Else Beekman
Het vonnis is gebaseerd op het negeren van het verbod op het organiseren van een volksraadpleging. Ondanks dit verbod, riep Mas in 2014 alle Catalanen op om op 9 november hun stem uit te brengen over een onafhankelijk Catalonië.
Ook de voormalige vicepresident en minister van Onderwijs zijn respectievelijk voor een jaar en negen maanden en anderhalf jaar onbevoegd verklaard. De drie zijn vrijgesproken van het plegen van een ambtsmisdrijf, waarmee de straf hoger zou uitvallen.
Hoger beroep
Het uitgesproken vonnis is nog niet definitief en de aangeklaagden hebben alle drie te kennen gegeven in hoger beroep te gaan. Dat houdt in dat hun straf tot die tijd nog niet van kracht zal gaan. Naast het ambtsverbod krijgen ze ook een geldboete. Voor Mas is dit een bedrag van 36.500 euro, voor Ortega van 30.000 euro en voor Rigau van 24.000 euro.
Negeren veto
Mas negeerde niet alleen het veto van het constitutioneel hof, maar “deed al het mogelijke om de volksraadpleging toch plaats te laten vinden” en “slaagde er zelfs in nog geldige contracten voorhanden te hebben voor de benodigde materialen en apparatuur” voor de organisatie van 9-N. Tijdens het proces, dat nog geen maand geleden in volle gang was, bleek uit documenten en getuigenverklaringen dat een aantal werkzaamheden zoals de installatie van computers voor de telling van de stemmen, nog plaats vond na het uitgesproken veto van het constitutioneel hof.
“Niet duidelijk gecommuniceerd”
De rechtbank wees twee documenten waarmee Mas zich verdedigde van de hand. Volgens deze documenten was het verbod op de volksraadpleging niet duidelijk gecommuniceerd en zou hijzelf niet persoonlijk hiervan op de hoogte zijn gesteld. Bovendien zouden de consequenties van het negeren van het verbod niet duidelijk gemaakt zijn. Het verbod was echter geanalyseerd door de juridische diensten van de Generalitat (Catalaanse regioregering). Mas zou om deze reden goed op de hoogte moeten zijn geweest van de gevolgen van het veto.
Dilemma voor Mas
Tijdens het proces presenteerde Mas zich als een politicus die met een complex dilemma te maken heeft: enerzijds moeten voldoen aan de beslissing van het grondwettelijk hof, anderzijds moeten voldoen aan een “grotere behoefte”, namelijk een parlementaire opdracht volbrengen en gehoor geven aan de “roep van de mensen om over onafhankelijkheid te kunnen stemmen”. “De regioregering en haar president moeten met deze omstandigheden om kunnen gaan”, aldus de ex-president. Dit dilemma werd door de rechtbank echter niet reëel geacht.
Gehoorzamen aan rechterlijke beslissingen
“Mas heeft met het negeren van het verbod de democratische principes van verdeling en evenwicht van de macht tenietgedaan. Hij heeft gebroken met een basisregel die onontbeerlijk is voor een vreedzame samenleving, namelijk het volgen van de wet en gehoorzamen aan rechterlijke beslissingen”, aldus de uitspraak.
9-N: zelfstandige staat Catalonië
Nadat het veto werd uitgesproken op 4 november 2014, kwamen op 9 november 2,3 miljoen mensen naar de stembus. Dat was ruim 37% van alle opgeroepen Catalanen. Een overgrote meerderheid van hen, 80,7%, stemde voor het oprichten van de zelfstandige staat Catalonië.