Spanje in de ban van puzzelhype Murdoku

Help, er is een moord gepleegd. Los jij hem op? De paarse en oranje puzzelboekjes van Murdoku zijn deze zomer overal: op het strand, bij het zwembad of gewoon thuis op tafel. De Murdoku-rage begon voorzichtig, maar is inmiddels volledig losgebarsten. Ook in Nederland is Murdoku een bestseller, maar Spanje springt eruit: sinds december gingen er al meer dan 330.000 exemplaren over de toonbank.

“España está en otro nivel“, oftewel: Spanje spant de kroon. Aldus Manuel Garand in een interview met El Mundo. En hij kan het weten, als bedenker van Murdoku. Murdoku is inmiddels ook flink populair in Canada, de Verenigde Staten en andere Europese landen, maar is in Spanje uitgegroeid tot een heuse hype.

Opvallend genoeg gebeurde dat zonder grote reclamecampagne. Het was vooral mond-tot-mondreclame die het papieren puzzelboekje deed rondgaan, waarna sociale media de hype verder aanwakkerde. In een tijd van doomscrollen zijn een pen – of liever een potlood – en een papieren puzzelboekje misschien juist een welkome afleiding.

Hoe werkt Murdoku?

Murdoku is een combinatie van murder en sudoku. Je speelt eigenlijk een soort Cluedo, maar dan in een sudoku-raster. Je werkt niet met cijfers, maar met verdachten en locaties. Aan de hand van aanwijzingen probeer je in een 9 bij 9-raster uit te puzzelen in welke ruimte alle verdachten zich bevonden. Door logisch te puzzelen en mogelijkheden weg te strepen, ontdek je uiteindelijk wie de dader is.

Daarbij heb je eigenlijk niet meer nodig dan het boek en een potlood. De puzzels lopen op in moeilijkheidsgraad en hoe verder je komt, hoe meer opties je krijgt. Het witte invulraster onderaan elke puzzel kun je gebruiken als kladje. De puzzels zijn zo gemaakt dat je zonder lange uitleg al vrij snel kunt beginnen. Volgens bedenker Manuel Garand is juist die eenvoud belangrijk: het spel moest makkelijk te begrijpen zijn, maar toch genoeg uitdaging bieden.

Van stenograaf naar puzzelmaker

Garand, die zijn Spaanse voornaam overigens kreeg omdat zijn vader dol is op de Spaanse cultuur en Spaanse namen, komt uit Montreal. Daar werkte hij jarenlang als stenograaf in de rechtbank. Daarnaast ontwerpt hij ook puzzels voor de Financial Times. Maar uit de rechtbank haalde hij zijn inspiratie voor de moordzaken niet. In vijftien jaar tijd kwam er naar eigen zeggen nauwelijks een strafzaak voorbij.

De inspiratie voor het ontwerp van het spel kwam vreemd genoeg onder andere uit het videospelletje Super Mario Bros. en het bordspel Ticket to Ride. Maar ook klassieke logische puzzels als sudoku speelden een rol.

Het idee voor Murdoku ontstond overigens al in 2020, tijdens de coronapandemie. Garand begon zelf logische puzzels te maken, printte ze uit en organiseerde wedstrijdjes met zijn schoonfamilie: wie wist de oplossing het snelst te vinden? Daar werd uiteindelijk het idee voor Murdoku geboren.

Waarom Murdoku in Spanje zo aanslaat

Waarom juist Spanje zo massaal voor Murdoku valt, weet Garand zelf ook niet precies. Hij is er zelf nog nooit geweest. Wel denkt hij dat het succes past bij de behoefte om af en toe los te komen van schermen. Geen apps of eindeloos scrollen, maar schrijven, strepen en volledig opgaan in één puzzel. Garand vergelijkt dat met zijn werk als stenograaf: beide vragen zoveel concentratie dat de rest even naar de achtergrond verdwijnt.

Ook de Spaanse uitgever Temas de Hoy ziet de behoefte aan minder schermtijd als mogelijke verklaring voor het succes. Murdoku vraagt concentratie, maar biedt tegelijkertijd ontspanning. Daar komt de populariteit van true crime, misdaadseries, escape rooms en spellen als Cluedo bij. Murdoku combineert die fascinatie voor moordmysteries met de logica van sudoku.

Elk moordraadsel ziet er anders uit

Garand besteedt veel aandacht aan de vormgeving van de puzzels. Hij noemt zijn eigen ontwerpprincipe de chocolate box: net als bij een doos bonbons moet iedere puzzel net even anders zijn. Daarom veranderen niet alleen de verdachten en locaties, maar ook de setting en de kleuren. De ene keer speelt een moord zich af tijdens een verjaardagsfeest, de andere keer rond Valentijnsdag of waar dan ook.

De zachte pasteltinten zijn daarbij niet alleen voor de gezelligheid gekozen. Er schuilt ook een praktische reden achter: door de lichte kleuren kun je er makkelijk overheen schrijven. Ook de getekende personages zijn bewust eenvoudig gehouden. Een verdachte met een stapel geld of iemand die opvallend bij een kluis staat, zet de fantasie aan het werk zonder dat er een heel verhaal wordt uitgeschreven.

Terug in de tijd

Bij één boek bleef het niet. Inmiddels is er een tweede deel, waarin Garand zijn moordzaken naar het verleden verplaatst. Je puzzelt dit keer tussen onder meer piraten, cowboys en farao’s. Ook is hij alweer druk bezig aan nieuwe boeken en aan de website van Murdoku.

Zelf Murdoku proberen?

Nieuwsgierig geworden? Ook in Nederland zijn de Murdoku-boekjes verkrijgbaar. Je vindt ze bij de grote boekhandels en online. Naast het eerste deel is inmiddels ook het tweede boek, Terug in de tijd, in het Nederlands verschenen.

Een potlood, een Murdoku en een plekje op een van de mooiste terrassen van Spanje: veel meer heb je eigenlijk niet nodig voor een schermvrije zomeravond.

Hoe het beroemdste bordspel ter wereld vorm kreeg in Nerja