Judith Goeree
De Spaanse premier Pedro Sánchez noemt het Europese besluit om het verbod op nieuwe auto’s met verbrandingsmotoren na 2035 af te zwakken een historische fout. Volgens hem zet Europa hiermee een gevaarlijke stap terug binnen het klimaatbeleid en komt een belangrijk onderdeel van de Europese Green Deal onder druk te staan.
Kritiek op versoepeling van het 2035-verbod
De Europese Commissie besloot deze week om het eerdere veto op nieuwe benzine- en dieselauto’s te verduidelijken en te versoepelen. Autofabrikanten hoeven daardoor mogelijk niet volledig emissievrij te produceren, zolang zij de totale CO₂-uitstoot voldoende terugdringen.
Volgens Sánchez wordt daarbij concurrentiekracht als excuus gebruikt om klimaatverplichtingen af te zwakken. In zijn ogen is dat een misrekening. “Wat echt duur is, is niets doen,” zei hij. “We staan tegenover een minderheid die niet op basis van data het debat aangaat, maar met memes.” Daarmee verwijst hij naar politieke en maatschappelijke groepen die klimaatbeleid wegzetten met simplificaties en desinformatie, vooral via sociale media.
Toespraak bij nieuw klimaatakkoord
Sánchez deed zijn uitspraken bij de presentatie van een nieuw Spaans klimaatakkoord, waarvoor hij brede steun van politieke partijen zoekt. Het initiatief volgt op de zware bosbranden van afgelopen zomer, de ernstigste sinds de jaren negentig, al is het draagvlak onder partijen onzeker.
Hoewel het document nog naar het parlement gaat voor onderhandelingen, kondigde de premier aan dat een deel van de maatregelen ook zonder breed politiek akkoord zal worden uitgevoerd.
Klimaatmaatregelen al van start
Een van die maatregelen is de oprichting van een landelijk netwerk van klimaatschuilplaatsen. Rijksgebouwen, zoals ministeries en andere gebouwen van de Spaanse centrale overheid, worden tijdens extreme hitte opengesteld voor het publiek. Daarmee sluit de overheid aan bij bestaande initiatieven in regio’s als Catalonië, Baskenland en Murcia.
Daarnaast komt er extra financiering voor klimaatschuilplaatsen in kwetsbare wijken, zoals dichtbebouwde stadsdelen met weinig groen, waar hittegolven volgens Sánchez het hardst toeslaan.
Ook kondigde hij aan dat het ministerie voor Ecologische Transitie gemeentelijke plannen tegen overstromingen zal financieren in plaatsen met minder dan 5.000 inwoners. Voor brandpreventie in kleine gemeenten wordt 20 miljoen euro uitgetrokken.
Wetenschap en strijd tegen desinformatie
De Spaanse minister voor Ecologische Transitie Sara Aagesen kondigde tijdens dezelfde bijeenkomst de oprichting aan van een nationaal panel van klimaatwetenschappers. Daarnaast krijgt het bestrijden van klimaatdesinformatie een prominente plek in het pact.
Volgens Aagesen is snelle reactie nodig wanneer misleidende informatie zich razendsnel verspreidt, bijvoorbeeld tijdens extreme weersituaties. Spanje sloot zich eerder al aan bij een VN-initiatief om desinformatie over klimaatverandering tegen te gaan.
Ook Sánchez waarschuwde hiervoor. Niet zozeer vanwege het bestaan van desinformatie, maar vanwege de invloed ervan op politieke partijen die eerder nog achter de Green Deal stonden.
Breed pakket aan maatregelen
Het ontwerp van het klimaatakkoord telt 15 thematische pijlers en 80 maatregelen. Die zijn deels gebaseerd op bijdragen van ongeveer 1.300 experts en vertegenwoordigers uit de samenleving.
Het document bevat voorstellen over waterbeheer, zoals hergebruik, ontzilting, technologische investeringen en strengere ruimtelijke ordening in overstromingsgevoelige gebieden. Voor de landbouw zet de regering in op sterkere agrarische verzekeringen tegen schade door droogte, hitte en extreem weer. Ook gaat de overheid ondersteuning bieden bij de aanpassing van gewassen aan klimaatomstandigheden en komt er een nationaal plan voor groene werkgelegenheid op het platteland. Nieuw is een apart hoofdstuk over kust- en mariene systemen.
Politieke strijd rond klimaatbeleid
Het pact is een speerpunt van Sánchez aan het begin van het nieuwe politieke jaar, maar krijgt weinig steun van de oppositie. De Partido Popular heeft deelname aan gesprekken geweigerd, waardoor de kans op een breed akkoord klein is.
Volgens de regering toont dat de kloof tussen links en rechts op klimaatgebied. Sánchez ziet het pact ook als middel om kiezers te laten zien wat de gevolgen zijn van regionale regeringen van de PP met steun van Vox, juist op thema’s als klimaat en energietransitie.
Spanje staat in Europa relatief alleen
Met zijn kritiek staat Sánchez binnen Europa grotendeels alleen. De versoepeling van het Europese autobeleid kwam mede tot stand onder druk van Duitsland, waar de christendemocratische CDU momenteel de toon zet.
Volgens de Spaanse regering is die eenzaamheid geen zwakte, maar juist een kracht. Sánchez ziet zichzelf als vertegenwoordiger van de miljoenen Europeanen die vasthouden aan het Klimaatakkoord van Parijs en aan een ambitieuze groene agenda, ondanks groeiende tegenstand van radicaal-rechts en delen van de traditionele rechterzijde.
Spanje betaalt hoogste klimaatrekening van Europa