Else Beekman
Ruim een jaar geleden begon Movimiento Contribuyentes en Acción, een vereniging die Spaanse belastingbetalers wil beschermen tegen de belastingdienst, met haar acties. De vereniging wil onder meer een einde aan de bonus van belastinginspecteurs in Spanje. Tot nu toe heeft dat nog geen wetswijziging opgeleverd en de bonussen bestaan nog steeds, schreef voorzitter Ignacio Basco vorige maand zelf. Met de vervroegde verkiezingen van 29 november in aantocht probeert de beweging haar voorstellen nu op de politieke agenda te krijgen.
Basco noemde het Spaanse belastingstelsel een van de meest ingewikkelde en ondoorzichtige van Europa. “We zijn geen lobby”, zei hij. “We zijn gewone burgers.” Hij benadrukt ook dat er geen politieke partij achter zijn vereniging met drie hoofddoelen zit.
- Allereerst moeten belastingbetalers weer als onschuldig worden behandeld tot het tegendeel is bewezen.
- De Agencia Tributaria moet transparanter worden door de controleur te controleren, door de AEAT te verplichten verantwoording af te leggen over het gebruik van je gegevens.
- De bonus voor inspecteurs moet verdwijnen omdat die volgens de beweging van belastinginning een persoonlijk doel maakt.
Waarom de bonus van belastinginspecteurs omstreden is
Spaanse belastinginspecteurs krijgen naast hun salaris een productiviteitstoeslag. Die hangt volgens critici mede af van het aantal controles en boetes dat zij uitvoeren. Het is onduidelijk hoe die toeslag precies werd berekend. In 2022 dwong de vereniging van belastingadviseurs AEDAF via de rechter af dat de belastingdienst de criteria openbaar moest maken. Volgens Agencia Tributaria konden inspecteurs, afhankelijk van hun functie, tussen de 18.700 en 32.000 euro per jaar extra ontvangen.
De beroepsvereniging IHE van de belastinginspecteurs stelt echter dat de toeslag niet simpelweg om boetes draait, maar om een hele reeks variabelen. Dat argument kent Basco, aangezien de beweging steeds hoort dat het systeem complex is en dat niemand wordt betaald om te beboeten.
Ook kritiek uit het buitenland op de Spaanse belastingdienst
De Movimiento Contribuyentes en Acción staat niet alleen in haar kritiek op de belastingdienst op deze punten. Sinds vorig jaar voert het internationale advocatenkantoor Amsterdam & Partners campagne onder de naam Spanish Tax Pickpockets. Oprichter Robert Amsterdam presenteerde in mei 2025 in Madrid een rapport over de behandeling van buitenlanders die gebruikmaken van de Beckhamwet. Met die regeling betalen buitenlanders die naar Spanje verhuizen onder voorwaarden een vast tarief van 24 procent.
Amsterdam beschuldigt de Agencia Tributaria van stelselmatig misbruik en kondigde destijds juridische stappen aan bij het Europees Hof van Justitie in Luxemburg en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg. Hij verwees zelfs naar de Spaanse belastinginspecteurs als ‘roofdieren’. Ook wilde hij een klacht indienen bij de Europese Commissie. Of die procedures inmiddels echt lopen, is niet bekend.
In maart plaatste het kantoor een paginagrote open brief in de krant El Mundo aan Soledad Fernández Doctór, algemeen directeur van de AEAT. Daarin het gegeven dat de belastingdienst in 2024 meer dan 280 miljoen euro aan premies uitkeerde aan het personeel. De Agencia Tributaria wijst deze beschuldigingen af. Inspecteurs krijgen volgens de dienst geen percentage van wat ze binnenhalen. Bij de oprichting benadrukte Movimiento Contribuyentes en Acción dat het niet gelieerd is aan het kantoor van Amsterdam.
Een jaar lobbyen
De vereniging sprak in het afgelopen jaar met talloze politici van verschillende partijen, waaronder Vox, Junts per Catalunya en PSOE. In het Catalaanse parlement sprak de beweging met de meeste fracties. Voor de regionale verkiezingen in Extremadura en Aragón presenteerde de vereniging voorstellen voor de regionale inkomstenbelasting. Daaronder het voorstel om het aantal belastingschrijven terug te brengen van negen naar zes. Basco schoof ook aan bij verschillende tv-programma’s om hun campagnes onder de aandacht te brengen. Tijdens een debat in Madrid in februari noemde Basco de verhouding tussen de belastingdienst en de burger historisch scheef.
Twee voorstellen voor de verkiezingen
Halverwege oktober, kort nadat premier Sánchez vervroegde verkiezingen uitschreef, kwam Basco in een opiniestuk met twee concrete voorstellen. Als eerste moet de bonus voor inspecteurs afgeschaft worden. Verder wil de vereniging dat een belastingbetaler die bezwaar indient automatisch uitstel van betaling van de betreffende belasting waarover het geschil is, tot er een definitieve uitspraak is. Basco roept de partijen die na 29 november in het parlement zitten op om zich over beide voorstellen uit te spreken.
Gelijk krijgen tegen Hacienda
Hoe zo’n zaak over een geschil kan lopen, blijkt uit een uitspraak van de Audiencia Nacional van juni. Een zelfstandige verstuurde zijn bezwaar op de laatste dag van de termijn per post. Maar een dag later lag er al een aanslag inkomstenbelasting met boete voor een bedrag van 391.915 euro. De rechter vernietigde de aanslag en de boete, omdat de belastingdienst het recht op verdediging van de zelfstandige had geschonden.
Ook bekende namen komen langs in geschillen met de belastingdienst. In mei vernietigde dezelfde rechtbank de aanslagen en boetes van zangeres Shakira over 2011. Hacienda kon niet aantonen dat ze dat jaar fiscaal in Spanje woonde. De rechter droeg de belastingdienst op ruim 60 miljoen euro terug te betalen, inclusief rente en kosten. De uitspraak is nog niet definitief omdat de Agencia Tributaria in beroep is gegaan. Ook Louis van Gaal won zijn zaak tegen Hacienda.