Else Beekman
Voorlopig verdwijnt de verplichting voor verhuurders in Spanje om voor hun woning een landelijk NRA-nummer (Número de Registro de Alquiler) aan te vragen. Dat hadden zij nodig voordat zij hun woning via platforms als Airbnb of Booking konden aanbieden. Het Spaanse Hooggerechtshof heeft het landelijke register voor kortetermijnverhuur nu ongeldig verklaard.
Met de uitspraak krijgen verschillende autonome regio’s gelijk, waaronder Valencia en Andalusië. Zij hadden de maatregel aangevochten omdat Madrid volgens hen een terrein betrad dat aan de regio’s is voorbehouden.
NRA-nummer bovenop regionale vergunning
Het inmiddels geschrapte systeem maakte deel uit van het zogenoemde Registro Único de Arrendamientos. Eigenaren die hun woning kort wilden verhuren, moesten zich daarin inschrijven om een NRA-nummer te krijgen. Zonder dat nummer mochten zij hun accommodatie niet via grote online platforms aanbieden.
Dat leidde tot veel irritatie, vooral in regio’s waar al jaren eigen toeristische registers bestaan. Wie zijn woning bijvoorbeeld al had aangemeld bij de autonome regio, moest alsnog door een extra landelijke procedure. Volgens het Hooggerechtshof mag de Spaanse staat zo’n uitgebreid nationaal register niet bovenop de bestaande regionale systemen leggen.
Voor veel eigenaren was dat meer dan een administratieve formaliteit. Zij moesten opnieuw documenten verzamelen, kosten maken en wachten op goedkeuring, terwijl hun woning in veel gevallen al bekend was bij de regionale autoriteiten. Vooral in populaire verhuurgebieden zoals Andalusië, Valencia, Catalonië, de Balearen en de Canarische Eilanden stuitte dat op weerstand.
Digitale controle blijft bestaan
De uitspraak betekent niet dat de controle op toeristische verhuur verdwijnt. Het Hooggerechtshof haalt alleen het nationale register onderuit. De zogenoemde Ventanilla Única Digital, een digitaal loket voor gegevensuitwisseling tussen platforms en overheden, blijft wel overeind. Ook de verplichting voor online platforms om gegevens door te geven blijft volgens de uitspraak bestaan.
Dat onderscheid is belangrijk. Madrid mag volgens het hof wel informatie verzamelen, gegevens laten uitwisselen en statistieken bijhouden. Maar het mag geen nieuw centraal registratiesysteem opleggen dat in de praktijk als extra vergunning of voorwaarde werkt voor een activiteit die grotendeels door de autonome regio’s wordt gereguleerd.
Belangrijk voor Nederlandse en Belgische huiseigenaren
Voor Nederlanders en Belgen met een woning in Spanje verandert vooral de administratieve context. Wie zijn woning toeristisch verhuurt, moet nog steeds voldoen aan de regels van de regio waar de woning ligt. Een vergunning of inschrijving bij het regionale toerismeregister blijft dus nodig als die daar verplicht is.
De uitspraak opent wel de deur voor eigenaren die door het landelijke register in de problemen kwamen. In de Spaanse berichtgeving wordt onder meer gewezen op duizenden woningen die als onregelmatig of illegaal werden aangemerkt omdat zij niet in het nationale register stonden, terwijl zij mogelijk al wel aan regionale regels voldeden. In Andalusië zou het gaan om ruim 25.100 woningen die door de overheid als illegaal werden bestempeld wegens het ontbreken van registratie in het nationale systeem.
Brussel had al gewezen op dubbele lasten
De kwestie speelde niet alleen in Spanje. Ook vanuit Europese hoek was aandacht voor de administratieve dubbeling. Het Spaanse koninklijk besluit was bedoeld om uitvoering te geven aan Europese regels over gegevensverzameling bij kortetermijnverhuur, maar volgens het Hooggerechtshof verplicht die Europese regelgeving Spanje niet om één nationaal register boven de regionale systemen te plaatsen.
Daarmee krijgt de discussie over toeristische woningen opnieuw een territoriale dimensie. De Spaanse regering wil meer grip op vakantieverhuur, mede vanwege de druk op de woningmarkt in populaire steden en kustgebieden. De autonome regio’s zeggen op hun beurt dat zij al bevoegd zijn voor toerisme en huisvestingsregels, en dat Madrid de bestaande regionale systemen niet mag doorkruisen.
Regering wijst op illegale verhuur
Het ministerie van Volkshuisvesting verdedigt de aanpak en stelt dat het systeem sinds de invoering in juli 2025 veel onregelmatige huurcontracten aan het licht heeft gebracht. Volgens het ministerie zijn inmiddels honderdduizenden woningen succesvol geregistreerd, waaronder toeristische woningen en tijdelijke verhuurwoningen.
Toch is de juridische boodschap van het Hooggerechtshof helder: controle mag, gegevensuitwisseling mag, maar een centraal Spaans register dat bovenop de regionale registers wordt gelegd, gaat te ver. Voor verhuurders betekent dit voorlopig vooral dat zij de regels van hun autonome regio scherp moeten blijven volgen, terwijl de precieze praktische gevolgen van de uitspraak de komende weken verder duidelijk zullen worden.