Else Beekman
Dr. John v. Kampen, onze Nederlandse columnist voor politiek en economie, maakte de afloop mee van onverwachte medische spoedgevallen. In dit stuk geeft hij zijn persoonlijke ervaringen weer. Zijn voorbehoud is, dat het ervaringen berteft, die in Andalusië optraden. In andere provincies kunnen mogelijk andere grondregels gelden. Hier volgt zijn bijdrage:
Voorkomen beter dan genezen
Hoe men ook mag denken over Spanje, de Spaanse gezondheidszorg staat op een hoog peil. Het is een ‘systeem’ dat in hoge mate modern en geautomatiseerd is. Wie ermee te maken krijgt, zal ondervinden hoe gedegen dit systeem van zorg verloopt. Maar er zitten enkele haken en ogen aan, waar een buitenlandse ingezetene van Spanje licht aan voorbij kan gaan. Alle probleempjes laten zich in goed overleg overigens oplossen, maar voorkomen is ook hier beter dan genezen.
Naar de huisarts
Mijn vrouw (63) kreeg in februari hevige buikpijn. Zij maakte telefonisch een afspraak via het centrale punt voor afspraken met de huisarts, die doorgaans praktijk houdt in het plaatselijke ‘Centro Salud’ (gezondheidscentrum) of – in kleine gemeenten – het consultorium/ambulatorium. Vraag daar of op het gemeentehuis (ayuntamiento) na, welk telefoonnummer nodig is om afspraken te maken. Binnenlopen bij de huisarts is zonder afspraak (cita) bijna niet mogelijk. Er zijn wacht(kamer)lijsten die keurig worden afgewerkt. Zonder ‘cita’ kan het uren duren voor een onaangekondigde bezoeker geholpen gaat worden.
Gezondheidskaart
Omdat mijn vrouw geen blindedarm meer had, lag het voor de hand dat haar pijnen iets anders betroffen. De huisarts nam haar ‘Tarjeta Sanitaria Individual’ aan met haar persoonlijke gegevens, zoals naam, verzekeringsnummer (AN) en identificatienummer (DNI) voor zorgverstrekking. In Andalusië een groen-gele credit-kaart met micro-chip.
Wie in Spanje woont en ingeschreven staat bij zijn gemeente, doet er goed aan bij het Centro Salud of het gemeentehuis na te vragen, hoe men zo’n ‘pasje’ krijgt. Wie in Spanje werkt, zal zo’n kaart mogelijk namens de werkgever hebben ontvangen. In geval van nood (ongeval) wordt altijd medische hulp geboden, maar dat kan kostbare gevolgen hebben. Zorg daarom voor zo’n gezondheidspas. U krijgt het beslist, wanneer u bewijzen kunt (verplicht) bij het College voor Zorgverzekeraars Nederland (CVZ) aangesloten te zijn en bovendien een door het politiebureau of gemeentehuis afgegeven inschrijving als lokaal resident (vroeger de ‘tarjeta de residencia’) te bezitten.
EHIC-kaart
Van groot belang in Europa is tegenwoordig de persoonsgebonden EHIC kaart. Deze Europese ziekteverzekeringskaart speelt een rol in zogenoemde ‘verdragslanden, waartoe Nederland en Spanje behoren. De EHIC-kaart speelt een rol bij (onder meer) opname in ziekenhuizen en zorginstellingen en dient voor de afrekening van zorgkosten. Deze kaart moet jaarlijks opnieuw worden aangevraagd bij de ziekteverzekeraar (bijvoorbeeld de CVZ). Men kan dit telefonisch doen of beter per internet. Binnen drie weken krijgt men vervolgens deze belangrijke zorgpas.
Je doet er goed aan de bepalingen over de betaling van kosten aan instellingen in een ‘ander’ land te bestuderen. In sommige aangesloten landen weigeren artsen en instellingen de kaart aan te nemen. Overleg met de zorgverzekeraar waarbij men (verplicht) is aangesloten, kan dan uitkomst bieden.
Wat heeft dit met de buikpijn van mijn vrouw te maken? Zij werd door de huisarts doorverwezen naar het regionale ziekenhuis voor onderzoek door een specialist. Daarvoor maakte de huisarts een afspraak. Die krijg je afgedrukt op papier met plaats, datum en tijd mee.
Laboratorium
In het ziekenhuis, maar over het algemeen in de Spaanse gezondheidszorg, hecht men grote waarde aan het laboratoriumonderzoek. Huisarts en specialist zullen er voor een algeheel beeld van de klachten gebruik van maken. De patient krijgt de uitslag van het laboratorium te zien (of krijgt het mee naar huis). Het dient als uitgangspunt voor verdere behandeling en medicatie. Men hoeft geen arts of schriftgeleerde te zijn om zo’n lab-formulier te begrijpen. Voor de waarden die afwijken van de norm staat een kruisje, zodat de arts vrij snel kan zien wat er mis is.
Spoedgevallen
Ik had het hier allereerst over de gang naar het Centro Salud voor de huisarts. Een andere situatie betreft het optreden van een plotselinge urgentie. Alle plotseling optredende, ongewone of ernstig schijnende medische afwijkingen kunnen aan de ‘Urgencias’- afdeling van ziekenhuis of Centro Salud worden getoond. Ook het optreden van ongewone pijn behoort daartoe en dat was het geval bij mijn vrouw.
