Elize van Loon
Wie in Spanje een huis met tuin, een stuk grond of een vakantieverblijf koopt, kan te maken krijgen met iets waar veel kopers niet bij stilstaan: een bestaande kattenkolonie. Op veel plekken leven al jaren katten die het terrein als hun vaste leefgebied gebruiken. Voor hen verandert er niets wanneer een woning van eigenaar wisselt. Ze blijven dezelfde schuilplekken gebruiken en bewegen zich binnen hetzelfde territorium.
Jarenlang was onduidelijk wie verantwoordelijk was voor deze dieren. Dat leidde regelmatig tot conflicten tussen eigenaren, buren, vrijwilligers en gemeenten. Met de invoering van Wet 7/2023 voor dierenwelzijn is daar voor het eerst duidelijkheid over gekomen.
Gemeenschapskatten vallen onder de gemeente
De wet bepaalt dat katten die in vrijheid leven maar verbonden zijn aan één plek, zogenaamde gemeenschapskatten, altijd onder verantwoordelijkheid van de gemeente vallen. Zij moeten worden geregistreerd, gechipt, medisch verzorgd en beheerd via het CER‑model.
CER staat voor Captura, Esterilización en Retorno: vangen, steriliseren en terugplaatsen. Het is het enige wettelijk erkende systeem voor het beheer van kattenkolonies. Katten worden op een diervriendelijke manier gevangen, door een dierenarts gesteriliseerd en gecontroleerd, en daarna teruggezet op dezelfde plek. Dat is belangrijk, omdat katten sterk territoriaal zijn en verplaatsen meestal tot nieuwe problemen leidt. Ook wanneer de katten op privégrond leven, blijft de gemeente verantwoordelijk voor dit beheer. Wel is samenwerking met de eigenaar nodig om CER‑acties mogelijk te maken.
Wat betekent dit voor een nieuwe eigenaar?
Wie een huis koopt waar al katten leven, wordt niet automatisch verantwoordelijk voor de dieren. Wel moet de eigenaar toegang geven aan de gemeente of erkende verzorgers om CER‑werk uit te voeren. Denk aan het plaatsen van vangkooien, het ophalen van katten voor sterilisatie of het onderhouden van voederpunten.
Als een eigenaar dit belemmert, verandert de situatie. Dan kan hij juridisch worden gezien als de verantwoordelijke voor de katten. In dat geval moet hij zelf zorgen voor chipregistratie, medische zorg en beheer. Ook kan nalatigheid leiden tot boetes.
Mag je een kattenkolonie verwijderen?
In de praktijk vrijwel nooit. De wet verbiedt het weghalen van katten uit hun leefgebied, behalve in uitzonderlijke situaties. Alleen wanneer er een risico is voor de volksgezondheid, schade aan beschermde fauna of gevaar voor de katten zelf, kan herplaatsing worden overwogen. Daarvoor zijn technische rapporten en veterinaire begeleiding verplicht. Maatregelen zoals katten verjagen, verplaatsen zonder toestemming of de kolonie laten verdwijnen, zijn verboden en kunnen zwaar worden bestraft.
Vergiftiging is een misdrijf
Het toebrengen van schade aan dieren, dus ook vergiftiging, is een misdrijf. In beheerde kolonies zijn katten geregistreerd en gevolgd. Bij verdachte sterfgevallen wordt onderzoek gedaan, inclusief autopsie door dierenartsen. In Spanje zijn al meerdere veroordelingen uitgesproken dankzij dit soort bewijs.
Katten en honden op hetzelfde terrein
Soms ontstaan er praktische problemen, bijvoorbeeld wanneer een eigenaar honden heeft die achter katten aanjagen. De wet geeft geen voorrang aan één diersoort. De oplossing ligt in aanpassingen op het terrein: scheiding van ruimtes, veilige schuilplekken en overleg met de gemeente over voederpunten en rustzones.
Wat als de gemeente niet optreedt?
Hoewel gemeenten verantwoordelijk zijn, hebben ze niet altijd duidelijke protocollen of voldoende middelen. Daardoor komen vrijwilligers of buurtbewoners soms in actie, soms zelfs via de rechter. In recente zaken zijn gemeenten verplicht om alsnog in te grijpen, toegang tot privéterrein te regelen en kolonies te beheren.
Een nieuwe manier van kijken naar kattenkolonies
Met de dierenwelzijnswet is de aanpak van kattenkolonies geen privékwestie meer. Ze maken deel uit van een systeem van openbaar beheer. Alle maatregelen moeten passen binnen de wettelijke kaders, die steeds duidelijker worden.