Spanje in de greep van bosbranden en politieke chaos

Ondanks de inzet van honderden brandweerlieden en hulpdiensten grijpen bosbranden in Spanje nog altijd om zich heen. De situatie is zo ernstig dat lokale en regionale autoriteiten moeite hebben om de crisis het hoofd te bieden. Ondertussen zijn duizenden mensen geëvacueerd, terwijl hun woonomgeving wordt weggevaagd door het vuur. Spanje heeft Europa inmiddels om hulp gevraagd.

Branden in 8 autonome regio´s

Volgens laatste update woedden er branden in 8 autonome regio´s. Vooral Zamora, León en Ourense zijn deze week het toneel van verwoestende bosbranden die duizenden hectaren natuur in de as hebben gelegd. Volgens het Spaanse ministerie van Binnenlandse Zaken waren op donderdagmiddag zeven van de tien grootste actieve brandhaarden geconcentreerd in deze gebieden in het noordwesten van Spanje. Maar ook Extremadura, Galicië, Castilla-La Mancha, Asturië, de Valenciaanse Gemeenschap, Madrid en Andalusië kampen met de strijd tegen het vuur die Spanje momenteel in zijn greep houdt.

Volgens officiële cijfers zijn meer dan 9.500 mensen geëvacueerd. Er zijn zeker twee doden, waaronder een 35-jarige vrijwilliger in León, en zeven gewonden, waarvan vier in kritieke toestand.

Meer regio’s getroffen

De bosbrandcrisis beperkt zich niet tot het noordwesten van Spanje. In Extremadura zorgde een brand in Jarilla (Cáceres) voor massale evacuaties, wegafsluitingen en het stilleggen van verkeer op de A-66 en N-630. In Castilla-La Mancha zijn de grote branden in Toledo inmiddels onder controle, maar verwoestten ze duizenden hectaren.

Asturië telt momenteel nog tien actieve branden. Sommige rukken op vanuit León. In de Valenciaanse Gemeenschap ontstond woensdag een brand door blikseminslag in Teresa de Cofrentes. Twee buurtschappen werden ontruimd. In Madrid kwam een 50-jarige man om het leven toen hij paarden probeerde te redden. In Andalusië zijn de branden in Tarifa (Cádiz) en Jabugo (Huelva) gestabiliseerd.

Oorzaken en omstandigheden

Volgens bosbrandexperts is de huidige vuurzee het gevolg van een zogenoemde flash drought – een plotselinge, extreme droogte waarbij vegetatie in enkele dagen verandert in brandbaar materiaal. In combinatie met hitte, harde wind en droge onweersbuien vormt dit een explosieve mix.

Brandbestrijders onder druk

Ondertussen werken brandweerlieden en hulpdiensten onverminderd door om de vuurhaarden te controleren en inwoners in veiligheid te brengen. Desondanks klinkt er aan de frontlinie scherpe kritiek. Vakbond UGT en talloze brandweerlieden verwijten de Junta de Castilla y León een schrijnend tekort aan materieel, een gebrekkige coördinatie tussen diensten en onmenselijk lange diensten, soms tot 17 uur zonder pauze.

Uit interne WhatsApp-groepen van het korps komen berichten waarin de leiding wordt omschreven als “totaal incompetent” en het brandbeheer als “een puinhoop”.

De regionale regering wijst de kritiek van de hand en benadrukt dat de inzet plaatsvindt onder uitzonderlijke omstandigheden: ruim 200 brandhaarden in enkele dagen, waarvan tien in zogeheten kritieke zones. “Middelen zijn altijd beperkt, ook in de rest van Spanje en Europa,” verdedigt directeur-generaal José Ángel Arranz zich. “We moeten prioriteiten stellen om slachtoffers in dorpen te voorkomen.”

Dorpsbewoners grijpen zelf in

In veel dorpen namen inwoners zelf het heft in handen om huizen en natuur te beschermen. Zo grepen bewoners van Abejera, Sarracín de Aliste en Quintana y Congosto in toen hulpdiensten uitbleven. Met tractoren, tuinslangen en geïmproviseerde middelen wisten zij soms hun eigendommen en bossen te redden. In León kwam een 35-jarige vrijwilliger echter om tijdens zo’n reddingsactie – een tragedie die de risico’s van deze noodgrepen pijnlijk blootlegt.

Politieke spanningen

Terwijl brandweerlieden tot het uiterste gaan, ontspoort in Madrid het politieke debat. Minister van Transport Óscar Puente (PSOE) greep de brandcrisis aan om regiopresident van Castillië en León, Alfonso Fernández Mañueco (PP), te bekritiseren, omdat deze tijdens de branduitbraak in Cádiz verbleef. “Ze zijn nooit op hun werkplek als er een ramp gebeurd,” sneerde Puente, doelend op wat hij ziet als een patroon van afwezigheid bij crises.

PP-leider Alberto Núñez Feijóo eiste Puentes aftreden wegens het “bagatelliseren van andermans leed”. De felle woordenwisselingen overschaduwen volgens lokale bestuurders de werkelijke zorgen over duizenden geëvacueerde inwoners die niet weten of hun huis nog overeind staat, en dorpen die soms zonder hulpdiensten het vuur moesten.

Premier Pedro Sánchez heeft via sociale media zijn steun uitgesproken voor de hulpdiensten en riep op tot uiterste voorzichtigheid. De minister van Ecologische Transitie, Sara Aagesen, bevestigde dat meerdere branden vermoedelijk zijn aangestoken, al loopt het onderzoek nog.

Indrukwekkende beelden en solidariteit

Op sociale media circuleren indrukwekkende beelden van de vuurzee en de rookpluimen die tot ver in de omgeving zichtbaar zijn. Lokale bewoners delen hun verhalen van evacuatie, angst en solidariteit. “We moesten alles achterlaten,” vertelt een inwoner van een dorp in Zamora. “Maar de hulp van buren en vrijwilligers was hartverwarmend.”

Overzicht van de branden in Spanje

Bronnen: El País, El Diario