Else Beekman
Het boek is voor het eerst sinds 2004 weer geactualiseerd. De ngo SEO/Birdlife waarschuwt dat de bescherming van de Spaanse avifauna tekortschiet, aangezien voor slechts 7 van de 22 met uitsterven bedreigde soorten instandhoudingsplannen zijn goedgekeurd. De organisatie dringt aan op aanpassing van de Spaanse Catalogus van Bedreigde Soorten en de regionale catalogi.
Uit de nieuwe editie blijkt dat de belangrijkste bedreigingen voor vogels de uitdagingen zijn waarmee de samenleving wordt geconfronteerd, aldus uitvoerend directeur, Asunción Ruiz, van SEO/BirdLife, die zegt dat dit een ‘cruciaal moment’ is. \’Wat we echt moeten doen om de instandhouding van de soorten te verbeteren en een toekomst met levenskwaliteit voor mensen te garanderen is de strijd tegen klimaatverandering verenigbaar maken met het behoud van biodiversiteit. Daarnaast moeten we echt duurzame agrovoedingssystemen tot stand brengen en habitats herstellen om de goede werking van ecosystemen te garanderen\’, stelde Ruiz.
Van 175 naar 359 soorten op de lijst
Het aantal beoordeelde soorten is gestegen van 175 in 2004 tot 359 in het nieuwe Rode Boek. De ngo noemt dat 56 procent van de geëvalueerde vogelsoorten met instandhoudingsproblemen kampt (hetzij omdat hun status van bedreigde soort is bevestigd, hetzij omdat ze nog onbekend zijn) en dat 25 procent (90 soorten) van de Spaanse avifauna bedreigd is en is opgenomen in categorieën die met uitsterven bedreigd zijn.
Voor slechts zeven van de 22 soorten die momenteel op de nationale lijst van bedreigde soorten staan, is op nationaal niveau een instandhoudingsstrategie goedgekeurd: de Spaanse keizerarend, de gemarmerde wintertaling, de meerkoet, de witkopeend, de vale pijlstormvogel, de lammergier en het Cantabrische auerhoen.
De ngo dringt er echter op aan dat deze strategieën worden herzien en regelmatig worden bijgewerkt om ze strenger te maken, het nut te vergroten en de mate van naleving te verhogen, aangezien alleen de strategie voor de Spaanse keizerarend is herzien; de andere zes zijn verouderd.
Geen enkele deelregio heeft herstelplannen
Opvallend is ook dat ‘geen enkele autonome gemeenschap’ alle herstel- of instandhoudingsplannen heeft goedgekeurd voor bedreigde of kwetsbare soorten die op hun grondgebied voorkomen.
Nicolás López-Jiménez, hoofd van het programma voor het behoud van soorten van SEO/BirdLife, wijst op het feit dat bijna één op de vier soorten wordt bedreigd, maar dat deze situatie niet wordt weerspiegeld in de mate van wettelijke bescherming, noch op regionaal, noch op nationaal niveau. Hij betreurt het dat, sinds het vorige Rode Boek, 17 jaar geleden, de algemene situatie van de vogelsoorten niet is verbeterd, en dat meer vogels dicht bedreigd zijn met uitsterven. López-Jiménez wijst erop dat met de juiste middelen en inspanningen goede resultaten kunnen worden bereikt, zoals het geval is bij sommige grote roofvogels.
Indeling in categorieën
De 359 soorten die zijn opgenomen in de Spaanse Rode Lijst van Vogels vertegenwoordigen 57 procent van de 622 soorten die voorkomen in Spanje en 62,8 procent van de inheemse of natuurlijk voorkomende vogels van het land (572).
Van de 359 soorten behoren er 90 (25,1%) tot een bedreigde categorie behoren (kritiek, bedreigd of kwetsbaar), 12 (3,3%) soorten of populaties vallen in de categorie uitsterven of gevaar voor uitsterven; 51 (14,2%) soorten zijn bijna bedreigd; 157 (43,7%) soorten lijken geen gevaar te lopen en zijn ingedeeld in de categorie ‘weinig zorgen’ en van 49 (13,6%) soorten is onvoldoende informatie bekend zodat zij niet konden worden ingedeeld.
Broedvogels, overwinteraars en trekvogels
Een andere indeling is die van broedvogels en overwinterende of trekkende vogels.
Slechts 42% van de broedvogels bevindt zich in een gunstige staat van instandhouding, terwijl dit percentage voor overwinterende of trekvogels oploopt tot 56%.
De meeste bedreigde soorten leven bij voorkeur in agrosystemen en andere semi-natuurlijke leefomgevingen (34%), daarna volgen vochtige zoetwatergebieden (24,7%). Van de bedreigde vogelsoorten is 18% zee- of kustvogel, 12% leeft in berggebieden en slechts 10% heeft het bos als natuurlijke leefomgeving. De populaties in de ecosystemen agro-steppe systemen en wetlands zijn er het slechts aan toe.
Soorten bedreigingen en mogelijke restricties
In het Rode Boek worden 12 soorten bedreigingen onderscheiden. Verontreiniging staat met 76,29% aan kop, gevolgd door onder meer de verandering van ecosystemen, intensieve landbouwpraktijken en de gevolgen van de klimaatverandering. SEO/Birdlife stelt maatregelen voor om invasieve uitheemse soorten te controleren en te beheren en wil bovendien een einde maken aan de jacht op soorten waarvan de populatie achteruitgaat. Ook wil zij een verbod instellen op projecten in de natuurlijke omgeving die de broed-, voeder- of overwinteringsgebieden van bedreigde vogels aantasten, het gebruik van bepaalde pesticiden aan banden leggen en geleidelijk vervangen door minder schadelijke stoffen en het gebruik van lood verbieden tijdens de jacht.
Tegelijkertijd dringt SEO/BirdLife aan op een wijziging van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) in Spanje, zodat dit meer rekening houdt met het behoud van biodiversiteit en niet langer bijdraagt aan de beschadiging van ecosystemen.