Else Beekman
Sinds zaterdag lijkt Puerta del Sol meer op een tentenkamp dan op een levendig ontmoetingspunt in het hart van de Spaanse hoofdstad. Honderden mensen kamperen er om een betere bescherming van huurders en een einde aan de woningcrisis in Spanje te eisen. Maar regiopresident Isabel Díaz Ayuso wil nu dat ze verdwijnen. Omdat volgens haar de Spaanse regering niet ingrijpt, stapt ze naar de rechter.
Ayuso maakte dat donderdagochtend bekend in het regionale parlement. De regio dient nog dezelfde dag een bestuursrechtelijk beroep in waarin Madrid om een spoedmaatregel vraagt zodat het kamp direct wordt opgeheven. Die spoedmaatregel wil Madrid vanwege het gebrek aan actie van de regeringsvertegenwoordiger.
Een ultimatum dat afliep
Dinsdag had de regio een formeel verzoek tot ontruiming van het plein gestuurd naar Francisco Martín, de vertegenwoordiger van de centrale regering in Madrid. Martín kreeg 48 uur om het plein te laten ontruimen en die termijn liep donderdag om 12.00 uur af. Volgens Ayuso weigerde hij gehoor te geven aan het verzoek.
De woordvoerder van de deelregering, Miguel Ángel García Martín, had dinsdag al gewaarschuwd dat de regio dan naar de rechter zou gaan. Ook de gemeente Madrid had al aan Martín gevraagd om het kamp onmiddellijk op te heffen.
Waarom de regio het kamp illegaal vindt
De regio noemt het protest illegaal. Het zou de grenzen van het recht op vergadering ruim overschrijden. Als argumenten daarvoor voert Madrid aan dat de demonstratie niet vooraf zou zijn gemeld; het protest geen einddatum heeft; er gevar zou zijn voor mensen en eigendommen; en dat er sprake is van een illegale bezetting van openbare ruimte.
Verder klaagt de regio over de gevolgen voor de Real Casa de Correos aan het plein waar de deelregering zetelt. Het kamp zou bovendien het imago van Madrid als toeristische bestemming schaden en de winkels in het centrum zo goed als stilleggen. Volgens El Diario de Madrid sprak Ayuso in het parlement ook over het verkeer rond het plein, en over de bescherming van het erfgoed van de Puerta del Sol.
Burgemeester José Luis Martínez-Almeida ging woensdag nog een stap verder door te stellen dat het kamp niet vreedzaam is. Er zouden straatstenen en grote messen zijn aangetroffen. De gemeente stuurde een rapport met foto’s naar Martín en naar minister van Binnenlandse Zaken Fernando Grande-Marlaska.
De regering doet wat juridisch nodig en mogelijk is
Martín zelf blijft kalm. Zijn dienst bevestigde donderdag dat de verzoeken van regio en gemeente zijn ontvangen. Hij zegt dat zijn mensen doen wat juridisch nodig is, binnen de wet. Tegen journalisten herhaalde hij dat het kamp onder het recht op vergadering valt. Hij riep de instanties op om samen te werken.
Het begon allemaal met Maricarmen
Het protest draait om de woningcrisis in Spanje en had de huisuitzetting van Maricarmen als aanleiding. De 87-jarige vrouw werd op 23 september uit haar huis gezet, nadat ze daar meer dan zeventig jaar had gewoond. Haar verhaal raakte een open zenuw in de Spaanse samenleving.
Daarom organiseerde de huurdersvakbond Sindicato de Inquilinas een mars door Madrid onder de leus “Ni una Maricarmen más”, Geen enkele Maricarmen meer. Na afloop klonk de oproep aan deelnemers om op Puerta del Sol te blijven. Daarop verschenen de tenten.
Inmiddels heeft Maricarmen het goede nieuws ontvangen dat ze terug mag naar haar huurwoning, nadat haar advocaat daarover een voorlopig akkoord met de eigenaar bereikte.
Ook na de nieuwe woonwetten blijven de tenten staan
Dinsdag keurde de Spaanse ministerraad twee spoeddecreten over wonen goed. Die verlengen onder meer de bescherming tegen huisuitzettingen tot 2030. Beleggingsfondsen mogen tot 2028 geen woningen meer kopen. En huurcontracten die voor 2028 aflopen, worden met twee jaar verlengd.
Voor de huurdersvakbond is dat niet genoeg. De organisatie wil eerst de definitieve teksten zien en houdt het kamp voorlopig in stand. Het protest duurt in elk geval tot vrijdag. Een einddatum is er niet. De rechter beslist nu of de tenten afgebroken moeten worden.