Else Beekman
Al heeft de Partido Popular de verkiezingen gewonnen, het aantal zetels is niet genoeg voor een absolute meerderheid, dus zijn er coalitiepartners nodig. De derde grootste partij is het extreemrechtse Vox, daarmee zou de meerderheid voor de PP zijn bereikt. Maar de PP wil een meerderheid liever met andere partijen bereiken gezien de eerste problemen die al zijn ontstaan in vergelijkbare regionale en lokale besturen waarin de PP en Vox samenwerken.
De PSOE zou een meerderheid kunnen bereiken als het een samenwerkingsovereenkomst bereikt met de Catalaanse nationalisten en daar is ook niet iedereen blij mee. Maar hoe denken de Spanjaarden over een samenwerking tussen de PP en de PSOE? De Fundacion BBVA zocht het uit.
Uit dat onderzoek naar de politieke cultuur in Spanje blijkt dat 58% van de Spaanse burgers graag ziet dat de twee voornaamste politieke partijen, PP en PSOE, samen een regering vormen. Echter, maar liefst 84% acht de kans hierop zeer klein, gezien de blijvende polarisatie tussen deze partijen die nog gestoeld is op de tegenstellingen tussen links en rechts in de Spaanse Burgeroorlog en de daaropvolgende dictatuur tot de dood van Franco in 1975.
De wens voor zo’n “grote coalitie” wordt vooral sterk gevoeld onder centristische kiezers, waar 71% voorstander is van dit idee. Bij rechtse kiezers daalt dit percentage naar 60% en bij linkse kiezers naar 54%.
60% is voorstander van coalitieregering
Opvallend is dat slechts 23% van de Spanjaarden een eenpartijregering prefereert, terwijl 60% een coalitieregering voorstaat. Ondanks de voorkeur voor coalitieregeringen, gelooft 52% van de respondenten dat het onmogelijk is dat linkse en rechtse partijen tot politieke overeenkomsten komen.
Laag vertrouwen in politieke partijen
Het vertrouwen in politieke partijen is bovendien laag. Zo denkt 87% van de Spanjaarden dat er corruptie heerst binnen deze partijen en voelt 63% zich door geen enkele partij vertegenwoordigd. Dit gebrek aan vertrouwen in politici contrasteert met het positieve beeld van andere staatsinstellingen. Zo genieten de politie en het leger het meeste vertrouwen onder de bevolking.
Wat betreft de staatsstructuur geeft 46% van de respondenten de voorkeur aan de huidige vorm en slechts 10% zou de autonome regio’s willen afschaffen.
Spaanse grondwet
Over de Spaanse grondwet meldt het rapport dat slechts 10% gelooft dat er geen hervorming nodig is, terwijl een andere 10% denkt dat de grondwet volledig verouderd is en opnieuw moet worden opgesteld.
Zorgen over werkloosheid
Burgers maken zich het meest zorgen over werkloosheid, de economische crisis en stijgende prijzen. Desondanks voelt 61% van de ondervraagden dat hun persoonlijke situatie goed of zeer goed is.
Is een ‘grote coalitie’ tussen PP en PSOE mogelijk in Spanje?
En als de partijen met de grootste vertegenwoordiging in het parlement samen gaan regeren? In andere delen van de wereld is deze situatie mogelijk geweest, zou dat in Spanje ook kunnen? De algemene verkiezingen van 23 juli maakten in elk geval duidelijk dat de Spaanse samenleving geen extremisme wil. Zodoende heeft de meerderheid van de stemmen zich geconcentreerd op de twee belangrijkste politieke partijen. Daardoor wordt gedeeltelijk het tweepartijensysteem hersteld en ontstaat er een onzekere situatie.
De PP en PSOE als duo is in dit land niet mogelijk, is de conclusie gebaseerd op hoe de zaken zich sinds de verkiezingen ontwikkelen en op de eigen woorden van de twee partijleiders. De PP-leider, Alberto Núñez Feijóo, heeft herhaaldelijk gevraagd dat de huidige demissionair premier en PSOE-leider Pedro Sánchez de meest gestemde lijst zou laten regeren.
De PP kreeg 33,05% van de stemmen en 136 zetels. De socialisten daarentegen behaalden 31,7% en 122 afgevaardigden. Beiden groeien, en degenen die eronder lijden zijn de derde en vierde machten, Vox en Sumar, met respectievelijk 33 en 31 vertegenwoordigers. De optie die Feijóo vroeg, hield in dat Sánchez zich zou onthouden bij de investituurstemming en de PP alleen zou laten regeren, zonder afhankelijk te zijn van Vox. Dat lijkt echter niet waarschijnlijk.
Een andere optie – hoewel ook voorlopig uitgesloten – zou een regering zijn onder leiding van de PP met de Pedro Sánchez als vicepresident, evenals een uitvoerende macht gevormd door leden van beide partijen: een ‘grote coalitie’.
Is er ooit een ‘grote coalitie’ geweest in Spanje?
Sinds de eerste verkiezingen na de dictatuur in 1977 had de uitvoerende macht in Spanje drie vormen: een regering met absolute meerderheid (afwisselend tussen PSOE en PP), een minderheidsregering met parlementaire steun (van UCD, PSOE en PP) en een minderheidscoalitieregering met parlementaire steun (de laatste en huidige interim, gevormd door PSOE en Unidas Podemos). Daarentegen zijn in dit land, voorlopig, geen coalitieregeringen of ‘grote coalities’ getolereerd.
In Spanje zijn de meningsverschillen tussen links en rechts dieper voor beide partijen. De politieke spanning en de harde verkiezingscampagne die de partijen jegens elkaar houden, helpen ook niet. Zelfs tijdens de grote crisis die de pandemie veroorzaakte lieten beide machten zich verleiden tot het maken van wederzijdse harde verwijten en beschuldigingen. Die stonden ver af van het zoeken naar consensus om de crisis het hoofd te bieden. Op gebieden zoals onderwijs, gezondheid, justitie, hervormingen, de economie… Er zijn weinig gebieden waar de twee partijen overeenkomsten hebben bereikt.