Else Beekman
In Spanje zijn er, op het moment van schrijven, 23.822 mensen overleden aan het COVID-19-virus. Door het gebrek aan tests en door het falen van veel systemen voor het verwerken van overlijdens in burgerlijke registers is bijna zeker dat het aantal mensen dat is overleden in Spanje vele malen hoger ligt. Spaanse nieuwssite Xataka.com berekende aan de hand van gegevens van het MoMo en bekende cijfers van de autonome regio’s de oversterfte en probeert verklaringen te vinden voor de geconstateerde verschillen.
Maart en april laat enorme stijging zien in oversterfte in Spanje
Het Spaanse monitoringssysteem voor dagelijkse sterftecijfers (MoMo) publiceert de sterftecijfers waarin de enorme stijging van oversterfte te zien is sinds het uitbreken van het coronavirus in Spanje. Het MoMo wordt beheerd door het nationaal centrum voor epidemiologie van het gezondheidscentrum Carlos III en heeft als doel om de sterftecijfers, de trends en afwijkingen hieromtrent, te controleren en dit te communiceren aan het Ministerie van Volksgezondheid.
Spanje telt bijna 7.000 overlijdens door onbekende oorzaak
Het MoMo doet voorspellingen van het aantal overlijdens per autonome regio en gebruikt daarvoor trends van de afgelopen elf jaar. Tussen 17 maart en 21 april zijn er 68.056 mensen in Spanje overleden terwijl er – conform de trends van de afgelopen jaren – zo’n 40.000 overlijdensgevallen werden verwacht. Het verschil van ruim 28.000 doden wordt voor een groot deel verklaard door de slachtoffers die het coronavirus heeft gemaakt. Aangezien autonome regio’s per 21 april 21.282 overlijdensgevallen hebben gemeld van mensen die zijn overleden aan het coronavirus blijven er bijna 7.000 mensen over die door een andere oorzaak moeten zijn overleden.
Het MoMo voorspelt de sterftecijfers ook per regio in Spanje. In alle Spaanse autonome regio’s, inclusief de enclaves Ceuta en Melilla, is in de periode tussen 17 maart en 21 april sprake geweest van oversterfte. Om deze oversterfte te berekenen heeft Xataka.com de cijfers van het MoMo gebruikt van het aantal voorspelde sterfgevallen en het totaal aantal gemelde sterfgevallen per regio. Van het verschil tussen deze twee aantallen wordt vervolgens het aantal COVID-19-sterfgevallen, die autonome regio’s hebben gemeld, afgetrokken en dit betreft de oversterfte in Spanje.
Extreme oversterfte in Castilië la Mancha en weinig in Catalonië
Castilië en León (+78,6 procent), Castillië La Mancha (+91,2 procent) en Madrid (+70,6 procent) zijn de regio’s waar de afgelopen weken de hoogste percentages aan oversterfte te zien zijn. In Catalonië (+0,1 procent), de Canarische Eilanden (+2,4 procent) en Andalusië (+3,1 procent) is het percentage oversterfte het laagst in vergelijking met de voorspellingen van het MoMo.
Verklaringen voor toename oversterfte in Spanje
Natuurlijk is het coronavirus de allergrootste boosdoener als het gaat om de extreme oversterfte in Spanje. Xataka.com geeft diverse verklaringen voor de bijna 7.000 mensen die zijn overleden door een – vooralsnog – onbekende oorzaak.
Zo zou de prognose van het aantal niet corona-gerelateerde overlijdens, bijvoorbeeld de sterfgevallen door verkeers- en beroepsongevallen, omlaag moeten worden bijgesteld in verband met de noodtoestand waardoor mensen nauwelijks nog werken en reizen. Ook zou een plausibele verklaring kunnen zijn dat mensen door de overvolle ziekenhuizen hun behandeling voor andersoortige ziektes of aandoeningen hebben moeten uitstellen waardoor ze zijn overleden.
Vooralsnog zal er gewacht moeten worden op officiële cijfers van het nationaal instituut voor statistiek (INE) in Spanje om de concrete oversterfte te kunnen bepalen en om dit soort conclusies te kunnen trekken.