Else Beekman
Zij blijken niet de enigen die sinds 2008 en het begin van de financiële crisis voortijdig een einde aan hun leven maakten. De wereld van het geld schijnt mensen gek te maken. Tenminste zo lijkt het wel. De één gaat geen zee te hoog om aan nog meer geld te komen, de ander komt het aan alle kanten tekort en kan door de bezuinigingsmanie van overheden niet langer het hoofd boven water houden. Geld schijnt inderdaad de afgod persé te zijn geworden. Geen dag gaat voorbij of er verschijnen berichten over geld en daarmee verbonden affaires.
Voor de hele wereld staat inmiddels veel op het spel. De schulden van veel landen lopen alsmaar op, het IMF waarschuwt zelfs voor een heuse wereldwijde deflatie. De internationale aandelenbeurzen schijnen daarentegen nog altijd hemelwaarts te stijgen door de injecties van vers gedrukt geld uit Amerika. Aan groot-speculanten lijkt de algemene crisis grotendeels voorbij te gaan. Daaronder ook veel banken…
Wie zich het drama in New York rond de financieel jongleur en beursmakelaar Bernard “Bernie” Madoff in 2008 nog herinnert, zal zich niet verbazen dat de wereld van het geld grote psychische spanningen met zich meebrengt. Het zijn nog altijd sterke schoenen die de weelde kunnen verdragen. Madoff beloofde particuliere investeerders door listige beleggingsplannen buitengewone winsten. Hij wist zo een gerenommeerde klantenkring op te bouwen, waarvan de omvang omstreeks 1999 al de nodige vraagtekens deed rijzen. Begin december 2008 trad de FBI op en maakte een abrupt einde aan de droom van Madoff en een handvol medewerkers om door list en bedrog een grote winst met investeringen te maken. Ongeveer 65 miljard US dollar van investeerders ging door dit geknoei grotendeels in rook op, aldus Forbes magazine.
Op 28 februari a.s. sluit de termijn voor gedupeerden om een schade-claim te deponeren bij het Madoff Victim Fund van het Amerikaanse ministerie van justitie, dat daarna de $2.3 miljard die het wist te redden zal gaan verdelen. De curator van het Madoff faillissement wist ruim $9 miljard te achterhalen en keerde inmiddels de helft ervan aan bekende slachtoffers uit. De bank J.P. Morgan Chase & Co., de bankier waarmee Madoff zaken deed, betaalde inmiddels $1.7 miljard voor een schikking met het ministerie van justitie wegens ‘nalatigheid’ het dubieuze optreden van Madoff bij de overheid bekend te maken. In december 2013 kreeg Bernard Madoff een hartaanval.
Eén van Madoff’s zonen pleegde na het uitkomen van het oplichtingsschema van zijn vader zelfmoord. Dat deed ook belegger René-Thierry Magon de La Villehuchet, die een bedrag van $1.4 miljard verspeeld zag. In Duitsland pleegde de vooraanstaande zakenman en miljardair Adolf Merckle zelfmoord door voor een trein te springen. Een belangrijke zakelijke afspraak was misgelopen en dreigde hem te ruineren. Dit voorval schijnt evenwel niets met het Madoff drama te maken te hebben. Het bewijst wel, hoezeer mensen verknocht kunnen zijn aan hun geld en hoe slecht financiële verwikkeling kunnen uitpakken.
Dat knoeien met geld verkeerd kan aflopen merken nu ook frauderende en speculerende bankiers en aanverwante geldhandelaren. Jerome Kerviel, een handelaar bij de Franse bank Société Générale, kreeg 3 jaar gevangenisstraf en $7 miljard (!) boete voor het bedrijven van een van de grootste fraudes in de geldhandel.
Raj Rajaratnam, voormalig hoofd van Galleon Management, kreeg 11 jaar voor ‘insider trading’. Allen Stanford kreeg 110 jaar gevangenisstraf voor het beoefenen van een zgn. Ponzi oplichtingsplan, waarbij de winst van de één de inleg van de andere investeerder was. Stanford wist ruim 20.000 clienten van hun geld te ontdoen en was daardoor tijdelijk Amerika\’s rijkste man. Hij kreeg de langste gevangenisstraf ooit in de geldwereld uitgedeeld. De lijst is veel langer. Ook talrijke Spaanse geldhandelaren staan inmiddels voor de rechter. Draait het in de wereld alleen om geld?
De 46-jarige Zuid-Afrikaanse bankier Nico Lambrechts stortte zich in oktober 2012, alweer in Londen, zevenhoog van een kantoorgebouw en kwam terecht tussen dinerende gasten van een eronder gelegen restaurant. Hij overleed ter plaatse. Na een grondig onderzoek kwam vast te staan, dat de man moeilijkheden had geld uit Zuid-Afrika overgemaakt te krijgen naar Londen voor onderwijs aan zijn kinderen. Bovendien was hij niet zeker van zijn toekomst bij het bedrijf waarvoor hij nog pas kort werkte. Gewend aan een zeer luxueus leven als bankier waren deze aangelegenheden er waarschijnlijk oorzaak van aan zijn leven een einde te maken.
Onder psychiaters staan bankiers en geldhandelaren bekend als potentiële zelfdodingskandidaten. Na de beurscrash van 1929, waarbij 1.616 banken failliet gingen, namen zich 120 geldhandelaren het leven. Wie met veel geld omgaat op de flitsend snelle geldmarkt, per seconde vele miljoenen verhandelt, leeft voor dit succes. Verlies en winst spelen nergens zo’n alles overheersende rol. De bonus die men kan krijgen als percentage van de winst, liegt er daarom niet om. Die beheerst het leven, de luxe, de glitter, en het blikveld. Daarom legde Michael Burdin in juli 2013 de hand aan zichzelf, nadat hij was ontslagen bij de Londense vestiging van de Bank of America.
Einde van het spel
Volgens sommige deskundigen is het feit, dat top-bankiers en belangrijke geldhandelaren meer gevoelig zijn voor zelfdoding, te vinden in de enorme, opeenvolgende schommelingen van de geldbedragen waarmee zij werken. Op het scherpst van de snede moeten zij speculeren dat een transactie goed afloopt. Met het stijgen van leeftijd en positie neemt de angst dat dit ooit eens grondig misgaat toe. Slaat het noodlot vervolgens toe, is er geen Plan B meer en is het spel voor hen afgelopen. Men is verslaafd geraakt aan het luxe leven, zijn gemakkelijke geld met een narcistische wijze van zelfbedrog te geloven de wereld in zijn macht te hebben.
Een schijn-elite dus, die een eigenaardige plaats lijkt te hebben ingenomen in onze maatschappij. De uitwassen daarvan komen aan het licht, als we geconfronteerd worden met menselijke drama’s, zoals van de familievader uit Zuid-Afrika die de dood vond tussen borden soep en glazen champagne van een Brits restaurant. Gelukkige vakantiefoto’s met vrouw en kinderen waren nog maar net door hem op zijn Facebook pagina geplaatst…