Onder ouders heerst grote onzekerheid omdat zij vinden dat de scholen hen onvoldoende informeren. Docenten en schooldirecteuren vinden op hun beurt dat terugkeer naar het leslokaal nog niet veilig genoeg is en dat zowel de centrale overheid als de regionale overheden met ‘irreële maatregelen’ komen.
17 verschillende protocollen liggen er nu klaar want iedere autonome regio heeft zijn eigen regels opgesteld. Van eenheid vanuit de centrale regering is vooralsnog geen sprake. In extra schoolruimten of leerkrachten is nauwelijks geïnvesteerd. Vakcentrale CCOO heeft berekend dat er 160 duizend extra leerkrachten nodig zijn om klasgroottes van maximaal 15 leerlingen te realiseren. Dat houdt in dat het huidige docentenbestand van openbare scholen in Spanje met 20% moet worden uitgebreid. Dat zou de overheid bijna 5 miljard euro kosten, meer dan het dubbele van wat nu in het onderwijs wordt geïnvesteerd.
“Op papier zien de richtlijnen er allemaal wel goed uit, maar de meeste kunnen eenvoudigweg niet worden nageleefd. Ze hadden beter eerst in overleg met de betrokkenen kunnen gaan”, zegt Raimundo de los Reyes, voorzitter van de Federación de Asociaciones de Directivos de los Centros Educativos Públicos (Fedadi). De los Reyes geeft een overzicht van de praktische problemen die zich in september, als de scholen weer opengaan, zullen voordoen.
Ruimtegebrek
Met een gemiddelde grootte van 50 vierkante meter bieden de Spaanse klaslokalen onvoldoende ruimte om de sociale afstand van 1,5 meter tussen leerlingen te garanderen. In een klas kan met 17 leerlingen die afstand wel worden gegarandeerd, maar in een gemiddelde Spaanse klas zitten minimaal 30 leerlingen. Andreu Navarra, docent van een middelbare school in Barcelona, vindt dat er meer ruimte beschikbaar had moeten komen voor het onderwijs waarbij te denken valt aan bibliotheken of andere openbare gebouwen.
Klasgrootte niet aangepast
Het aantal leerlingen van een klas is niet aangepast, zoals dat bijvoorbeeld wel het geval is in Denemarken waar maar 10 tot 12 leerlingen bij elkaar in een lokaal zitten. De Spaanse minister van Onderwijs Isabel Celaá draaide het aanvankelijke voornemen om ook in Spanje de klasgrootte te reduceren terug, nadat de autonome regio’s daarop hadden aangedrongen. Alleen in de regio Valencia is het maximaal aantal leerlingen in een klas teruggebracht naar 20. Alberto Royo, docent van een middelbare school in Navarra, vindt het onbegrijpelijk dat voor bijeenkomsten een maximum gesteld is van tien personen en dat dat voor scholen vervolgens niet geldt. “Het lijkt erop dat de minister enkel improviseert en de verantwoordelijkheid afschuift op de autonome regio’s die op hun beurt de verantwoordelijkheid neerleggen bij de onderwijsinstituten.
Sociale afstand tussen jongste leerlingen niet te garanderen
Voor kleuters en basisschoolleerlingen is het onmogelijk om de sociale afstand van anderhalve meter te garanderen. Daarom is bedacht dat deze leerlingen in vaste, kleine groepjes zonder masker en zonder sociale afstand met elkaar mogen omgaan. Maar deze veronderstelde ‘veilige bubbel’ spat uiteen op het moment dat een leerling zich in een schoolbus of het openbaar vervoer bevindt, thuiskomt en zich daar vervolgens met de rest van de gezinsleden verenigt.
Geen oog meer voor individuele leerling
Omdat deze leerlingen alleen nog in groepjes functioneren op school, is er geen oog meer voor de ontwikkeling en behoefte van elk individueel kind. Zo krijgen de meest kwetsbare leerlingen te weinig aandacht. Dat zal ertoe gaan leiden dat kinderen niet meer naar school terugkomen.
Ook sociale afstand buiten klaslokaal niet te garanderen
Niet alleen in de lokalen zelf, ook daarbuiten is het onmogelijk om leerlingen op anderhalve meter van elkaar te houden. Op een grote middelbare school met 700 leerlingen valt dit niet te organiseren. Leerlingen lopen samen door de gangen als ze naar een volgende les in een ander lokaal moeten. Alle leerlingen de hele dag in hetzelfde lokaal houden is geen oplossing; kinderen moeten af en toe bewegen en verse zuurstof binnenkrijgen. De hele dag stilzitten op dezelfde plek zal psychologisch te zwaar voor ze zijn. Grote zorg is er ook over het schoolvervoer. Als de kinderen uit de bussen komen, komen ze vervolgens allemaal tegelijk het schoolgebouw binnen. Dat valt niet onder controle te houden.
Wc- en eetruimten
Veel schoolgebouwen hebben voor het hele gebouw maar één ruimte met wc’s. Als kinderen tijdens de pauze of het spelen naar de wc gaan, is het niet te voorkomen dat er daar te veel kinderen samenkomen. Het is daarom ook raadzaam om kinderen tijdens de les, alleen, naar de wc te laten gaan. Ook in kantines en eetzalen doet zich ditzelfde probleem voor. Om de sociale afstand te garanderen zou de maaltijd in kleinere groepen moeten plaatsvinden, maar op grotere scholen neemt dat veel te veel tijd in beslag.
En wat als een leerling besmet is?
Op het moment dat een leerling koorts heeft, moet deze in isolatie worden geplaatst in een aparte ruimte. Echter, er is geen personeel beschikbaar dat zich over deze leerlingen kan ontfermen. Op het moment dat een school de deuren moet sluiten, zal zich weer hetzelfde probleem voordoen als tijdens de noodtoestand, namelijk dat een aanzienlijk deel van de leerlingen dan niet meer bereikbaar is via digitale communicatiemiddelen. Voor het geven van online-onderwijs zijn in de tussentijd door de overheid te weinig voorbereidingen getroffen. “Dan zijn we weer terug bij af, net zoals de situatie was in maart. Veel gezinnen hebben nog steeds geen onlineverbinding met de school en hun kinderen blijven verstoken van onderwijs” zegt De los Reyes.