Judith Goeree
De loonkloof tussen mannen en vrouwen in Spanje blijft al jaren rond de 20 procent steken. In 2024 veranderde daar niets aan, blijkt uit het nieuwste rapport van vakbond Comisiones Obreras (CC.OO.), gebaseerd op officiële arbeidsmarktcijfers van het Spaanse statistiekbureau INE. Mannen verdienden gemiddeld 31.116 euro bruto per jaar, vrouwen 25.958 euro – een verschil van 5.158 euro.
Volgens CC.OO. is deze kloof niet alleen hardnekkig, maar vooral structureel. De vakbond spreekt van een “symptoom van diepgewortelde ongelijkheid” en waarschuwt dat het zonder ingrijpende maatregelen nog tientallen jaren zal duren voordat het verschil verdwijnt.
Meer deeltijdwerk vrouwen vergroot kloof
Volgens het rapport is 55 procent van de loonkloof het gevolg van het grotere aandeel vrouwen in deeltijdwerk. Die ongelijkheid hangt nauw samen met zorgtaken binnen het gezin, die nog steeds vooral door vrouwen worden gedragen. In veel gevallen gaat het om deeltijdwerk dat niet vrijwillig is, maar voortkomt uit het ontbreken van voldoende publieke zorgvoorzieningen of een ongelijke verdeling van verantwoordelijkheden thuis.
In 2024 werkten 385.000 vrouwen in deeltijd omdat ze zorgtaken op zich namen, tegenover slechts 28.000 mannen. Daarnaast zijn ruim twee miljoen vrouwen economisch inactief omdat zij zorgtaken op zich nemen. Dat betekent dat ze geen betaald werk doen én ook niet beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt. Ter vergelijking: bij mannen gaat het om 394.000 personen. Ook hier wijst het grote verschil op een scheve verdeling van zorgtaken tussen mannen en vrouwen.
Bonussen versterken ongelijkheid
Van de totale loonkloof is 39 procent toe te schrijven aan variabele looncomponenten, zoals bonussen en toeslagen. Die worden in de praktijk vaker aan mannen toegekend. Het gaat bijvoorbeeld om extra beloning voor beschikbaarheid buiten reguliere werktijden, fysieke inzetbaarheid of leidinggevende verantwoordelijkheden.
Dat deze toeslagen vaker bij mannen terechtkomen, hangt samen met het feit dat zij gemiddeld vaker voltijds werken en minder loopbaanonderbrekingen kennen. Vrouwen zijn door hun zorgtaken vaak minder flexibel inzetbaar, waardoor zij minder kans maken op functies of beloningen waarin deze toeslagen een rol spelen. Zo versterken bestaande verschillen de loonongelijkheid.
Dit zijn de moeilijkst op te vullen banen in Spanje
Effect verhoogd minimumloon neemt af
Tussen 2018 en 2022 daalde de loonkloof in Spanje van 27 naar 19 procent. Die afname hield vooral verband met verhogingen van het minimumloon in Spanje. Aangezien vrouwen oververtegenwoordigd zijn in de laagste loonschalen, profiteerden zij relatief het meest: 57 procent van de werknemers die erop vooruitgingen was vrouw, tegenover 43 procent man.
Sinds 2019 steeg het minimumloon met ruim 60 procent. In 2026 volgt opnieuw een verhoging van 3,1 procent. Toch is dit volgens CC.OO. onvoldoende om de loonkloof blijvend te verkleinen. Inmiddels is het effect grotendeels uitgewerkt en blijft het beloningsverschil hangen rond de 20 procent.
Oproep tot zorgpact en hervormingen
De vakbond pleit voor een hervorming van deeltijdcontracten, onder meer door strengere voorwaarden te stellen aan het gebruik ervan en door werknemers met een parttime aanstelling voorrang te geven bij uitbreiding naar voltijd. Daarnaast vraagt CC.OO. om een landelijk zorgpact, met voldoende publieke voorzieningen voor kinderopvang en mantelzorg. Dat moet het voor vrouwen makkelijker maken om voltijds te werken en zorgtaken evenwichtiger te verdelen.
Zonder structurele maatregelen blijft de loonkloof volgens de vakbond in stand. CC.OO. roept de Spaanse overheid op tot actie: “We hebben een universele en samenhangende aanpak nodig, gericht op werk, zorg en gelijkheid.”
Spanje blijft bij koplopers in gendergelijkheid binnen de EU