis?
De kern van de zaak is, dat veel regio’s in Spanje voor hun ingezetenen proberen de kosten van een erfenis te minimaliseren. Daarmee houdt zich de Britse juridische groep “Myadvocate” bezig. Om hun cliënten kort en bondig over fiscale zaken in Spanje te informeren produceren zij “dia-shows” die op Internet zijn te zien. Daarin kun je snel terugvinden, op welke punten bepaalde landsstreken gunstigere voorzieningen hebben getroffen, dan de algemene wetten voorschrijven. Op de laatste zal je niet gauw terugvallen, als je je leven in Spanje vooraf degelijk en goed hebt geregeld.
Voorbeelden van populaire woonregio’s
Wij zochten alvast een aantal voorbeelden uit van erfrechtverschillen tussen populaire woonregio’s in Spanje, de Balearen en de Canarische eilanden. Hieronder volgen de links naar de toepasselijke “Myadvocate” informatie.
Omdat wetten zich regelmatig aanpassen bij de ontwikkeling van de maatschappij (“het recht leeft”) moet je deze voorlichting altijd beschouwen als een momentopname. Raadzaam is details met een vertrouwde advocaat en notaris in Spanje door te spreken. De kosten ervan zijn niet hoog. Wie echter wacht tot het “zover” is, laat partner en familieleden zitten met grote onzekerheden en mogelijk een financiële catastrofe. Zich daarom bezig te houden met de regeling van een overlijden is welzeker net zo belangrijk als de vraag of er naast die mooie oprijlaan naar de villa nog een zwembad moet worden aangelegd.