Else Beekman
In een uithoek van Spanje, waar het landschap droog en kaal oogt, wordt stilletjes goud geoogst. Niet in de vorm van edelmetaal, maar als een zwarte delicatesse: de wereldberoemde zwarte truffel. In en rond het dorp Sarrión verandert deze geurige schimmel levens, en maken sommige boeren en investeerders er zelfs een fortuin mee. Hoe komt het dat juist deze streek is uitgegroeid tot het kloppend hart van de truffelteelt?
Hoewel Sarrión slechts 1.150 inwoners telt en buiten Spanje amper bekend is, geldt het dorp als dé truffelhoofdstad van de wereld. Vlakbij, in Mora de Rubielos werd dit seizoen liefst 67 procent verkocht van alle gekweekte truffels wereldwijd. In totaal is in Spanje ongeveer 12.000 hectare grond bestemd voor truffelteelt. En dat aantal groeit elk jaar met zo’n 1.000 hectare. Vooral de provincie Teruel speelt een sleutelrol: die is goed voor 30 procent van het totale truffelareaal ter wereld. Alleen al in 2023 exporteerde Aragón truffels ter waarde van 34,6 miljoen euro, met Frankrijk als belangrijkste afnemer, gevolgd door Italië en Duitsland.
Het geheim van Teruel
De klimatologische en geologische omstandigheden zijn het geheim van Teruel. Er zijn weinig gebieden ter wereld waarbij de omstandigheden voor het kweken van truffels zo gunstig zijn. De vereniging van truffeltelers (Atruter) legt uit dat de steeneik ontzettend goed gedijt in de arme grond vol kalksteen die kenmerken is voor de provincie Teruel. Het klimaat, de korte en frisse zomers, de regelmatige sneeuwval en de harde wind in de winter dragen bij aan de uitzonderlijke kwaliteit van de zwarte truffel. Truffels die kwekers vaak voor honderden – en in sommige gevallen duizenden – euro’s per kilo verkopen aan groothandelaren en restaurants.
Hoe zwarte truffel Spaanse dorpen redt van leegloop
En daar zijn lokale boeren en investeringsfondsen zich heel goed van bewust. De hoge winstmarges en toekomstperspectieven trekken steeds meer mensen van buitenaf waaronder ook groothandelaren uit Bordeaux waar 90 procent van de truffel uit Teruel naartoe gaat. Deze groothandelaren verkopen de truffel onder het kenmerk ‘product uit Frankrijk’. Slechts 10 procent van de gekweekte truffels in Teruel blijft in Spanje; volgens truffelverenigingen puur omdat Spanje nauwelijks een culinaire traditie rond truffels kent.
Zwarte truffelkoorts Sarrión oorzaak hoge prijzen vrije grond in Teruel
De zwarte truffelkoorts van Sarrión is toegeslagen. De burgermeester van Teruel vertelt: “Er is geen enkele vierkante meter vrij in onze gemeente. De enige vrije stukken natuur die je ziet, zijn eigendom van de gemeente of behoren tot de openbare bossen. We verkopen elke hectare grond die vrijkomt direct. Vaak voor prijzen die zes keer zo hoog zijn als in de rest van de provincie Teruel. Amandelbomen worden gerooid, graan wordt achtergelaten, alles wordt weggehaald om de grond klaar te maken voor het kweken van truffels.”
Het geheim van de perfecte truffel blijft onoplosbaar
Een lokale zwarte truffelteler legt uit dat het niet zo eenvoudig is om rijk te worden met de truffelteelt. De steeneik doet het goed in de speciale grond van Teruel. Echter pas na een jaar of vier, vijf, kun je zien of er truffels uit de grond ontspruiten. Vanaf het tiende jaar kan de productie behoorlijk oplopen en pas dan plukken boeren financieel gezien er de vruchten van. Vooraf weet je echter niet of de bomen en de grond vruchten gaan voortbrengen. Zo kan de ene hectare vol steeneiken goud opbrengen en de volgende hectare kan een absolute ramp zijn op het gebied van truffels.
Beroemde truffel van Teruel goed voor economie Sarrión
De 24e editie van de internationale truffelbeurs in Sarrión (Fitruf) die maandag 8 december zijn laatste dag viert, verwelkomt ruim 20.000 bezoekers. Dat is een record in de geschiedenis van de beurs. Mensen komen hier massaal op af om te kijken of ze een graantje mee kunnen pikken van de wereldberoemde truffels van Sarrión. Dit willen ze doen door óf zelf te gaan kweken óf door te investeren. “De economie in Sarrión is opgebloeid door de truffelteelt en het dorp kent nauwelijks nog werkloosheid”, aldus de burgermeester.
Samenwerken noodzakelijk voor sterkere marktpositie
Truffelboeren willen de nationale truffelmarkt in Spanje versterken en ook de oorsprong van de zwarte truffel bekender maken. “Iedere truffelteler in Teruel gaat zijn eigen weg en dat is precies waarom het lastig is om het merk van de zwarte truffel uit Teruel sterker te maken. Op deze manier is het lastig om voor de rechten van de truffelteler op te komen. Ook willen we van Frankrijk eisen te stoppen met het verkopen van ons product onder hun vlag,” aldus een van de truffeltelers.
Tijdens de opening van de beurs op 6 december reageerden aanwezigen verheugd op de aankondiging van minister Blasco van Landbouw dat het keurmerk ‘Indicación Geográfica Protegida'(IGP) voor de zwarte truffel (Tuber melanosporum) uit Teruel op het punt staat van Europese goedkeuring. Deze erkenning zal de positie van Aragón als wereldleider in productie versterken. Het nieuwe keurmerk moet fraude tegengaan, nieuwe markten openen en de internationale concurrentiekracht verhogen.
Met het aankomende Europese keurmerk voor de zwarte truffel uit Teruel gloort er een nieuwe fase aan de horizon voor Sarrión en omstreken. Het kleine dorp dat ooit in de schaduw leefde van grotere Spaanse regio’s, staat nu volop in de belangstelling van investeerders, chef-koks en truffelliefhebbers uit de hele wereld. Of elke boom ook daadwerkelijk goud oplevert, blijft een kwestie van tijd, geduld en geluk. Maar één ding is zeker: de zwarte truffel heeft deze vergeten hoek van Spanje op de kaart gezet — en dat ruikt naar meer.
Kaviaar proeven in Riofrio