Zwemmen op de Canarische Eilanden? Dit zegt de EU over rioolwaterlozingen

De problemen met rioolwaterlozingen in zee rond de Canarische Eilanden zijn al jaren bekend, maar kregen eind 2025 opnieuw een harde juridische tik. Het Hof van Justitie van de Europese Unie oordeelde op 18 december 2025 dat Spanje de Europese regels voor stedelijk afvalwater op meerdere plekken niet goed naleeft. Vooral op Gran Canaria en Tenerife spelen al langer zorgen over lozingen, verouderde infrastructuur en stranden die tijdelijk moeten sluiten. Hoe is de situatie nu?

Het arrest van het EU-Hof stelt vast dat Spanje op verschillende punten tekortschiet in de opvang, behandeling en controle van stedelijk afvalwater. De zaak was aangespannen na een procedure van de Europese Commissie en draaide onder meer om agglomeraties (gebieden waar afvalwater wordt verzameld en afgevoerd naar een zuiveringsinstallatie of lozingspunt) op Tenerife.

Honderden lozingspunten, veel zonder vergunning

De omvang van het probleem blijkt ook uit cijfers van de Canarische overheid. Hieruit bleek in juli 2025 dat de archipel 403 lozingspunten van rioolwater van land naar zee telde. Daarvan hadden 216 geen vergunning en waren 75 in procedure om geregulariseerd te worden. Het gaat hier om voornamelijk publieke lozingspunten (64%) van stedelijk afvalwater die onder de verantwoordelijkheid van de gemeente en het eilandbestuur vallen.

In deze cijfers domineren Tenerife met 180 lozingspunten en Gran Canaria met 115. Actiegroepen waarschuwen naar aanleiding van deze cijfers voor de gevolgen voor natuur, kustwater en volksgezondheid. De bestuurlijke en technische opgave is groot: juist doordat het om zoveel punten gaat, is controle lastig en blijft handhaving achter.

Strand op Tenerife bijna jaar gesloten

Een bekend voorbeeld van de problemen met afvalwaterlozingen op de Canarische Eilanden is Playa Jardín in Puerto de la Cruz op Tenerife. Dat strand ging in 2024 dicht na problemen met de waterkwaliteit en werd pas op 17 juni 2025 weer geopend. De langdurige sluiting van bijna een jaar maakte het probleem zichtbaar voor bewoners, ondernemers en bezoekers.

In agustus vorig jaar werd zwemmen nog verboden op verschillende plekken vanwege problemen met de waterkwaliteit nadat in het zeewater bacteriën, daaronder ook de poepbacterie E.coli, olie en dode vissen werden aangetroffen.

Ook op andere eilanden waren er meldingen van tijdelijke zwemverboden. Op Lanzarote gold begin november 2025 opnieuw een verbod op zwemmen bij Playa del Reducto in Arrecife na vervuiling met rioolwater. Na ruim vijf en een halve maand mag er vanaf woensdag 1 april weer worden gezwommen. De badzone was sinds 14 oktober gesloten vanwege vervuild water.

Oude problemen, nieuwe druk

De oorzaken zijn niet van gisteren. Op veel plekken is de infrastructuur verouderd en niet berekend op de huidige bevolkingsgroei en de druk van het toerisme. Volgens eerdere Europese rechtspraak kreeg Spanje al in 2018 een boete van 12 miljoen euro, plus een dwangsom van 10,95 miljoen euro per half jaar vertraging van de oplossing, omdat stedelijk afvalwater op meerdere plekken onvoldoende werd gezuiverd. Daaronder vielen ook locaties op Tenerife, zoals Valle de Güímar.

De nieuwe veroordeling laat zien dat eerdere sancties het probleem niet volledig hebben opgelost. Dat is voor de Canarische Eilanden extra gevoelig, omdat schone zee en veilige stranden juist zo belangrijk zijn voor het toerisme, de belangrijkste inkomstenbron.

Imagoproblemen

De lozingen op Tenerife trekken inmiddels ook internationale aandacht. Britse media als de Daily Mail en de Mirror schreven begin 2026 in alarmerende toon over de vervuiling langs de kust, de tijdelijke strandsluitingen en de mogelijke gezondheidsrisico’s voor toeristen. Aanleiding waren de EU-uitspraak van december 2025, waarschuwingen van milieuorganisatie ATAN en nieuwe beelden van schuim, vlekken en lozingen na zware regenval.

Legale lozingen minder slecht?

De Canarische gezondheidsdienst benadrukt de waterkwaliteit via een officieel bewakingsprogramma per badzone te controleren. Ook zegt de regering dat er 31 lozingspunten zijn gesloten ten opzichte van 2021, maar dat betekent niet dat ze nooit meer lozen.

De regering heeft als doelstelling dat tegen 2027 85% van de niet-geautoriseerde lozingspunten minstens in procedure is en 60% een officiële vergunning heeft. Ook wil de overheid twintig punten intensiever volgen omdat die de grootste impact hebben op het mariene ecosysteem. Hier gaat het om Teatro Pérez Galdós in Las Palmas de Gran Canaria en Cabo Llanos in Santa Cruz de Tenerife.

Dat meerdere punten een vergunning krijgen, betekent dat deze niet meer illegaal en zonder controle rioolwater lozen. Met een vergunning zijn de lozingen legaal en gelden er regels voor zuivering en monitoring. Toch betekent dit volgens milieugroepen niet dat het geloosde water volledig schoon is. Ook bij toegestane lozingen kunnen nog resten van bacteriën of andere stoffen aanwezig zijn, bijvoorbeeld wanneer installaties verouderd zijn of piekbelasting niet aankunnen.

Wat betekent dit voor zwemmers?

Actiegroepen zoals ATAN, Stop Vertidos al Mar en Ben Magec voeren aan dat zwemmen op de Canarische Eilanden een gezondheidsrisico inhoudt. Wel geldt dit alleen voor specifieke stranden. De officiële aanpak werkt met lokale metingen en tijdelijke waarschuwingen. De Canarische gezondheidsdienst publiceert informatie over de kwaliteit van zwemwater per badzone. Daardoor kunnen autoriteiten stranden tijdelijk sluiten als metingen daar aanleiding toe geven.

Voorzichtigheid blijft wel verstandig voor zowel bewoners als reizigers. Controleer voor het zwemmen altijd de borden op het strand of de lokale informatiekanalen, zoals de website van de Canarische overheid (Infoplayas) of gemeentelijke kanalen. Zeker na incidenten of tijdelijke sluitingen is het verstandig om eerst te kijken of baden weer officieel is toegestaan.

Je kunt ook via deze link kijken waar op welke eilanden de ongeauthoriseerde waterlozingen zich bevinden en daar uit de buurt blijven. Klik in het menu op rechts op ‘calidad ambiental’, dan op ‘censo de vertidos’ en dan op ‘censo de vertidos desde tierra al mar’.