Else Beekman
Meer dan honderd buurtbewoners van La Paz in Málaga hebben zich verzameld uit protest tegen de kap van een enorme ficus die het plein al decennialang van schaduw voorzag. Eind augustus hakten gemeentemedewerkers de boom om nadat er ’s nachts een grote tak van was afgebroken. Bewoners willen weten waarom de gemeente niet voor een minder ingrijpende oplossing koos.
De voor-en-na foto’s leveren een pijnlijk beeld. Van wat meer dan vijftig jaar schaduw bood onder een weelderig groen bladerdak rest nu enkel nog een boomstronk, nu het centrum van de protestactie. Bewoners schreven berichten op de stronk ter nagedachtenis en zijn stuk voor stuk verontwaardigd en ook verdrietig over het confronterende litteken op hun plein.
Bewoners willen inzage in het volledige dossier
De actie werd georganiseerd met steun van het collectief Málaga por la Regeneración. Dat collectief heeft een formeel verzoek voorbereid aan het gemeentelijke gebied voor Milieuduurzaamheid en de dienst Parken en Tuinen. Men eist alle documentatie rond de kap op. Ze willen weten wat de reden was voor de kap en of er voorafgaand alternatieven zijn onderzocht en overwogen. Actievoerders vermoeden dat een sanerende snoeibeurt, het verwijderen van alleen risicovolle takken, steunsystemen of bekabeling, specifieke behandelingen of tijdelijks afzetting van het gebied tot de minder rigoreuze oplossingen hadden kunnen horen.
Als die alternatieven wel zijn overwogen, willen de bewoners weten waarom ze uiteindelijk zijn afgewezen. En als de gemeente de kap als noodmaatregel bestempelde, vragen ze om het rapport dat het risico onderbouwt dat de onmiddellijke verwijdering rechtvaardigde.
Het verzoek gaat verder dan alleen de boom zelf. De bewoners willen ook weten welk bedrijf de werkzaamheden uitvoerde, wat de kosten waren, en waar het hout naartoe is gegaan. Daarnaast vragen ze naar het compensatieplan: welke boomsoort er terugkomt, hoe groot die wordt, waar precies, en wanneer de aanplant gepland staat.
Gemeente wees op afgebroken tak als aanleiding
De gemeente Málaga kondigde de kap op 31 augustus aan, nadat er ’s nachts een grote tak was afgebroken. Er vielen geen gewonden. Volgens het gemeentebestuur was de boom op 22 juni nog geïnspecteerd, en zou hij worden vervangen door een nieuw exemplaar.
Juist die beslissing zorgt voor onvrede in de wijk. De bewoners betwisten niet dat er iets moest gebeuren met het oog op mogelijke risico’s. Wat ze willen weten, is welke diagnose tot de conclusie leidde dat de hele boom weg moest, en of er geen enkele mogelijkheid was om hem alsnog te behouden.
Málaga por la Regeneración heeft een standaardformulier beschikbaar gesteld waarmee andere buurtbewoners hetzelfde informatieverzoek kunnen indienen. Wie in La Paz woont en meer wil weten over de toekomst van het plein, kan dus binnenkort zelf ook opheldering krijgen.
Boomdeskundigen: het gaat om meer dan deze ene boom
De Asociación Multisectorial de la Jardinería Andaluza (AMJA), de Andalusische branchevereniging voor groenbeheer, roept op tot een breder debat over hoe gemeenten met stadsbomen omgaan. Een afgebroken tak zou nooit automatisch tot de keuze kap of behoud moeten leiden. Een goede diagnose is onontbeerlijk. Afhankelijk daarvan zijn er volgens de vereniging verschillende opties. Denk aan risicogerichte snoei, kroonreductie, het verwijderen van alleen gevaarlijke takken, betere bodem- en watercondities, periodieke controle. Verwijdering van de boom zou alleen echt het laatste redmiddel moeten zijn.
Volgens AMJA kreeg Málaga de laatste tijd vaker te maken met afgebroken takken. Daarom zou de gemeente het toezicht op met name grotere bomen versterken. De stad telt zo’n 112.000 stadsbomen, en alleen al in 2026 vonden er meer dan 31.000 onderhoudsacties plaats: controles, snoeibeurten en kapacties samen.
Dat laat zien hoe omvangrijk het beheer van stadsbomen is. Goed beheer vraagt personeel, technische middelen, planning en budget. Reactief ingrijpen na een incident volstaat niet volgens AMJA. Een continue, preventieve aanpak die risico’s opspoort voordat ze zich voordoen is nodig.
AMJA benadrukt ook dat een nieuw geplant boompje geen vervanging is voor een volwassen exemplaar. Het duurt jaren voordat hij dezelfde hoeveelheid schaduw en verkoeling biedt als een oude boom. Daarom zou een aanpak nodig zijn die verder kijkt dan alleen aanplant en is gericht op professioneel onderhoud gedurende de hele levensduur van de boom.