Negen Europese bizons ingezet tegen bosbranden in het Spaanse binnenland

In het Spaanse binnenland is een opvallend natuurproject gestart. Negen Europese bizons grazen in het Alto Tajo natuurpark (Ciudad Real) sinds eind januari. Rewilding Spain wil met dit project bosbranden helpen voorkomen én onderzoeken hoe de soort zich aanpast aan een mediterraan landschap. De kudde moet bovendien nieuwe kansen bieden voor een dunbevolkt gebied.

Natuurlijke ‘brandweer’ op vier poten

De negen dieren (vijf vrouwtjes en vier mannetjes) leven nu in het kleine dorpje El Recuenco met slechts 80 inwoners. Hun taak is simpel, maar veelbelovend: door continu te grazen, houden ze struiken en houtige begroeiing kort. Juist die begroeiing kan in droge periodes veranderen in een grote voorraad brandstof.

Volgens projectleider Pablo Shapira van Rewilding Spain is dat hard nodig. Hij wijst in de krant El Diario op het dichtgroeien van berg- en bosgebieden doordat traditionele begrazing verdwijnt. In zijn woorden: “We hebben een heel groot probleem in onze bossen in Spanje, door het dichtgroeien met struikgewas..” De bizons werken als een soort natuurlijke ‘ontbossingsploeg’ in lastig bereikbaar terrein, waar handmatig opruimen duur en ingewikkeld is.

Onderzoek met universiteiten uit Spanje, het VK en Denemarken

Het project is ook een internationaal onderzoekstraject. Rewilding Spain werkt samen met de Universidad del País Vasco, de Universiteit van Manchester en ECONOVO (verbonden aan de Universiteit van Aarhus in Denemarken). Wetenschappers volgen de dieren onder meer via GPS, en analyseren mestmonsters om stress en gezondheid in kaart te brengen. Ook wordt bekeken wat er precies op hun menu staat: de bedoeling is dat de kudde uitsluitend natuurlijk voedsel vindt, zonder extra bijvoer.

De resultaten worden vergeleken met andere bisonpopulaties in Europa, van onder meer Polen en Nederland tot Scandinavië en zelfs Azerbeidzjan. Zo willen onderzoekers beter begrijpen in welke omstandigheden de soort het goed doet, en wat dat betekent voor natuurherstel en klimaatbestendige bossen.

Waarom de Europese bizon terug is in Spanje

De Europese bizon (Bison bonasus), ook wel wisent genoemd, was ooit in grote delen van Europa te vinden. Het is het grootste landzoogdier van Europa. Door zijn manier van grazen geeft de soort verschillende planten meer ruimte en kan de biodiversiteit vergroten.

In Spanje loopt ondertussen al meer dan één initiatief. Het European Bison Conservation Center (EBCC) meldde eerder dat er twee kuddes zijn uitgezet in de provincie Ciudad Real aan de rand van de Montes de Toledo. Daar speelt begrazing ook een rol in het herstel van natuurlijke processen, bijvoorbeeld doordat de dieren de bodem bemesten en de groei van gras stimuleren.

Volgens cijfers uit dat netwerk leven er in heel Europa ongeveer 9.500 Europese bizons. Daarvan zou het grootste deel in het wild leven, met daarnaast dieren in gevangenschap en in semi-vrijheid. Tegen die achtergrond past dit project in een bredere Europese trend: grote grazers terugbrengen, niet als curiositeit, maar als hulpmiddel voor natuurbeheer.

Dorp hoopt op ecotoerisme en werk

El Recuenco ziet het project niet alleen als natuurwinst, maar ook als kans om leven in de brouwerij te brengen. Burgemeester Enrique Collada noemde het gemeentebos eerder “de kroonjuweel” van het dorp. Het gebied blijft toegankelijk voor bezoekers, wat natuurtoerisme kan stimuleren.

De hoop is dat de bizons niet alleen het landschap weerbaarder maken tegen vuur, maar ook een reden geven om te blijven, of terug te komen, in een regio waar ontvolking al jaren knaagt.

Wat doet Rewilding Spain?

Rewilding Spain is een non-profit organisatie die natuur in Spanje herstelt via rewilding. De organisatie focust daarbij op natuurlijke processen, sleutelsoorten en biodiversiteit. Naast het herstellen habitats, stimuleren ze op natuur gebaseerde, lokale economieën met banen en ecotoerisme. Via evenementen, vrijwilligerswerk en campagnes willen ze mensen met natuur in beschermde gebieden verbinden en voordelen behalen met sociale en economische voordelen in landelijke regio’s.

Let op bij een ontmoeting met bizons

Europese bizons (wisenten) zijn indrukwekkende dieren, maar het blijven wilde, grote grazers. In de praktijk gaat het meestal goed, zolang mensen afstand houden en de dieren niet benaderen.

Een bizon kan schrikken of defensief reageren als je te dichtbij komt. Dat risico is groter wanneer er kalveren in de buurt zijn of wanneer je een kudde tegenkomt. In andere rewilding-gebieden in Europa zien onderzoekers dat vooral onverwachte, korte ontmoetingen tot onrust kunnen leiden.

Praktisch advies voor bezoekers

• Houd minstens 100 meter afstand en blijf rustig.

• Blijf op de paden en neem geen ‘snelle afsnijroutes’ door struikgewas waar je zicht beperkt is.

• Volg waarschuwingsborden en aanwijzingen van Rewilding Spain en de gemeente.

• Kom je toch dicht bij een dier uit? Ga langzaam achteruit en geef de kudde de ruimte.