Met slimme irrigatie minder water en kunstmest nodig blijkt uit Spaans onderzoeks project

door Else BeekmanElse Beekman
Life Triplet project: water en kunstmest besparing met slimme irrigatie

Uit een test met slimme irrigatie in Spanje op 18 gewassen blijkt dat de deelnemende boeren 15 procent minder irrigatiewater en 12 procent minder meststoffen gebruikten dan voorheen. Het Europese onderzoeksproject LIFE TRIPLET maakt hiervoor gebruik van sensoren, satellieten, data en kunstmatige intelligentie.

LIFE TRIPLET liep van september 2023 tot eind augustus 2026 en wordt geleid door de Universidad Politécnica de Cartagena (UPCT) en volgde de deelnemende boeren uit zeven irrigatiegemeenschappen in 2024 en 2025. Het totale budget bedroeg ruim 2,8 miljoen euro. Daarvan werd 1,7 miljoen betaald uit het LIFE-programma van de Europese Commissie. Naast de universiteit doen onder meer het Murciaanse onderzoeksinstituut IMIDA, verschillende bedrijven uit de watersector en de landelijke federatie van irrigatiegemeenschappen Fenacore mee.

Slim advies

De Spaanse naam van het project betekent vrij vertaald “digitalisering van efficiënte fertirrigatie voor duurzame landbouw”. Bij fertirrigatie gaat de mest mee in het irrigatiewater. Sensoren in de percelen meten onder meer hoe vochtig de bodem is. Boven de velden vliegen drones en satellieten kijken nog hoger mee. Samen met weergegevens en de groeifase van de plant levert dat een advies op: hoeveel water en mest heeft dit gewas nu nodig?

Daarmee speelt LIFE TRIPLET in op het feit dat een plant niet elke dag evenveel water nodig heeft. De waterbehoefte wordt mede bepaald door de temperatuur, luchtvochtigheid, wind en de bodem.

Soms juist meer water

Slimme irrigatie betekent niet alleen minder water geven, zo blijkt uit een voorbeeld van Manuel Martínez, voorzitter van de irrigatiegemeenschap van de Campo de Cartagena. Tijdens een hittegolf, met lage luchtvochtigheid, adviseerde het systeem de citrusboeren juist om een uur per week extra te irrigeren. Het draait dus om de juiste hoeveelheid op het juiste moment.

De cijfers

Afgelopen juli presenteerden de onderzoekers de resultaten tijdens een bijeenkomst aan de landbouwfaculteit van de UPCT in Cartagena. Die bijeenkomst was gericht op de landbouw rond de Mar Menor. Deze binnenzee lijdt al jaren onder de gevolgen van vervuiling door de landbouw.

Projectcoördinator Alejandro Pérez Pastor presenteerde de resultaten en kon waterbesparing van 15 procent aankondigen. Voorts was 12 procent minder kunstmest nodig. Dat samen leidde tot een 40 procent kleinere CO2-voetafdruk van de gewassen en een 37 procent kleinere watervoetafdruk.

Pérez Pastor wilde wel benadrukken dat dit geen gegarandeerde besparingen voor elke boerderij zullen zijn.

Verschillende stroomgebieden, verschillende gewassen

Het project omvatte gebieden in de stroomgebieden van de Segura, de Júcar en de Guadiana. Op een gebied van in totaal 280.000 hectare werden de digitale hulpmiddelen ingezet. Niet op alle grond werd precies dezelfde besparing gehaald. Ook de gewassen liepen uiteen van citrus, meloen, sla en abrikozen tot kaki, citrus, amandelen, wijndruiven en meloenen. Elk gewas bleek anders op droogte te reageren. Ook verschilt de bodem per perceel en dat leidde tot andere resultaten omdat het systeem zich steeds aan de lokale omstandigheden aanpste.

In maart meldde iAgua dat de techniek bij tafeldruiven in Totana al 30 procent water bespaarde.

Minder mest ook van belang

Dankzij de digitalisering kunnen boeren een aantal duurzaamheidsindicatoren direct volgen. Op die manier kunnen ze beter gebruik maken van het water en de voedingsstoffen die al in de bodem zitten. Bovendien hangen water en voedingsstoffen nauw samen. Geef je teveel water, dan zakt een deel daarvan dieper weg en neemt opgeloste voedingsstoffen mee. Met name nitraat verplaatst zich makkelijk, maar kan weer vervuiling veroorzaken als het in het grondwater terechtkomt. Met het nieuwe systeem is die uitspoeling van nitraat naar diepere lagen vrijwel verdwenen, zo zeggen de onderzoekers. Dat vormt dan ook grotendeels de verklaring voor de kleinere watervoetafdruk. “We hebben vastgesteld dat er geen uitspoeling naar de diepte is”, zei Pérez Pastor bij de presentatie.