Else Beekman
Deze burgers demonstreerden tegen de bezuinigingen van de overheid, tegen corrupte politici, tegen huisuitzettingen en uitten hun verontwaardiging over het politieke beleid, de torenhoge werkloosheid (toen nog 21% en ruim 40% onder jongeren) en tegen de financiële wereld.
Vonk
Al snel sloeg de vonk van verontwaardiging over naar andere steden, waar ook honderden burgers besloten op pleinen te gaan bivakkeren, vergaderen en demonstreren. In 2011 zouden er 21.000 protesten hebben plaatsgevonden in Spanje.
Tegen elke prijs
De economische crisis was toen al in volle gang en de toenmalige premier van Spanje, José Luis Rodriguez Zapatero van de sociaaldemocratische partij PSOE wilde ’tegen elke prijs de bailout van Spanje voorkomen’. Een prijs die hij wel degelijk betaalde, want voor de door hem ingevoerde maatregelen werd hij eind dat jaar genadeloos afgestraft door de kiezer die de oppositiepartij PP onder leiding van Mariano Rajoy een absolute meerderheid gaf.
Kaalslag
Ook Mariano Rajoy ging flink door met bezuinigingen onder druk van de Europese Unie die de redding van het Spaanse bankenstelsel financierde in 2012. Spanje had uiteindelijk geen bailout nodig, maar alle maatregelen om die te voorkomen, betekenden wel een kaalslag onder de bevolking. Jongeren verlieten massaal het land op zoek naar een beter leven elders, tussen 2007 en 2014 vonden der 600.000 huisuitzettingen plaats en liep de werkloosheid op tot 24 procent. Onder jongeren was bijna tweederde werkloos.
Inspiratie
De 15M-beweging inspireerde soortgelijke bewegingen in andere landen zoals de Occupy-movement in New York en nu de NuitDebout-beweging in Frankrijk. Overal uiten burgers hun verontwaardiging tegen de politieke klasse en de macht van de coporate wereld die geleid wordt door enkele grote multinationals.
Huisuitzettingen
Ook ontsproot uit de 15M-beweging het Platform voor gedupeerden van huisuitzettingen (PAH). Dit riep burgers op te helpen voorkomen dat mensen uit hun huis werden gezet door deze woningen te bezetten op het moment dat politie en ambtenaren de uitzetting daadwerkelijk wilden uitvoeren. Ook zorgde de PAH ervoor dat het onderwerp op de politieke agenda kwam te staan en dat vaak banken opnieuw onderhandelden met de hypotheeknemers die achterstallig waren met het betalen.
Podemos
Een groepje leraren aan de universiteit, waaronder Pablo Iglesias voelde eind 2013 dat Spanje klaar was voor een politieke transformatie. Uit de roep om nieuwe politiek startten zij de politieke partij Podemos (We Kunnen) die verrassend in mei 2014 al vijf zetels wist te behalen in het Europese Parlement. Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen in mei 2015 wonnen veel partijen gelinkt aan Podemos het bestuur over enkele grote Spaanse steden, waaronder Barcelona, Madrid en Valencia. De burgemeester van Barcelona, Ada Colau, was zelfs activiste voor het eerder genoemde PAH.
Tweepartijenstelsel
Eind vorig jaar werd Podemos de derde politieke partij na PP en PSOE. Samen met de andere nieuwkomer in het politieke centrum Ciudadanos (Burgers) wisten de twee nieuwe partijen een einde te maken aan het traditionele tweepartijenstelsel dat Spanje kenmerkte sinds de democratie er weer zijn intrede deed eind jaren zeventig na de dood van dictator Francisco Franco.
Unidos Podemos
Vorige week maakte de partij bekend de handen ineen te hebben geslagen met de partij Verenigd Links (Izquierda Unida) om zo te proberen in coalitie met de PSOE een meerderheid te vormen om Spanje de komende jaren te besturen. De nieuwe coalitie hoopt de tweede grootste partij van Spanje te worden en er is volgens diverse peilingen kans dat dat kan gebeuren op 26 juni aanstaande. Het samenwerkingsverband heet Unidos Podemos (Verenigd Kunnen We).
Si se puede
Op Puerta del Sol keerde even de sfeer terug van vijf jaar geleden. Mensen riepen de destijds veelgehoorde kreten ‘Si se puede’ (Ja we kunnen), ‘Democracía Ya’ (democratie nu!) en ‘No nos representan’ (ze vertegenwoordigen ons niet), verwijzend naar de gevestigde orde binnen de politiek die steeds vaker in het nieuws komt in relatie tot corruptieschandalen. Ook in Barcelona en andere Spaanse steden kwamen mensen samen ter gelegenheid van de 15M-beweging.