Else Beekman
In een werkoverleg met de milieuofficier van Justitie van het Openbaar Ministerie van Córdoba hebben twee maatschappelijke organisaties op 5 november hun bezorgdheid geuit over de ernstige milieu- en gezondheidscrisis in de regio Zona Norte de Córdoba als gevolg van de systematische vervuiling van de waterbronnen. De vereniging Los Pedroches Nuestra Tierra, Nuestro Futuro en de Fundación Savia stelden hier de onhoudbare situatie aan de kaak waardoor 80.000 inwoners van de Zona Norte geen kraanwater konden drinken.
Ze waarschuwden María Eugenia Bautista Torres over de hoge en alarmerende concentraties fosfaat en ammonium die herhaaldelijk in de Guadarramilla-rivier worden aangetroffen. Deze hebben een directe vervuilende impact op het La Colada-reservoir en vormen een gevaar voor de volksgezondheid.
Twee maatregelen nodig
Beide organisaties zetten zich al sinds de watercrisis in Zona Norte in 2023 onafgebroken in om de bevoegde autoriteiten twee structurele en onmiddellijke maatregelen te laten nemen. Allereerst een strikte controle aan de bron om lozingen en de vervuiling van waterwegen te stoppen. Ten tweede de installatie van een ultramoderne waterzuiveringsinstallatie die in staat is het ernstig vervuilde water uit het La Colada-reservoir effectief te zuiveren.
De organisaties benadrukken dat elke zijdelingse of voorlopige interventie of oplossing een nutteloze besteding van publieke middelen is, zo blijkt volgens hen uit de vier acties die onlangs in het gebied zijn uitgevoerd.
De watercrisis in 2023
Normaal gesproken krijgt de Zona Norte de Córdoba, een landelijk gebied met veel veehouderijen, bestaande uit Los Pedroches en Valle del Guadiato, drinkwater geleverd uit het stuwmeer Sierra Boyera. Dat viel in 2023 door aanhoudende droogte volledig droog. In allerijl werd toen water overgeheveld vanuit het stuwmeer La Colada. Maar dat water bleek zo ernstig vervuild dat het ook na behandeling in de waterzuivering van Sierra Boyera ongeschikt werd verklaard om te drinken. Bewoners waren toen ruim een jaar lang aangewezen op vrachtwagens met drinkwater en flessenwater. Tot het weer ging regenen en hun drinkwater weer uit Sierra Boyera kon komen.
Vervuiling wordt erger
Ruim drie jaar later is de vervuiling van La Colada niet opgelost. Sterker nog, die lijkt alleen maar erger te worden. Actievoerder Juan José Rodríguez Jurado houdt al jaren de officiële metingen bij via het SIRA Guadiana-systeem van waterbeheerautoriteit CHG. Sinds begin 2026 vertonen deze fosfaat- en ammoniakwaarden ver boven de wettelijk toegestane maximumwaarden”, stelt hij. Hoge concentraties van deze voedingsstoffen kunnen onder meer wijzen op vervuiling door mest of afvalwater. “Dit water gaat zonder zuivering direct naar La Colada”.
Vervuiling niet aangepakt
Toch wordt, zoals we hier eerder uitgebreid beschreven, de vervuiling door de afdelingen Milieu en Landbouw van de Junta de Andalucía niet aangepakt en komt er geen reactie op officieel ingediende aangiften en klachten. De aanpak van de vervuiling blijft vooralsnog tevergeefs en gericht op betere afvalwaterzuivering en het achteraf geschikt proberen te maken van vervuild water voor consumptie. Aanpak van de vervuiling bij de bron blijft uit.
Jaarlijks meer dan 260.000 Spanjaarden zonder veilig drinkwater
De watervervuiling speelt niet alleen in Zona Norte. Ecologistas en Acción doet al jarenlang onderzoek naar nitraatverontreiniging van ecosystemen en drinkwater en waarschuwt voor het structurele karakter van het probleem. Nitraatverontreiniging, voornamelijk afkomstig uit de intensieve veehouderij, zorgt er elk jaar voor dat 260.000 mensen in Spanje geen veilig drinkwater hebben. De vervuiling stelt bovendien inwoners van de helft van alle Spaanse gemeenten bloot aan een verhoogd risico op darmkanker. Dat stelt Kistiñe García, coördinator van de werkgroep Giftige Stoffen van de milieuorganisatie.
Open brief aan WHO
Ecologistas en Acción heeft zich recent gevoegd bij 80 organisaties wereldwijd die een open brief aan de Wereldgezondheidsorganisatie WHO hebben geschreven om de toegestane hoeveelheid nitraten in drinkwater te verlagen en de vervuiling bij de bron, de megastallen, aan te pakken. De ondertekenaars pleiten voor een aanscherping van de normen, zodat gezinnen in landbouwgebieden erop kunnen vertrouwen dat hun drinkwater veilig is.