Hoe Spaans zijn churros eigenlijk?

Churros zijn voor veel mensen hét Spaanse ontbijt of de perfecte traktatie op een koude ochtend. Toch is hun oorsprong minder eenduidig dan vaak wordt gedacht. Terwijl de populariteit van churros in 2026 opnieuw stijgt, vooral in de grote steden, blijft de discussie over waar dit eenvoudige, gefrituurde deeg precies vandaan komt volop bestaan. De exacte herkomst is nooit met zekerheid vastgesteld, maar er bestaan verschillende theorieën die elkaar deels aanvullen.

Een van de bekendste theorieën is dat Spaanse herders het recept ontwikkelden als alternatief voor vers brood. Zij trokken lange tijd door berggebieden waar geen bakkerijen waren. Een eenvoudig deeg van water, bloem en zout kon wél worden gemaakt en boven een vuur in olie worden gebakken. Zo ontstond een voedzame, warme snack die makkelijk mee te nemen was. Deze herkomst is niet bewezen, maar wordt wel ondersteund door historische verwijzingen naar vergelijkbare Spaanse zoetigheden zoals buñuelos (kleine gefrituurde deegballetjes) en porras (dikkere, zachte varianten van churros).

Invloeden van buiten Spanje

Daarnaast bestaan er theorieën die wijzen op invloeden van buiten Spanje. Een opvallende daarvan komt uit China. Daar bestaat al eeuwenlang het youtiao: een lang, gefrituurd deegproduct dat qua vorm en bereiding sterk lijkt op de churro. Het werd traditioneel gegeten als protestgebak. Portugese zeevaarders zouden dit gerecht hebben leren kennen tijdens hun reizen in Azië en het vervolgens hebben meegebracht naar Europa. Deze theorie is populair, maar niet historisch bevestigd. Ook de Arabische invloed wordt regelmatig genoemd. In de keuken van Al‑Andalus werden al eeuwenlang gefrituurde deegwaren gemaakt. Hoewel er geen direct bewijs is dat churros hieruit voortkomen, zien historici wel duidelijke overeenkomsten in techniek en traditie.

Maar er zijn ook andere verhalen. Een opvallende theorie wijst naar China. Daar bestaat al eeuwenlang het youtiao: een lang, gefrituurd deegproduct dat qua vorm en bereiding sterk lijkt op de churro. Het werd traditioneel gegeten als protestgebak, omdat de twee aan elkaar gefrituurde stroken symbool stonden voor een corrupte minister en zijn vrouw. Portugese zeevaarders zouden dit gerecht hebben leren kennen tijdens hun reizen in Azië en het vervolgens hebben meegebracht naar Europa. In Spanje zou het recept zijn aangepast tot de zoete variant die we nu kennen.

Daarnaast wijzen sommige historici op de Arabische invloed op de Iberische keuken, waar al eeuwenlang gefrituurde deegwaren werden gemaakt. Wat de exacte oorsprong ook is, duidelijk is dat verschillende culturen hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van de churro zoals we die nu kennen. Wat wel vaststaat: vanaf de negentiende eeuw verspreidden churrerías zich door Spaanse steden en groeide de churro uit tot een vast onderdeel van het dagelijks leven.

Hoe churros hip werden in Spaanse steden

In de grote steden kregen churros een nieuwe rol. In Barcelona groeide de populariteit sterk vanaf de negentiende eeuw, toen de eerste vaste churrerías verschenen. Later, na de Olympische Spelen van 1992, werd de stad een toeristische hotspot en werden churros een herkenbaar symbool van de lokale gastronomie.

Ook in andere delen van Spanje werden churros een sociaal ritueel: een ontbijt na een nacht stappen, een winterse traktatie of een vaste stop tijdens feesten en markten. De combinatie met dikke, warme chocolade werd in de twintigste eeuw een klassieker.

De beste churrerías van Spanje in 2026

In 2026 zijn er opnieuw duidelijke favorieten in Spanje. De lijst is gebaseerd op recente vermeldingen in Spaanse media, lokale ranglijsten en geactualiseerde beoordelingen.

Madrid blijft het centrum van de churrotraditie. San Ginés, dat al sinds 1894 bestaat, wordt nog steeds gezien als een van de beste plekken van het land. Ook Los Artesanos 1902 en La Antigua worden in 2026 vaak genoemd vanwege hun constante kwaliteit en traditionele bereiding.

In Andalusië springen Casa Aranda in Málaga, La Centuria in Sevilla en Churrería Ramón in Granada eruit. Deze zaken combineren traditie met een sterke lokale reputatie.

In Catalonië worden Churrería J. Argilés en La Nena in Barcelona opnieuw genoemd in 2026‑lijstjes. Beide staan bekend om hun ambachtelijke aanpak en goede chocolade.

In Valencia en Alicante blijven El Contraste en Chocolatería Valor vaste waarden. Vooral de chocolade van Valor wordt vaak geprezen.

In Noord‑Spanje worden La Moderna in Zaragoza en La Estrella in Bilbao genoemd als regionale toppers.

Geraadpleegde bronnen: 

• • Larousse Cocina – Origen del churro
  • BBC.com
  • EsMadrid.com