Else Beekman
De Spaanse zomers kennen langs de Middellandse Zee steeds meer tropische nachten. Nachten waarin het niet meer echt afkoelt. Als je dan niet direct aan zee woont en geen airconditioning hebt, kun je al snel gaan verlangen naar vaker wat lagere temperaturen. Volgens vastgoedportaal Fotocasa is 18% van de Spanjaarden die werd ondervraagd over mogelijke verhuisplannen inmiddels verhuisd of actief op zoek naar een huis in een koelere streek.
En dat is niet zomaar een bevlieging: bijna de helft van de Spaanse huishoudens geeft aan hun woning ’s zomers simpelweg niet koel te kunnen houden. Ondertussen kost koelen al drie keer zoveel in Spanje als gemiddeld in de EU. Dat verklaart ten dele waarom regio’s die vroeger vooral bekendstonden om regen en grijze luchten, Asturië, Cantabrië en Galicië, nu ineens gewild zijn.
De trend is duidelijk
De cijfers van Fotocasa over de eerste helft van 2026 laten zien dat 36% van de Spanjaarden zegt dat extreme hitte hun woonsituatie of toekomstplannen heeft beïnvloed. Een jaar eerder was dat nog 35%. Dat lijkt een klein verschil, maar de opwaartse trend is al een paar jaar gaande. Zes procent is al verhuisd om deze reden, twaalf procent zoekt actief verder. Opvallend: het zijn vooral de jongeren die dit zwaar laten wegen. Van de 18- tot 24-jarigen zegt meer dan de helft (52%) dat hittegolven hun woonplannen beïnvloeden. Bij de 25- tot 34-jarigen is dat 51%. Bij 55-plussers ligt dat percentage op 23%. In deze laatste groep zitten meer mensen die een huis bezitten en dus minder snel verhuizen.
Ook per regio verschilt het nogal. Op de Canarische Eilanden is de bezorgdheid over de hitte en het klimaat het hardst gegroeid. Cataluña, Andalucía en Baleares laten allemaal een vergelijkbare, kleinere stijging zien. Alleen in de Comunidad Valenciana daalde het cijfer juist licht.
Fotocasa-directeur María Matos vat het zo samen: kopers letten niet meer alleen op vierkante meters en voorzieningen, maar steeds vaker ook op thermisch comfort. Ze noemt het “nog een pril fenomeen”, maar wel een dat de deur openzet naar wat zij een herverdeling van de markt richting ‘klimaatvluchtplekken’ noemt: beter geïsoleerde huizen, van oudsher koelere streken, plekken die verlichting bieden tegen de zomerse hittestress.
De helft van de huizen houdt de hitte gewoon niet buiten
Het probleem zit deels ook gewoon in de bakstenen zelf. Kredietverstrekker UCI becijferde dat 46,4% van de Spanjaarden er structureel niet in slaagt een aangename temperatuur in huis te houden. In Murcia is dat zelfs 57%, in Andalucía en Extremadura 55%, op de Balearen 51%.
Een ander onderzoek, van Accumin Intelligence brengt in kaart hoeveel Spanjaarden te maken hebben met zogeheten tropische nachten. Op dit moment gaat het om 46% van de bevolking, zo’n 23 miljoen mensen. Tegen het midden van de eeuw zou dat oplopen tot 71%, oftewel 35 miljoen mensen. De Balearen spant de kroon met 98% van de bevolking die er nu al mee te maken heeft, gevolgd door de Comunidad Valenciana (89%), Murcia (82%), Andalusië (78%) en Catalonië (77%).
Een groot deel van dat probleem is simpelweg te wijten aan hoe de huizen gebouwd zijn. Zo’n 40% van het Spaanse woningbestand, waar 10,4 miljoen mensen wonen, is energetisch gezien ronduit slecht. De meeste woningen zijn matig geïsoleerd, waardoor de muren overdag hitte opslaan en die ’s nachts weer afgeven. Het rapport vergelijkt zo’n huis treffend met “een steen in de zon”. In Andalucía heeft 32% van de woningen een matige tot slechte isolatie tegen warmte. Daar zijn dus zo’n 2,8 miljoen mensen voor verkoeling afhankelijk van airco of andere noodgrepen.
Hoge koelkosten
En wie de airco de hele zomer laat draaien, merkt dat aan het eind van de maand ook in de portemonnee. Volgens Eurostat gaat er in Spanje 2,5% van het jaarlijkse energieverbruik naar koeling. Dat is drie keer zoveel als gemiddeld in de EU. Volgens onderzoeksbureau Cofidis heeft 24% van de Spaanse huishoudens geen enkele buffer om zo’n extra kostenpost te dragen. Daarbij vindt 59% het lastig om te investeren in een beter geïsoleerd huis. De prijs is voor 42% van de Spanjaarden dan ook precies de reden waarom die verduurzaming er maar niet van komt.
De overheid probeert bij te sturen met een landelijk netwerk van inmiddels 1.118 klimaatvluchtplaatsen. Dat zijn openbare plekken waar mensen tijdens hittegolven kunnen afkoelen. 180 daarvan worden beheerd door de rijksoverheid en zijn elk jaar open van 15 mei tot 30 september. Onlangs trok het kabinet er nog eens 10 miljoen euro bij uit om het netwerk verder uit te breiden.
Het noorden profiteert: huizenprijzen schieten omhoog
Deze verschuiving is inmiddels goed te zien op de vastgoedmarkt. In Asturië kost een huis dit jaar gemiddeld zo’n 1.508 euro per vierkante meter, een appartement 2.282 euro. Dat houdt een stijging in van ruim 9% in 2025 en nog eens 4% in de eerste helft van 2026. In Cantabrië gaat het nog harder: huizenprijzen stegen daar 11% in 2025. Na een stijging van meer dan 15% kosten appartementen kosten inmiddels gemiddeld 2.722 euro per vierkante meter. Volgens cijfers van de Spaanse notarissen kende de regio zelfs drie maanden op rij met prijsstijgingen van boven de 20% (augustus 21,6%, september 22,6%, oktober 20,4%).
Buitenlandse kopers spelen daar een steeds grotere rol in. In Asturias steeg het aantal woningaankopen door buitenlanders in de eerste helft van 2025 met 30,8% tot 998 transacties. Dat is de sterkste groei van alle Spaanse regio’s. In Cantabrië lag die groei met 5,5% (325 transacties) een stuk lager. Daar was 2024 met een stijging van 33,5% nog een topjaar.
Ook in het luxere marktsegment trekt het noorden. Makelaars in Galicië, het Baskenland en Cantabrië zien de vraag naar luxe woningen groeien. Klimaatonderzoekers zien dat niet als toeval: juist deze regio’s, samen met Galicië, blijven in alle toekomstscenario’s ver onder de kritieke grens van 25 tropische nachten per jaar.
De mediterrane kust blijft ongetwijfeld de populairste bestemming voor wie een huis in Spanje zoekt. Maar wie liever geen zomer lang wakker ligt van de hitte, doet er goed aan ook eens verder noordwaarts te kijken.