Spanje waarschuwt voor Rusland, maar nuanceert toon over China

Rusland vormt volgens de Spaanse overheid nog altijd de grootste directe dreiging voor Europa. Toch valt in het nieuwste rapport over veiligheid van de Spaanse Seguridad Nacional vooral iets anders op: de toon over China is duidelijk gematigder geworden, terwijl de economische en diplomatieke banden tussen Madrid en Beijing juist steeds hechter worden.

De mildere toon over China leidde leidde meteen tot debat in Spaanse media en politiek. Want terwijl Spaanse veiligheidsdiensten blijven waarschuwen voor Chinese cyberspionage en buitenlandse beïnvloeding, haalt de regering-Sánchez tegelijkertijd de economische en diplomatieke banden met China verder aan.

Het jaarlijkse rapport van de Seguridad Nacional geldt in Spanje als een belangrijke analyse van de risico’s voor de nationale veiligheid. Het document wordt opgesteld door het Departamento de Seguridad Nacional (DSN) dat onder de regering en het kantoor van de premier valt. In het rapport worden dreigingen besproken zoals terrorisme, cyberaanvallen, geopolitieke conflicten, buitenlandse inmenging en risico’s voor energievoorziening en infrastructuur.

Rusland blijft de grootste dreiging

Volgens het nieuwe rapport blijft Rusland voor Spanje en Europa de belangrijkste acute veiligheidsdreiging. De Spaanse veiligheidsdiensten wijzen op cyberaanvallen, sabotage, desinformatiecampagnes en pogingen om democratische processen binnen Europa te beïnvloeden.

Verkiezingen worden in het rapport omschreven als “kritieke momenten”, omdat buitenlandse actoren dan proberen publieke opinie en democratische instellingen te manipuleren via nepnieuws, hackersgroepen en digitale propaganda.

Die waarschuwingen passen in een bredere Europese veiligheidscontext sinds de oorlog in Oekraïne. Spaanse media als El País schrijven al langer dat Europa rekening houdt met een nieuwe geopolitieke machtsstrijd waarin niet alleen legers, maar ook technologie, energie en informatie een centrale rol spelen. Daarbij wordt China consequent genoemd als een van de belangrijkste statelijke actoren.

Huawei als symbool van het dilemma

De discussie rond het Chinese technologiebedrijf Huawei illustreert hoe gevoelig dit onderwerp in Spanje ligt. Huawei speelt al jaren een belangrijke rol in Spaanse telecomnetwerken, maar staat tegelijk onder verscherpt toezicht van Europese en Amerikaanse veiligheidsdiensten vanwege mogelijke risico’s op spionage en buitenlandse invloed.

De controverse nam verder toe toen de Spaanse overheid Huawei betrok bij een contract rond systemen voor communicatie-interceptie. Dat leidde tot kritiek vanuit Brussel en Washington, waar al langer zorgen bestaan over Chinese betrokkenheid bij gevoelige infrastructuur en communicatiesystemen.

Tegelijk blijven Spaanse telecombedrijven Huawei op onderdelen in hun netwerken gebruiken of gebruiken ze nog technologie van het bedrijf in bepaalde onderdelen van hun infrastructuur. Daarmee is Huawei in Spanje uitgegroeid tot een symbool van een breder Europees dilemma: hoe economische samenwerking met China te combineren met groeiende zorgen over veiligheid en strategische afhankelijkheid.

Sánchez zet volop in op samenwerking met China

De mildere toon in het veiligheidsrapport komt niet uit de lucht vallen. Premier Pedro Sánchez heeft de afgelopen jaren juist sterk ingezet op betere relaties met China. In april bezocht hij Beijing opnieuw voor overleg met president Xi Jinping. Het was al zijn vierde bezoek aan China in relatief korte tijd.

Volgens El País presenteert Sánchez China steeds nadrukkelijker als noodzakelijke partner in een wereld die geopolitiek steeds instabieler wordt. Tijdens het bezoek stonden handel, investeringen, energietransitie en industriële samenwerking centraal.

Voor Spanje spelen daarbij grote economische belangen mee. Chinese bedrijven investeren steeds meer in Spaanse technologie, batterijfabrieken en elektrische auto’s. El País schreef onlangs zelfs dat China Spanje steeds meer ziet als productieplatform voor de Europese automarkt.

Dat past binnen een bredere Spaanse strategie om buitenlandse investeringen aan te trekken voor de energietransitie en de vergroening van de industrie.

Spanningen tussen veiligheid en economie

Precies daar ontstaat de spanning die nu in Spanje zichtbaar wordt. Enerzijds waarschuwen veiligheidsdiensten voor cyberspionage, technologische afhankelijkheid en buitenlandse beïnvloeding vanuit China. Anderzijds wil Spanje economisch profiteren van Chinese investeringen en handel.

Die dubbelzinnigheid zie je niet alleen in Spanje terug. Ook elders in Europa en in de Verenigde Staten woedt hetzelfde debat.

Dat blijkt bijvoorbeeld uit een recent opiniestuk in Cinco Días, de economische krant van El País, over de relatie tussen Donald Trump en Xi Jinping. Volgens de auteur bevinden China en de Verenigde Staten zich op een geopolitiek kantelpunt.

De rivaliteit draait volgens het stuk allang niet meer alleen om handelstarieven, maar ook om kunstmatige intelligentie, halfgeleiders, energie, grondstoffen en internationale veiligheid.

Tegelijk benadrukt het artikel dat zelfs Washington China ondanks alle spanningen nodig blijft hebben, bijvoorbeeld voor internationale handel, productieketens en geopolitieke stabiliteit. Dat is precies dezelfde paradox die nu ook in Spanje zichtbaar wordt:

• veiligheidsdiensten waarschuwen voor Chinese invloed;
• regeringen halen tegelijk de economische banden aan.

Politieke verdeeldheid in Spanje

Binnen Spanje leidt die koers tot politieke verdeeldheid. Conservatieve partijen en sommige veiligheidsexperts vinden dat de regering-Sánchez te voorzichtig is geworden tegenover China en economische belangen te zwaar laat wegen.

Linkse partijen en regeringsgezinde commentatoren vinden juist dat Europa een zelfstandiger geopolitieke koers moet varen: minder afhankelijk van de Verenigde Staten en niet automatisch de harde Amerikaanse lijn tegenover China volgen, maar ook ruimte houden voor economische samenwerking en diplomatie met Beijing.

Uit recent onderzoek waarover El País berichtte, blijkt dat linkse Spaanse kiezers veel positiever tegenover samenwerking met China staan dan rechtse kiezers. Daarmee raakt de discussie inmiddels aan een veel grotere vraag: welke positie wil Spanje innemen in een wereld waarin de machtsverhoudingen snel veranderen?

Een wereld waarin partner en concurrent tegelijk bestaan

Het nieuwe rapport van de Spaanse Seguridad Nacional laat uiteindelijk vooral zien hoe ingewikkeld internationale relaties zijn geworden.

Rusland blijft voor Spanje de grootste directe veiligheidsdreiging. Maar China past niet meer in een eenvoudig vijandbeeld. Het land is tegelijk handelspartner, investeerder, technologische concurrent en potentiële veiligheidsuitdaging.

Daardoor probeert Spanje, net als veel andere Europese landen, voortdurend te balanceren tussen economische belangen, diplomatie en nationale veiligheid.

Bronnen: Levante EMV, VozPópuli, El País, Cinco Días