Else Beekman
In de provincie Huelva hebben hulpdiensten dagenlang gevochten tegen een allesverzengende natuurbrand bij Villanueva de los Castillejos. De brand ontstond maandag 8 juni rond het middaguur in het paraje Los Turbios en breidde zich in korte tijd uit over een groot gebied tussen Villanueva de los Castillejos, San Bartolomé de la Torre en Gibraleón.
Door de harde wind, de droge vegetatie en de complexe orografie kreeg het vuur al snel een ongekende kracht. Voor de blusploegen was het daardoor extreem lastig om de vlammen te stoppen.
De Andalusische brandbestrijdingsdienst Infoca sprak van een vuur dat zich met een snelheid van rond de 200 hectare per uur kon ontwikkelen. Daarmee hadden brandweerlieden nauwelijks tijd om verdedigingslinies aan te leggen voordat het vuur alweer verder was.
Droog landschap werd één grote brandstofvoorraad
Het gebied bestaat grotendeels uit dennenbos en struikgewas waarin na een uitzonderlijk natte winter en lente de vegetatie explosief groeide en nu door de vroege hitte van dit jaar in feite één grote brandstofvoorraad vormde. Samen met de harde wind en hoge temperaturen zorgde dat ervoor dat het vuur zich razendsnel en op meerdere fronten tegelijk uitbreidde. Dat maakte de bestrijding extra ingewikkeld.
Honderden hulpverleners ingezet tegen de vlammen
Vanaf de eerste uren werd grootschalig opgeschaald. Boven het vuur cirkelden bijna twintig tot meer dan vijfentwintig luchtmiddelen: helikopters van verschillende capaciteit, amfibievliegtuigen en coördinatievliegtuigen die onafgebroken water en schuim op de vuurhaarden dumpten.
Op de grond waren meer dan honderd, en op het hoogtepunt circa vierhonderd brandweerlieden, bosbrandbestrijders en andere hulpverleners actief. Zij werden ondersteund door tientallen voertuigen, bluswagens, bulldozers en technische eenheden voor communicatie, meteorologie en medische ondersteuning.
Honderden mensen moesten hun huis uit
Hoewel de dorpskernen aanvankelijk buiten direct gevaar leken te blijven, besloten de autoriteiten toch tot evacuaties. Eerst werden woningen in het buitengebied en een urbanisatie preventief ontruimd. Later liep het aantal geëvacueerden op tot zo’n 360 mensen, onder wie bewoners van onder meer de urbanisatie Aguas de Verano in San Bartolomé de la Torre.
Een deel van hen kon in de loop van de dagen weer naar huis terugkeren. Anderen moesten langer wachten tot de situatie voldoende onder controle was.
Wegen dicht en treinverkeer stilgelegd
Ook de infrastructuur werd geraakt. De regionale weg A-495 werd tijdelijk afgesloten vanwege rook en de nabijheid van de vlammen. Sinds de ochtend van 9 juni is deze weer open. Treinverkeer in de omgeving, onder andere tussen Gibraleón en Calañas, moest tijdelijk worden stilgelegd. Aan herstel wordt nog gewerkt en zodra de veiligheid gegarandeerd is, zullen de treinen weer gaan rijden. Ondertussen zet Adif bussen in voor het passagiersvervoer.
Meer dan 5.000 hectare binnen de brandperimeter
Wat de omvang betreft spreken de cijfers voor zich. In de eerste officiële schattingen was al sprake van meer dan 3.600 hectare die binnen de brandperimeter lag. Later werd dat bijgesteld naar een getroffen gebied van meer dan 5.000 hectare, al gaat het daarbij deels om de totale perimeter en niet uitsluitend om volledig afgebrand oppervlak.
Milieuorganisaties en gespecialiseerde media waarschuwen dat er in elk geval duizenden hectares natuur en landbouwgrond zijn verwoest. Dat gebeurt in een provincie die in de tien dagen voorafgaand aan deze brand al vier grote natuurbranden te verwerken kreeg.
Ongeluk als oorzaak, geen opzet
Over de precieze oorzaak van de brand lopen de onderzoeken nog, maar de eerste aanwijzingen wijzen op een ongeluk in plaats van opzet. Volgens de Guardia Civil is de brand terug te voeren op nalatigheid bij het verbranden van afval door een buurtbewoner in het paraje Los Turbios; opzettelijke brandstichting is vooralsnog uitgesloten.
Vanaf dat ene ontstekingspunt verspreidden de vlammen zich razendsnel over een uitgestrekt gebied en ontstonden er meerdere grote vuurhaarden binnen dezelfde brandperimeter, gevoed door de wind en de grote hoeveelheden droge vegetatie.
Boeren willen snel noodhulp en compensatie
Intussen roeren ook de boeren zich. De agrarische organisatie Asaja‑Huelva eist dat het getroffen deel van het Andévalo wordt uitgeroepen tot officieel rampgebied, zodat er snel noodhulp en compensatie kan komen voor getroffen eigenaren, boeren en veehouders. De organisatie reageert fel op uitlatingen van bestuurders die het verbrande terrein omschreven als “van geringe ecologische waarde” omdat het vooral uit struikgewas en weiden zou bestaan, en wijst erop dat er in werkelijkheid duizenden hectares dehesa en productief landschap in vlammen zijn opgegaan. Deze vormen de economische basis voor extensieve veehouderij in de streek.