Else Beekman
Wie denkt dat cruiseschepen in Spanje vooral de bekende hotspots aandoen, heeft het mis. In de eerste helft van 2026 groeiden juist minder voor de hand liggende havens ten koste van de Balearen. Daar daalde het aantal cruisepassagiers juist flink en ook midden in de aanhoudende discussie over overtoerisme op de eilanden. De havens die het hardst groeien? Dat zijn Motril (Granada), Alicante, Bilbao en Cartagena (Murcia).
Tussen januari en juni ontvingen Spaanse havens in totaal 6,38 miljoen cruisepassagiers. Dat is een stijging van 1,8 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Ook het aantal schepen nam toe, met 1,4 procent tot 2.503. Wat hier op het eerste gezicht als een gestage groei klinkt, is vergeleken met vorig jaar juist een flinke afkoeling. In de eerste helft van 2025 groeide het aantal cruisepassagiers nog met maar liefst 18,1 procent. De sector normaliseert dus na een periode van explosieve groei.
Juni liet wel een opvallende versnelling zien: die maand kwamen er 1,17 miljoen cruisepassagiers aan wal, 6,5 procent meer dan in juni 2025, met 404 schepen tegenover 359 een jaar eerder.
Motril is de grote uitschieter
De echte verrassing van dit jaar is Motril. Deze Andalusische haven zag het aantal cruisepassagiers meer dan verdubbelen: van 21.202 in de eerste helft van 2025 naar 40.630 dit jaar (+91,6 %). Ook Alicante (137.180 passagiers, +40,7%), Bilbao (74.162 passagiers, +35,7%) en Cartagena (117.593 passagiers, +33,5%) laten indrukwekkende cijfers zien. Gijón groeide met 28,9 procent tot 29.836 passagiers, en de Baai van Cádiz ontving 255.170 cruisegasten, 21,4 procent meer dan vorig jaar. Ook in absolute aantallen zag Cádiz de grootste toename van allemaal, goed voor zo’n 45.000 extra bezoekers.
Barcelona blijft koploper, maar groeit rustiger
Qua totale volumes blijft Barcelona veruit de grootste cruisehaven van Spanje, met 1,7 miljoen passagiers tussen januari en juni (+4,8 %). Daarmee groeit de Catalaanse hoofdstad wel degelijk, maar duidelijk minder hard dan de opkomende havens. Las Palmas volgt met 1,3 miljoen passagiers (+9,6%), en Santa Cruz de Tenerife passeerde met 1.000.417 bezoekers voor het eerst de grens van een miljoen (+10,2%).
Balearen tegen de stroom in
Terwijl de rest van Spanje groeit, gaat het op de Balearen de andere kant op. De havens onder de Autoridad Portuaria de Baleares ontvingen 867.943 cruisepassagiers, tegenover ruim 1,06 miljoen een jaar eerder (-18,3%). Het is een van de grootste terugvallen van heel Spanje. Ook het aantal schepen kromp, van 344 naar 304.
Die daling valt samen met een verhit maatschappelijk debat in Palma. Enerzijds waarschuwt het platform Sí als Creuers, een samenwerkingsverband van 44 economische organisaties, juist voor een terugval van wintercruises en pleit voor meer stabiele regelgeving. Anderzijds eist de Plataforma Antimegacreuers strengere beperkingen. Op dit moment mogen er in Palma maximaal drie cruiseschepen per dag aanmeren. Toch vinden tegenstanders van megaschepen dat dit de drukte in het historische centrum onvoldoende tegengaat.
Barcelona verhoogt toeristenbelasting en schrapt terminals
Ook Barcelona grijpt in, ondanks de eigen groeicijfers. Cruisepassagiers die minder dan twaalf uur in de stad blijven, gaan vanaf 2027 mogelijk een totale toeristenbelasting van 30 euro betalen. Dat houd in een gemeentelijke toeslag van 24 euro, bovenop de bestaande 6 euro Catalaanse toeristenbelasting voor cruises. Het doel is vooral kortstondige aanlopen te ontmoedigen bij schepen die Barcelona niet als vertrek- of eindpunt gebruiken.
Daarnaast maakte de gemeente met de haven van Barcelona afspraken om het aantal cruiseterminals terug te brengen van zeven naar vijf in 2030. Daarmee zou de maximale capaciteit dalen van 37.000 naar 31.000 cruisepassagiers per dag. De internationale cruisebranche-organisatie CLIA trekt de proportionaliteit van deze maatregelen in twijfel: volgens een onderzoek van de Universiteit van Girona vormen cruisepassagiers slechts 2,5 procent van alle dagelijkse bezoekers aan Barcelona, en pleit de organisatie liever voor gerichte maatregelen op drukke plekken en momenten, in plaats van algemene beperkingen.
Een sector die zich herverdeelt
Het totaalbeeld van dit halfjaar is duidelijk: de Spaanse cruisevaart groeit nog steeds, maar veel gematigder dan de explosieve cijfers van vorig jaar. Belangrijker nog is dat de groei zich verspreidt over meer havens. Waar Barcelona en Baleares lang de onbetwiste zwaargewichten waren, laten havens als Motril, Alicante en Bilbao zien dat de cruise-industrie in Spanje breder wordt gedragen. Dat komt deels ook doordat traditionele bestemmingen als Palma steeds meer grenzen stellen aan hun eigen succes.