Zij werd daar binnen een paar minuten opgevangen door een assistente van de afdeling gynaecologie en kwam zo terecht in de kern van waarom het draait in de Spaanse gezondheidszorg: de bevordering van de levenskwaliteit van mensen met ziekteverschijnselen.
Hier werken experts, waarop Spanje terecht trots mag zijn. Zonder omhaal wordt hier gewerkt aan de analyse en opheffing van klachten die een huisarts niet kan behandelen. Dat werk gebeurt grondig en met uitstekende, moderne methoden en middelen. Die grondigheid is vaak verbazingwekkend. Het resultaat ervan eveneens…
Behandeling
Afgezien van een bezoek aan het laboratorium moesten van mijn vrouw röntgenfoto’s worden gemaakt. Het was de specialisten niet duidelijk, wat zich hier afspeelde. Bovendien kreeg zij een dik uur lang een infuus met een pijnstiller toegediend, kon daarna naar huis met een recept en een afspraak voor een vervolgbezoek.
Op vertoon van de gezondheidspas en het recept kreeg ze bij de apotheek (farmacia) voor een paar centen de pijnstillers mee. Aanvankelijk hielpen die, doch de pijn verdween niet helemaal en dat verontrustte haar.
Telefoonnummers
Zondagavond verslechterde onverwacht haar toestand. Ze leed onder helse pijnen, ondanks de medicijnen. Wat te doen? Is dat een geval voor de ‘urgencias’ of is het noodgeval (emergencia)? Omdat de afstand van ons naar het ziekenhuis nogal groot is, besloot ik de ‘emergencia’ op te bellen.
Noodgevallen kan men via 3 telefoonnummers melden. Het is verstandig die 3 nummers op zak te hebben. Het algemene noodnummer is 112. Men komt bij de politie uit voor een hulpvraag, maar buikpijn behoort niet tot de misdrijven.
Voor medische nood is het nummer 061. Dit nummer geldt uitsluitend voor zeer spoedeisende zaken, zoals verkeersongelukken en hartaanvallen. Voor urgente medische vragen moet je in Andalusië 902 505 061 gebruiken. Voor andere regio’s volstaat het in Google te zoeken op ‘urgencias’, de betreffende autonome regio en ‘teléfono’. Dan verschijnt als eerste de betreffende pagina met noodnummers. Aan de telefoon bepaalt men of je beter zelf naar deze urgencias kunt reizen, of thuisblijven om te wachten op een noodarts, die binnen een uur verschijnt.
Noodarts
Dat laatste nummer belde ik op. Via Google Vertalingen had ik vooraf een paar korte zinnen in het Spaans vertaald, om mijn vragen kernachtig en klaar over te kunnen brengen. Dat hielp en zorgde ervoor, dat binnen een half uur een forse ziekenwagen met twee noodartsen aan de deur verscheen die mijn vrouw gingen onderzoeken en behandelen. In goed 15 minuten was ze weer enigszins op de been.
De noodarts schreef een formulier uit voor de huisarts met een recept, dat zo snel mogelijk moest worden ingeleverd op het Centro Salud. Dat deed ik de volgende morgen zonder vooraf een afspraak te hebben gemaakt. Om er te ontdekken, dat de arts die dag niet kwam…!
Farmacia
Omdat mijn vrouw de voorgeschreven medicijnen dringend nodig had, toonde ik het formulier van de noodarts aan de apotheker. Die gaf de medicamenten onder voorwaarde, dat ik zo snel mogelijk het groene licht van de huisarts kreeg met diens afgedrukte recept. Ik moest de medicijnen vol betalen, maar zou dit geld terugkrijgen als het recept akkoord was bevonden en in het automatiseringssysteem was ingeboekt.
Dat gebeurde dan ook. De huisarts tikte de gegevens in zijn medisch computersysteem in, zodat de apotheker kon zien dat de verstrekking akkoord was (geweest). Bovendien drukte de huisarts dit recept op een formulier af voor de apotheker. Ik kreeg daarop bijna alle geld voor de middelen terug.
Urgente noodopname
Nadat het weinige uren een beetje beter met mijn vrouw was gegaan, zag ik haar geleidelijk meer en meer achteruit gaan. Ik besloot haar naar het ziekenhuis te rijden en in te leveren bij de ‘urgencias’. Opnieuw duurde het wachten een paar minuten. Dit keer konden we gelijk door naar de arts, waar mijn vrouw eerder was geweest. Met haar hadden we eigenlijk een paar dagen later een afspraak, om foto’s en laboratoriumonderzoek te bespreken. Alles lag echter al klaar.
Mijn vrouw bleek een aanzienlijk tumor in de buik te hebben, wat noopte tot een urgente opname in het ziekenhuis. Na enig organisatorisch werk kon de gynaecologe mijn vrouw haar nieuwe verblijf laten zien, een moderne ‘hotelkamer’ met bad, tv en uitzicht over bloeiende amandelbomen. Kleding van thuis had ze niet nodig, want het hospitaal verzorgt dit. Het enige dat ik mocht brengen waren pantoffels en wat ondergoed. En op bezoek komen mag ik dag en nacht op tijdstippen die mij (en mijn vrouw) passen. Al het overige loopt automatisch af, aan alles is gedacht en alles wordt verzorgd. Ze zal worden geopereerd, nog voor Semana Santa. Daarna zien we verder.
O ja, de administratie van het ziekenhuis kwam nog even langs om naar de EHIC kaart te vragen. Goed om ervoor te zorgen ook die bij je autopapieren te hebben…