Saskia Plazier
Als alle kerstdiners achter de rug zijn in Spanje en de schalen met turrón en polvorones leeg zijn, weet je dat het einde van het jaar in zicht is. Wil je 2025 sportief afsluiten, of alvast een voorsprong nemen op die goede voornemens? Zet dan je kerstmuts op, trek je hardloopschoenen aan en doe mee met de San Silvestre-loop. Hét sportieve hardloopevenement om het jaar mee af te sluiten in Spanje.
Vergeet de Dam tot Damloop of de Berenloop van Terschelling– wie het jaar écht in stijl wil uitlopen, staat op 31 december aan de start van een San Silvestre. De San Silvestre is officieel een hardloopevenement, maar eigenlijk is het vooral een gezellig feestje, zoals ze dat zo goed kunnen in Spanje. Deelnemers rennen aan het einde van de middag, vaak verkleed in kerstkleding, een rondje van ongeveer 10 kilometer door de stad. Hardlopen is nog net geen bijzaak, want iedereen doet mee: van fanatiekelingen tot gelegenheidslopers en van jong tot oud. En na afloop? Dan is iedereen weer klaar om thuis druiven te gaan tellen en het jaar uit te zwaaien.
Van Baskenland tot Brazilië
Uit Baskenland komt veel goeds: pintxos, cider en de gaita, de Baskische doedelzak, om eens wat te noemen. Daar mag ook de eervolle vermelding van Spanje’s allereerste San Silvestre-loop aan worden toegevoegd. In 1961 werd in de gemeente Galdakao, in de provincie Biskaje, de allereerste oudejaarsloop van Spanje georganiseerd. Omdat het in het hoge noorden eind december al vroeg donker is, renden de lopers door de straten, omringd door fakkels die het parcours verlichtten.
De naam van de oudejaarsloop heeft echter een veel oudere, kerkelijke oorsprong. Op 31 december herdenkt de katholieke kerk het overlijden van paus Silvester I, de 33e paus van de Rooms-Katholieke Kerk. Hij was in de vierde eeuw na Christus paus, in een tijd waarin het christendom onder keizer Constantijn de Grote sterk aan invloed won.
Ook Brazilië duikt vaak op in het verhaal van de San Silvestre. Veel mensen denken dat de loop daar is ontstaan. Dat klopt maar deels. De beroemde editie in São Paulo, die voor het eerst werd gelopen in 1925, was namelijk geïnspireerd op een Parijse nieuwjaarsloop, waarbij deelnemers met fakkels door de stad renden.
San Silvestre Vallecana
De oudejaarsloop vind je inmiddels op veel plekken in Spanje, maar één stad steekt er met kop en schouders bovenuit: Madrid. Wie het over de San Silvestre heeft, doelt meestal op de San Silvestre Vallecana. De iconische loop wordt er al ononderbroken sinds 1964 georganiseerd. Zelfs tijdens de coronapandemie bleef de traditie overeind: in 2020 vond de loop plaats in virtuele vorm en in 2021 met aangepaste omstandigheden. Daarmee groeide Madrid uit tot het absolute mekka van de Spaanse oudejaarslopen.
De bedenker? Sportliefhebber en atleet Antonio Sabugueiro uit Galicië, inmiddels 93 jaar oud en nog in volle gezondheid. Zonder vooropgezet plan, maar gedreven door passie, vriendschap en zijn frustratie over de modderige crosswedstrijden in de Casa de Campo (het grote groene buitengebied van Madrid), wilde hij iets anders. Deze zelfverklaarde loco del deporte bedacht samen met vrienden een loop over asfalt, dwars door de stad.
Het budget? Een bescheiden 5.000 peseta’s, omgerekend zo’n 30 euro. Er schreven zich honderd lopers in en slechts 57 haalden de finish. Zestig jaar later is het contrast haast niet groter denkbaar. Tegenwoordig staan er op 31 december meer dan 40.000 deelnemers aan de start, verdeeld over twee wedstrijden. In 1981 mochten ook vrouwen voor het eerst officieel deelnemen, een belangrijke stap in de groei van de loop. Inmiddels is het sportevenement een vaste waarde voor de hoofdstad en het sportieve sluitstuk van het jaar.
De naam Vallecana verwijst naar Vallecas, de Madrileense volkswijk waar Sabugueiro woonde en werkte en waar nog steeds de finishlijn ligt. Een wijk die bekendstaat om haar sterke identiteit en sportieve traditie, precies de sfeer die de San Silvestre Vallecana al decennialang typeert.
Popular of Internacional
De San Silvestre Vallecana bestaat uit twee wedstrijden. De Internacional richt zich op de top van de atletiekwereld. Daarnaast is er de Popular, waar iedereen aan kan meedoen: van jong tot oud en van recreanten tot fanatiekelingen. Sinds 2016 treedt Nationale-Nederlanden op als hoofdsponsor en legt het evenement bewust de nadruk op toegankelijkheid, diversiteit en inclusiviteit.
De route loopt kriskras door de statige straten van de hoofdstad. Lopers gaan onder meer over de chique Calle Serrano, langs de Puerta de Alcalá en over de Paseo del Prado aan de rand van het Retiropark, via Plaza de Cibeles, voordat de route richting Vallecas gaat. Bijna een gratis stadswandeling, maar dan op hardloopschoenen.
San Silvestre door heel Spanje
De San Silvestre is allang niet meer alleen iets van Madrid. Elk jaar worden er op ongeveer 200 plekken in Spanje oudejaarslopen georganiseerd. De meeste daarvan zijn niet overdreven competitief, maar draaien vooral om gezelligheid: verkleedpartijen, muziek langs het parcours en samen sportief het jaar afsluiten.
Waar wordt in Spanje verder nog fanatiek hardgelopen? Na Madrid zijn de deelnemersaantallen in de grote steden Valencia en Barcelona ook hoog. Maar ook in steden als Vigo, Gijón en Sevilla trekken de San Silvestres elk jaar veel sportievelingen die op oudejaarsdag graag een rondje rennen.
Voor veel Spanjaarden is de San Silvestre inmiddels dé manier om het oude jaar letterlijk uit te lopen.
Waarom eten Spanjaarden 12 druiven met Oud en Nieuw?