Elize van Loon
Religieus toerisme is wereldwijd een grote en groeiende markt. Volgens het recente Observatur‑rapport Turismo Religioso en España reizen jaarlijks ongeveer 300 miljoen mensen met een religieuze motivatie. Deze reizen leveren wereldwijd zo’n 15 miljard euro op. Spanje speelt hierin een belangrijke rol en vooral Andalusië wordt in het rapport genoemd als een internationale referentie. De regio beschikt over een rijk religieus erfgoed, eeuwenoude tradities en een sterke identiteit die bezoekers uit de hele wereld aantrekt.
In het kort
- Spanje groeit als wereldspeler in religieus toerisme, met miljoenen bezoekers
- Andalusië wordt genoemd als referentiegebied door sterke religieuze tradities, erfgoed en pelgrimsoorden.
- Jubeljaar‑evenementen en nieuwe Camino‑routes stimuleren de groei van religieus toerisme in heel Spanje.
- De Junta de Andalucía investeert actief in promotie en ontwikkeling van religieuze en culturele routes.
De Andalusische overheid benadrukt dat de regio de afgelopen jaren veel heeft geïnvesteerd in routes, promotie en behoud van erfgoed. Het doel is om het religieuze aanbod beter te verbinden en toegankelijker te maken, terwijl de authenticiteit behouden blijft. De regio wil bezoekers ontvangen op een manier die past bij de eigen cultuur en die het erfgoed beschermt.
Religieus reizen krijgt een bredere betekenis
Gemma del Corral, directeur‑generaal Promotie en Toerisme bij de regionale overheid in Andalusië, ziet dat religieus toerisme verandert. Volgens haar blijft het geworteld in geloof, traditie en erfgoed, maar zoeken steeds meer reizigers ook andere vormen van verdieping. Ze komen voor spiritualiteit, cultuur, geschiedenis, kunst of antropologie. Veel bezoekers combineren verschillende motivaties en willen een ervaring die verder gaat dan het bezoeken van een heiligdom of een processie.
Del Corral pleit daarom voor een aanpak die niet alleen het erfgoed toont, maar ook de betekenis van de plek centraal zet. Andalusië beschikt volgens haar over een enorme rijkdom aan processies, heiligdommen, eeuwenoude vieringen, culturele routes en belangrijke pelgrimsoorden. Die diversiteit maakt de regio aantrekkelijk voor een breed en internationaal publiek.
Erfgoed leeft in dorpen en steden
Volgens Del Corral vormt religieus erfgoed in Andalusië geen losstaand element, maar maakt het deel uit van het dagelijks leven. Dorpen en steden ademen traditie en rituelen, en bezoekers voelen die verbondenheid direct. Daarom is het belangrijk om toerisme zorgvuldig te organiseren. De regio wil bezoekers welkom heten, maar ook de eigen identiteit beschermen en het erfgoed duurzaam beheren. De balans tussen openheid en behoud staat centraal in de plannen voor de komende jaren.
Spanje behoort tot de wereldtop
Het rapport laat zien dat Spanje samen met Rome en Israël tot de belangrijkste bestemmingen voor religieus toerisme behoort. Spanjaarden zelf maken jaarlijks tussen de 17 en 20 miljoen reizen met een religieuze motivatie. Dit segment vertegenwoordigt ongeveer negen procent van het nationale toeristische bbp. Tegelijkertijd verandert het profiel van de reiziger. De gemiddelde leeftijd daalt en de interesses worden breder. Naast geloof spelen cultuur, erfgoed en welzijn een steeds grotere rol.
Sector zoekt naar betere samenwerking
Het onderzoek ziet ruimte voor verbetering in de samenwerking tussen kerk, overheden en bedrijven. Een gezamenlijke strategie ontbreekt nog. Het rapport adviseert een duidelijke nationale lijn, een beter georganiseerd aanbod en sterkere verhalen die de ervaring van de bezoeker verdiepen. Ook vraagt het om producten voor nieuwe doelgroepen, meer internationale zichtbaarheid en een zorgvuldige inzet van technologie. Daarnaast benadrukt het rapport het belang van duurzame bescherming van monumenten en de ontwikkeling van nieuwe bestemmingen om bezoekers te spreiden. In totaal bevat het rapport veertig concrete acties en een meetsysteem met zestien indicatoren, omdat de huidige gegevens versnipperd zijn.
Bezoek van de paus geeft extra impuls
In 2026 krijgt religieus toerisme in Spanje een extra impuls door het bezoek van Paus León XIV. Het rapport beschrijft de jubeljaar‑evenementen die dit jaar plaatsvinden, zoals het Jubileum van de Heilige Kelk, het jubileum van San Juan de la Cruz, het 800‑jarig bestaan van de kathedraal van Toledo en het Jubileum van de Virgen de la Cabeza, dat op 4 oktober begint. Ook worden nieuwe kustroutes voor de Camino de Santiago voorgesteld. Een jubeljaar (año jubilar) is in de katholieke traditie een bijzonder heilig jaar waarin gelovigen extra spirituele voorrechten kunnen krijgen, zoals volledige aflaten, en waarin pelgrimages en religieuze vieringen centraal staan.
De economische impact van het pausbezoek – van 6 t/m 12 juni – wordt geschat op 90 tot 125 miljoen euro. Volgens de onderzoekers is vooral het internationale imago‑effect belangrijk, omdat Spanje zich hiermee nog sterker kan profileren als land van pelgrimstochten, heilig erfgoed en spirituele ervaringen.